thumb|Kazimierz Zarankiewicz podczas wykładu w Państwowej Wyższej Szkole Technicznej w Warszawie Kazimierz Zarankiewicz (ur. 2 maja 1902 w Częstochowie, zm. 5 września 1959 w Londynie) – polski matematyk, profesor mechaniki teoretycznej Politechniki Warszawskiej od 1946 roku. Teoretyk lotów kosmicznych. Prace z topologii, teorii grafów, teorii funkcji zmiennej zespolonej, teorii liczb.
Życiorys W 1919 ukończył gimnazjum realne w Będzinie. W 1923 obronił na Uniwersytecie Warszawskim przygotowany pod kierunkiem Wacława Sierpińskiego doktorat, którego zasadniczą część opublikował w 1927 pt. Sur les points de division dans les ensembles connexes. W latach 1924-1928 był nauczycielem w I Gimnazjum Miejskim im. gen. Sowińskiego w WarszawieI-sze Gimnazjum Męskie Magistratu m. st. Warszawy. Pierwsze Sprawozdanie za Rok Szkolny 1924/5, Warszawa 1925, s. 71.
W 1929 uzyskał habilitację na podstawie pracy z zakresu topologii pt. Über eine topologische Eigenschaft der Ebene (1928) i stanowisko docenta. W roku akademickim 1930/31 przebywał na urlopie badawczym w placówce Karla Mengera na Uniwersytecie Wiedeńskim, a także na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie, gdzie współpracował z Richardem von Misesem i jego uczniem Stefanem Bergmanem. Po powrocie podjął również wykłady w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, a w 1936 przeprowadził semestr wykładów gościnnych poświęconych odwzorowaniom równokątnym na Uniwersytecie Państwowym w Tomsku. Zajmował się w latach 30. badaniem punktów rozspajających i rozwiniętej przez Bergmana teorii tzw. funkcji jądrowej (w ramach dziedziny funkcji zespolonych). Przed wybuchem II wojny światowej w 1939 prowadził jako nauczyciel Prywatnej Męskiej Szkoły Technicznej II st. w Warszawie badania nad lotem rakiet w atmosferze okołoziemskiej i przestrzeni kosmicznej.
W 1940 uczył matematyki w Prywatnej Męskiej Szkole Technicznej. Brał udział w tajnym nauczaniu. Od jesieni 1942 był sekretarzem otwartej na nowo przez okupacyjne władze niemieckie, zgodnie z ich planami z 1941, dwuletniej szkoły półwyższej dla inżynierów na bazie Politechniki Warszawskiej, która funkcjonowała do wybuchu powstania warszawskiego w sierpniu 1944 jako Państwowa Wyższa Szkoła Techniczna (PWST, ) i wykładał tam mechanikę ogólną. Po upadku powstania warszawskiego został wywieziony na roboty do III Rzeszy. Wrócił do Warszawy po zakończeniu wojny.
Na przełomie lat 1948–1949 na zaproszenie Uniwersytetu Harvarda wygłosił w tej i sześciu innych uczelniach amerykańskich serię wykładów z matematyki i mechaniki teoretycznej. W ramach teorii liczb badał liczby trójkątne.
Znakomity dydaktyk i popularyzator. Współzałożyciel (1954) i pierwszy prezes Polskiego Towarzystwa Astronautycznego (wybrany 8 lutego 1956), od roku 1957 wiceprzewodniczący Międzynarodowej Federacji Astronautycznej (IAF). Na II walnym zebraniu w 1958 został wybrany wiceprezesem PTA. Profesor był organizatorem i kierownikiem pierwszej polskiej placówki naukowej w dziedzinie astronautyki – Pracowni Astronautycznej Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN.
Aktywny organizator ogólnokrajowych Konferencji Techniki Rakietowej i Astronautyki w 1957 i 1959 roku. Uczestniczył w czterech Międzynarodowych Kongresach Astronautycznych: w 1956 w Rzymie (PTA zostało wówczas przyjęte do IAF), w 1957 w Barcelonie, w 1958 w Amsterdamie i w 1959 w Londynie, wygłaszając na tych kongresach referaty naukowe. Członek Brytyjskiego Towarzystwa Międzyplanetarnego (BIS) i członek honorowy Niemieckiego Towarzystwa Rakietowego (DGRR).
Był autorem nie tylko licznych prac naukowych, ale również popularyzatorem nauki. W 1958 roku ukazały się nakładem wydawnictwa Wiedza Powszechna jego Kartki z dziejów mechaniki. W sierpniu 1959, na kilka dni przed śmiercią autora, ukończono druk Astronautyki popularnej w serii „Biblioteka Problemów” Państwowego Wydawnictwa Naukowego.
Zmarł w Londynie w czasie obrad X Kongresu IAF 5 września 1959 roku. Został pochowany został na stołecznym Cmentarzu Powązkowskim, w Alei Zasłużonych (grób 101).
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia PolskiInformacja na tablicy nagrobnej.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Warszawska szkoła matematyczna Kategoria:Polscy topolodzy Kategoria:Polscy teoretycy liczb Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Ludzie związani z Gimnazjum i Liceum im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Częstochowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1959 Kategoria:Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie