HMS Khartoum – brytyjski niszczyciel z okresu II wojny światowej, należący do typu K (J/K/N), w służbie Royal Navy w latach 1939–1940. Nosił znak taktyczny F45. Zniszczony przez pożar na Morzu Czerwonym 23 czerwca 1940.
Budowa
Budowę okrętu zamówiono w marcu 1937 w ramach programu z 1937 roku. Stępkę pod jego budowę położono 27 października 1937 w stoczni Swan Hunter & Wigham Richardson w Wallsend, kadłub wodowano 6 lutego 1939. Okręt wszedł do służby w Royal Navy 6 listopada 1939 pod nazwą „Khartoum” od miasta Chartum, związanego z brytyjskimi wojnami kolonialnymi. W tej samej stoczni budowano też równocześnie niszczyciel HMS „Janus” identycznego typu J.
Służba Morze Północne 1939–1940 „Khartoum” wszedł do służby brytyjskiej niedługo po wybuchu II wojny światowej i 1 grudnia 1939 dołączył do 5 Flotylli Niszczycieli dowodzonej przez kmdra Louisa Mountbattena grupującej okręty typu K i wchodzącej w skład Floty Metropolii (Home Fleet), bazującej początkowo w Scapa Flow. Przez pierwsze miesiące wojny niszczyciele flotylli przeważnie eskortowały główne siły floty i konwoje przybrzeżne. 19 grudnia „Khartoum” był atakowany niecelnie torpedą przez okręt podwodny i kontratakował go bombami głębinowymi, także nieskuteczne. Jeszcze kilka razy w toku wojny atakował okręty podwodne, również bez skutków. 1 lutego 1940 wraz z patrolowcem „Viking Deeps” uratował 13 rozbitków ze szwedzkiego statku „Fram” zatopionego przez niemiecki okręt podwodny U-13Don Kindell, NAVAL EVENTS, FEBRUARY 1940, Part 1 of 2. Pod koniec lutego „Khartoum” odniósł niewielkie uszkodzenia na skutek sztormu i od marca do maja 1940 był remontowany w Falmouth.
Morze Czerwone 1940 14 maja 1940 „Khartoum” z grupą niszczycieli (m.in. „Kandahar”, „Kimberley” i „Kingston” z 5. Flotylli) został przeniesiony do Floty Śródziemnomorskiej, docierając 24 maja do Suezu. Z tymi niszczycielami utworzył 28. Dywizjon Niszczycieli, pełniący zadania eskortowe na Morzu Czerwonym. 11 czerwca patrolował u wybrzeży Somali Włoskiego z HMS „Kingston” i krążownikiem , lecz bez kontaktu z jednostkami nieprzyjaciela.
23 czerwca rano „Khartoum” wziął udział w pojedynku na powierzchni z włoskim okrętem podwodnym „Torricelli” (typu Brin) w cieśninie Bab al-Mandab, wraz z niszczycielami HMS „Kandahar”, „Kingston” i slupem „Shoreham”, zakończonego zatopieniem „Torricellego” o 6:24. Po walce „Khartoum” patrolował ten rejon, lecz ok. godziny 11.50 wybuchł na nim pożar, spowodowany samoczynnym wybuchem zbiornika powietrza jednej z torpedDon Kindell, NAVAL EVENTS, JUNE 1940, Part 4 of 4. Część publikacji, w ślad za propagandą włoską, podaje mało prawdopodobną wersję, że pożar został spowodowany ostrzelaniem przez okręt podwodny „Torricelli”, którego ostrzał był jednak niecelny i miał miejsce kilka godzin wcześniej. O 12.45 na niszczycielu wybuchła rufowa komora amunicyjnaWojciech Holicki, Klęska erytrejskich dywizjonów w: Morze, Statki i Okręty nr 6/2008, s.51. Nie mogąc opanować pożaru, dowódca okrętu skierował jednostkę na brzeg koło Perim, w rejonie pozycji UBoat.net. Zginął tylko jeden członek załogi, trzech zostało rannych. Okręt został następnie uznany za nienadający się do remontu i skreślony z listy floty. Był pierwszym straconym okrętem typów J/K/N.
Dowódcy: listopad 1939 – czerwiec 1940: Cmdr (kmdr por.) D.T. Dowler
Dane techniczne Szczegóły w artykule Niszczyciele typu J/K/N
Uzbrojenie 6 dział 120 mm QF Mk XII na podwójnych podstawach CP Mk XIX, osłoniętych maskami (3xII) długość lufy: L/45 (45 kalibrów), donośność maksymalna 15 520 m, kąt podniesienia +40°, masa pocisku 22,7 kg 4 automatyczne armaty przeciwlotnicze 40 mm Vickers Mk VIII („pom-pom”) poczwórnie sprzężone na podstawie Mk VII (1xIV) 8 wkm plot. Vickers Mk III 12,7 mm (2xIV) 10 wyrzutni torpedowych 533 mm w dwóch aparatach torpedowych PR Mk II (2xV), 10 torped Mk IXWedług: A. Daszjan, Korabli Wtoroj mirowoj wojny. WMS Wielikobritanii. Czast 1, Morskaja Kollekcja 4/2003, "Khartoum" nie został przezbrojony w działo plot. 102 mm w miejsce jednego aparatu torpedowego 1 zrzutnia na 6 bomb i 2 miotacze bomb głębinowych (20 bomb głębinowych)
Wyposażenie hydrolokator Asdic system kierowania ogniem artylerii: dalocelownik (DCT) i główny dalmierz (na nadbudówce dziobowej)
Przypisy
Bibliografia A. Daszjan, Korabli Wtoroj mirowoj wojny. WMS Wielikobritanii. Czast 1, Morskaja Kollekcja 4/2003, Naval-history.net
Kategoria:Brytyjskie niszczyciele z okresu II wojny światowej Kategoria:Brytyjskie niszczyciele zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Brytyjskie okręty zatopione na skutek wewnętrznej eksplozji Kategoria:Brytyjskie okręty zniszczone w wyniku pożaru Kategoria:Nazwy brytyjskich okrętów Kategoria:Niszczyciele typu J/K/N Kategoria:Okręty zbudowane w stoczni Swan Hunter Kategoria:Statki i okręty zatopione na Morzu Czerwonym