Roman Archutowski (ur. 5 sierpnia 1882 w Karolinie k. Pułtuska, zm. 18 kwietnia 1943 na Majdanku) – ksiądz profesor i błogosławiony katolicki, kanonik kapituły Metropolii WarszawskiejLeon Wanat, Za murami Pawiaka, Warszawa 1985, s. 338..
Życiorys thumb|240x240px|Grób symboliczny ks. Romana Archutowskiego na cmentarzu Stare Powązki w Warszawie Pochodził z bogatej ziemiańskiej rodziny, właścicieli majątku Karolin (pow. pułtuski) Słownik biograficzny. Część 5, Wydawnicywo DiG, Warszawa 2006. ., syn Teofila (rozstrzelanego przez Niemców w Pułtusku jesienią 1939) i Emilii z Karwowskich. Brat Józefa Archutowskiego, teologa i profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ukończył gimnazjum w Pułtusku. Maturę zdał w Suwałkach w 1900, po czym wstąpił do Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego św. Jana Chrzciciela w Warszawie, gdzie otrzymał święcenia kapłańskie w 1904. Został skierowany do pracy na parafii Jeżów, następnie na studia teologiczne do Cesarskiej Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej w Petersburgu.
Od 1910 pełnił posługę prefekta w Gimnazjum Realnym oraz w Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Warszawie. W latach 1925–1940 sprawował funkcję dyrektora tej szkoły. Pełnił również różne funkcje w Sądzie Metropolitalnym.
Był zwolennikiem ONR. W czasie II wojny światowej współpracował z wywiadem NSZW.J. Muszyński, Duch młodych. Organizacja Polska i Obóz Narodowo-Radykalny w latach 1934–1944. Od studenckiej rewolty do konspiracji niepodległościowej, IPN, Warszawa 2011, s. 135, przypis nr 162.J. Wąsowicz, Duchowieństwo w obozie narodowym, [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, t. 4, red. K. Kawęcki, Warszawa 2024, s. 31..
W 1940 objął urząd regensa Warszawskiego Seminarium Duchownego. W 1942 dwukrotnie uwięziony na Pawiaku. Maltretowany i bity nie ustępował groźbom. 17 stycznia 1943 został przetransportowany do niemieckiego obozu koncentracyjnego na Majdanku – KL Lublin. Zachorował na tyfus plamisty. Zmarł 18 kwietnia 1943 w Niedzielę Palmową. Ciało zostało spalone w krematorium. Grób symboliczny w mogile zbiorowej księży emerytów Warszawskiej Kapituły Metropolitalnej na cmentarzu Stare Powązki w Warszawie (kwatera 107–5,6–23-30).
Ks. Roman został zaliczony w poczet 108 błogosławionych męczenników za wiarę 13 czerwca 1999 w Warszawie.
Zainteresowania naukowe Historyk Kościoła. Autor ponad 200 haseł o tematyce historycznej w Podręcznej Encyklopedii Katolickiej. Autor podręczników szkolnych.
Publikacje (wybór) Podręczna encyklopedya kościelna, 1912, Historia Kościoła katolickiego w zarysie, 1920 (wiele wydań), Historja Święta Nowego Testamentu, czyli Dzieje Objawienia Bożego w Nowym Testamencie, 1922, Zarys historii Kościoła katolickiego dla wiernych, 1948.
Zobacz też Polscy święci i błogosławieni Beatyfikowani i kanonizowani przez Jana Pawła II
Przypisy
Linki zewnętrzne Beato Romano (Roman) Archutowski Nota biograficzna Publikacje Romana Archutowskiego w seriwsie Polona.pl
Roman Archutowski Kategoria:Absolwenci Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie Kategoria:Duchowni archidiecezji warszawskiej Kategoria:Kanonicy warszawskiej kapituły katedralnej Kategoria:Ofiary KL Lublin Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – ofiary represji Niemiec nazistowskich w Polsce 1939–1945 Kategoria:Polskie ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Rektorzy Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1943