Ekrazyt () – nazwa kruszącego materiału wybuchowego, który stosowany był przede wszystkim w trakcie I wojny światowej przez armię Austro-Węgier, a obecnie ma znaczenie wyłącznie historyczne. Jego skład bazował na nitrozwiązkach aromatycznych bądź ich solach amonowych, jednak istnieją wątpliwości co do dokładnego składu tego materiału.
Historia thumb|Żołnierze 2 Armii austro-węgierskiej obok dwóch pocisków artyleryjskich wypełnionych ekrazytem (z lewej) do ciężkiej haubicy polowej kalibru 15 cm Ekrazytu zaczęły używać wojska austro-węgierskie w 1892 roku i stosowały go aż do końca I wojny światowej.. Zastąpił materiały bazujące na żelatynie wybuchowej, które cechowały się zbyt dużą na uderzenie i przestrzelenie pociskiem.. Ekrazyt stosowano m.in. do elaborowania pocisków artyleryjskich, zarówno do mniejszej artylerii górskiej jak 7 cm Gebirgskanone M.99, ale także ciężkiej artylerii polowej () i artylerii nadbrzeżnej. Stosowano go także w karabinowej amunicji wskaźnikowej. Produkcja odbywała się w Bratysławie w zakładach Kubina i Sierscha.
W czasie wojny ukraińsko-sowieckiej w 1918 roku w Kijowie doszło do potężnego wybuchu magazynu, w którym armia austro-węgierska składowała ekrazyt. Materiał ten (tj. w tym przypadku zawierający ) miał być również stosowany w czasie II wojny światowej przez Królestwo Włoch do elaboracji niektórych wielkokalibrowych pocisków artyleryjskich.
Skład W literaturze istnieją istotne rozbieżności co do rzeczywistego składu ekrazytuSzeroki zakres możliwych składów ekrazytu podany został w publikacji Encyclopedia of Explosives and Related Items () wraz z przypisami do publikacji źródłowych., zwłaszcza że w latach gdy był stosowany, jego dokładny skład miał być utrzymywany w tajemnicy przez Austro-Węgry.
Materiał ten miał mieć żółtą barwę, być niewrażliwy na zawilgocenie, zmiany temperatury i czynniki mechaniczne – tarcie, uderzenie czy przestrzelenie pociskiem. Nie wybuchał również od płomienia, a jedynie ulegał niewybuchowemu zapłonowi.
+ Możliwe składy ekrazytuPodstawowy składInformacje dodatkoweŹródłakwas pikrynowyczysty kwas pikrynowy bądź z zawartością związków (do 10%) obniżających temperaturę topnienia poniżej 100 °C, np. , dinitrobenzenSkład zawierający dodatki zmniejszające temperaturę topnienia znajduje potwierdzenie, jako że austro-węgierski ekrazyt miał topić się w ok. 86 °C, a czysty kwas pikrynowy topi się w ok. 122 °C ().mógł być również stosowany w mieszaninie z azotanem potasu bądź z azotanem amonu w różnych stosunkachmieszanina kwasu pikrynowego i 2,4,6-trinitro-m-krezolanu amonumieszanina taka miała mieć stosunek składników 4:6 albo 6:4Wskazanie przez jednego z autorów obecności zamiast jego soli amonowej jest najprawdopodobniej pomyłką autora, gdyż materiał taki nazywano krezylitem, ().
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kruszące materiały wybuchowe Kategoria:Mieszaniny wybuchowe