Piłodziób wspaniały (Momotus momota) – gatunek ptaka z rodziny piłodziobów (Momotidae) występujący w Ameryce Południowej, głównie w Amazonii i regionie Gujana. Nie jest zagrożony.
Systematyka Po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego gatunek ten opisał Karol Linneusz w 1766 w 12. edycji Systema Naturae. Autor nadał mu nazwę Ramphastos momota, a jako miejsce typowe wskazał Amerykę Południową, co później uściślono na Kajennę. Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Momotus.
W starszym ujęciu systematycznym do M. momota zaliczano około 20 podgatunków występujących od północno-wschodniego Meksyku do północnej Argentyny. Na podstawie przede wszystkim publikacji F.G. Stilesa z 2009 roku takson ten podzielono na 6 osobnych gatunków: M. momota, M. coeruliceps (piłodziób modrogłowy), M. lessonii (piłodziób żółtopierśny), M. subrufescens (piłodziób rdzawobrzuchy), M. bahamensis (piłodziób czerwonogardły) i M. aequatorialis (piłodziób wyżynny). W tym nowym ujęciu systematycznym do M. momota zalicza się już tylko 9 podgatunków, które zamieszkują: M. m. momota (Linnaeus, 1766) – wschodnia Wenezuela, region Gujana i północna Brazylia M. m. microstephanus Sclater, PL, 1858 – południowo-wschodnia Kolumbia, wschodni Ekwador i północno-zachodnia Brazylia M. m. ignobilis von Berlepsch, 1889 – wschodnie Peru i zachodnia Brazylia M. m. nattereri Sclater, PL, 1858 – północno-wschodnia Boliwia M. m. simplex Chapman, 1923 – zachodnia Brazylia do zachodnio-środkowej Brazylii (na południe od Amazonki) M. m. cametensis Snethlage, E, 1912 – północno-środkowa Brazylia M. m. parensis Sharpe, 1892 – północno-wschodnia Brazylia M. m. marcgravianus Pinto & Camargo, 1961 – wschodnia Brazylia M. m. pilcomajensis Reichenow, 1919 – południowa Boliwia, południowa Brazylia i północno-zachodnia Argentyna.
Morfologia mały|lewo|Osobnik w zoo w USA Wygląd Upierzenie zielone, niebieski wierzch głowy, rude podgardle, pierś i brzuch, czarna maska wokół oczu. W ogonie znajdują się dwie długie niebieskie sterówki z czarnymi końcówkami.
Średnie wymiary Długość ciała – 46–48 cm (wraz z ogonem o długości około 202,0–256,5 mm u samców i 191,5–244,5 mm u samic).
Masa ciała Podgatunek nominatywny: 125–155 g, podgatunek microstephanus 95–153 g.
Ekologia i zachowanie Biotop Pierwotne lasy Amazonii i terenów przyległych aż po północno-zachodnią Argentynę.
Zachowanie Siedząc na gałęzi, wymachuje ogonem jak wahadłem to w jedną, to w drugą stronę, wołając rytmiczne jutu-jutu.
Pożywienie Drobne kręgowce, owady, owoce, nasiona.
Rozmnażanie Samica składa 2–3 jaja w dziupli drzewa lub w norze wykopanej w urwistym brzegu rzeki. Pisklęta wylęgają się po 22 dniach. O młode troszczą się obydwoje rodzice.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN piłodziób wspaniały jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Piłodzioby Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1766 roku Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza