thumb|Tablica pamiątkowa świętej Faustyny nad bramą kamienicy pod numerem 29 (sierpień 2012) Ulica Edwarda Abramowskiego – ulica w południowo-zachodniej części Śródmieścia Łodzi w obszarze SIM Centrum, o długości około 0,5 km, biegnąca prawie równoleżnikowo od skrzyżowania z ul. Henryka Sienkiewicza do ul. Jana Kilińskiego.
Na całej jej długości obowiązuje od 30 października 1974 roku ruch jednokierunkowy – od ul. Jana Kilińskiego w kierunku ul. Henryka Sienkiewicza, czyli odwrotnym do kierunku numeracji posesji. Stanowi początkowy odcinek drogi powiatowej nr 1100E, prowadzącej dalej ulicami Brzeźną, Henryka Sienkiewicza i Radwańską do skrzyżowania z ulicami Inżynierską i Parkową (droga powiatowa nr 1168E).
Ulica w całości znajduje się w obrębie działalności duszpasterskiej rzymskokatolickiej parafii Archikatedralnej Świętego Stanisława Kostki.
Historia Do roku 1918 Mierząca około pół kilometra długości ulica została wytyczona na początku ostatniej dekady XIX w. – na mapie sporządzonej w latach 1894–96 przez Władysława Starzyńskiego jest już widoczna jako Gubernatorska (Губернаторская улица) – jako łącznik między ówczesnymi, niemal równoległymi do siebie ulicami Mikołajewską vel Nikołajewską (ob. ul. Henryka Sienkiewicza) a Widzewską (ob. ul. Jana Kilińskiego). Z mapy tej wynika, że w połowie lat 90. XIX w. jej zabudowa dopiero powstawała – ulica w większości posiadała już zabudowę po stronie parzystej (północnej), natomiast zabudowa po stronie nieparzystej (południowej) istniała tylko częściowo, w pobliżu ul. Widzewskiej (4 posesje). Nazwa ulicy pochodziła od nazwy godności urzędnika administracji w carskiej Rosji. Mieszkańcy ulicy przez wiele lat potocznie zwali ją „Gubernią” (mawiali, jeszcze w latach powojennych, że mieszkają „w guberni”). Na tyłach posesji po parzystej stronie ulicy od 1899 roku znajdowała się fabryka pończoch i rękawiczek Albana Auricha (z wjazdem od ul. Widzewskiej, ob. ul. Jana Kilińskiego 161), którą przeniósł on tam z wcześniejszej siedziby przy ul. Mikołajewskiej (ob. ul. Henryka Sienkiewicza 9).
W końcu XIX w. przy ul. Gubernatorskiej mieszkał zaufany kasjer Izraela Poznańskiego, nazwiskiem Sobczyk. W 1900 roku zamieszkał przy tej ulicy dziadek Ryszarda Bonisławskiego – senatora RP VIII i IX kadencji, prezesa Towarzystwa Przyjaciół Łodzi, regionalisty, przewodnika turystycznego po Łodzi i regionie łódzkim (sam Ryszard Bonisławski także mieszkał przy tej ulicy – wtedy noszącej już imię Edwarda Abramowskiego – przez cztery lata w latach 70. XX w., w kamienicy pod numerem 34).
W czasie I wojny światowej podczas niemieckiej okupacji miasta obowiązywało od 1915 roku niemieckojęzyczne nazewnictwo ulic – Gubernatorska stała się wówczas Gouverneurstraße ( – gubernator). W kamienicy pod numerem 2 Towarzystwo Schronisk św. Stanisława Kostki prowadziło w 1916 roku VII Ochronę (zakład dobroczynny dla dzieci). Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przywrócono ulicy na kilka lat przedwojenną polską nazwę.
Lata 1918–1945 W okresie międzywojennym w kamienicy pod numerem 2 mieścił się Komisariat XI Policji Państwowej, zaś kamienicę pod numerem 3 zajmowała polska, publiczna, męska Miejska Szkoła Elementarna nr 16, kierowana przez Tomasza Kilańskiego, reaktywowana po II wojnie światowej jako koedukacyjna Szkoła Podstawowa nr 16. Pod numerem 4 znajdowała się siedziba Stowarzyszenia Teatralnego „Thalia”, a pod numerem 21 – łódzkiego oddziału Ukraińskiego Komitetu Centralnego Rzeczypospolitej Polskiej. Od 2 lutego 1923 do 29 czerwca 1924 roku mieszkała w kamienicy pod numerem 29 i pracowała w mieszczącym się w niej sklepie Marcjanny Wieczorek, zwanym „sklepem pani Sadowskiej”, Helena Kowalska – przyszła święta Faustyna, posłanniczka Bożego Miłosierdzia, patronka Łodzi.
W 1925 roku władze miasta zmieniły nazwę ulicy w ramach usuwania świadectw obecności zaboru rosyjskiego w Łodzi. Nowym patronem ulicy stał się lewicowy psycholog i socjolog Edward Abramowski. 23 czerwca „Dziennik Zarządu m. Łodzi” informował:
Rada Miejska podjęła decyzję na 21. posiedzeniu (III sesji), które odbyło się późnym wieczorem 1 lipca w obecności 49 z 75 radnych i 10 z 11 członków magistratu. W protokole sesji znalazła się uchwała o następującej treści:
W roku 1928 na wąskich trawnikach po obu stronach ulicy wydział plantacji miejskich posadził prawie 200 sztuk drzewiastych leszczyn tureckich. Do 1937 roku ulica została skanalizowana. Przez krótki czas w okresie międzywojennym przy ul. Edwarda Abramowskiego mieszkał w dzieciństwie z rodzicami Karl Dedecius.
W czasie II wojny światowej niemieckie władze okupacyjne wprowadziły w 1940 roku niemieckojęzyczne nazewnictwo ulic – nazwę ul. Edwarda Abramowskiego zmieniono na Eduard Herbst Straße, ku czci działającego w Łodzi w XIX/XX w. lodzermenscha, polskiego przemysłowca pochodzenia niemieckiego – Edwarda Herbsta, zięcia Karola Scheiblera. Jeszcze w tym samym roku, po wprowadzeniu niemieckiej nazwy miasta Litzmannstadt, okupanci zmienili nazwę ulicy na Hermann-von-Salza-Straße – ku czci Hermanna von Salza, wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego w latach 1209–39. Ryszard Bonisławski wspominał, że na początku lat 40. przy półkilometrowej ulicy zamieszkiwało aż 12 000 osób, na ogół stłoczonych w ciasnych mieszkaniach, co już wtedy powodowało problemy natury policyjnej.
Okres powojenny Po wojnie powrócono do obecnej nazwy ulicy. Prawdopodobnie od lat powojennych zaczęła upowszechniać się, początkowo wśród mieszkańców ulicy, później już w całym mieście, potoczna nazwa ulicy – „Abramka”, która stopniowo wyparła dawną, przedwojenną „Gubernię”. Zarządzeniem prezydenta miasta z 29 marca 1947 roku na ulicy w pobliżu skrzyżowania z ul. Jana Kilińskiego zostało wyznaczone miejsce dla postoju dorożek samochodowych (w liczbie 2) i dorożek konnych (w liczbie 3). W okresie powojennym w kamienicy przy ul. Edwarda Abramowskiego 3 miała swoją siedzibę Szkoła Podstawowa nr 16 (zlikwidowana w połowie lat 60.). Nie przetrwał także ogród jordanowski – w jego miejscu stoi blok mieszkalny pod numerem 6/10. W latach 50. oficyny po nieparzystej (południowej) stronie ulicy zostały wyburzone. Ponieważ mieszkańcy domagali się budowy komórek, na terenie po wyburzeniach (sąsiadującym z dawnym ogrodem Barcińskich) wykonano szeroki wykop, wyłożono go trylinką, a w nasypach po obu stronach umiejscowiono rzędy komórek i śmietników, dzięki czemu nie przesłaniały one widoku na ogród. Łącznie powstało ich 498. Z podwórek na dno wykopu poprowadzono zejścia po schodach, a na nasypach (na „dachach” komórek) posadzono zieleń i odgrodzono ją od wykopu ażurowymi murkami. Teren ten mieszkańcy nazwali potocznie „katakumbami”.
18 listopada 1968 roku ulicą Edwarda Abramowskiego przejechały pierwsze autobusy komunikacji miejskiej nowo uruchomionej linii „77”, która połączyła wówczas południowy skraj parku im. księcia Józefa Poniatowskiego z Dąbrową. Do 29 października 1974 roku kursowały one ulicą w obu kierunkach, zaś po wprowadzeniu tam ruchu jednokierunkowego – tylko w kierunku parku. Od 2 listopada 1983 do końca 1995 roku ulicą prowadziła też trasa autobusów linii „55” – początkowo z Zarzewa, później z Widzewa Wschodu, a następnie z Olechowa w kierunku pętli u zbiegu ulic Obywatelskiej z Pienistą.
W zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego w latach 2011–13 ulica znalazła się na 192. miejscu wśród 362 łódzkich ulic, na których doszło do wypadków (hierarchia malejąca – od ulic z największą liczbą zdarzeń). W tym okresie wydarzyły się na niej 3 wypadki, w których 3 osoby zostały ranne.
Między 10 a 29 czerwca 2013 roku łódzka Fabryka Sztuki zorganizowała Abramka Fest – cykl otwartych, bezpłatnych warsztatów (m.in. prasowych, tanecznych i fotograficznych), głównie dla mieszkańców ul. Edwarda Abramowskiego. W końcu sierpnia 2014 roku w plenerze przy ul. Edwarda Abramowskiego wystąpili artyści łódzkiego Teatru Lalki i Aktora „Pinokio”, wystawiając spektakl muzyczny dla dzieci pt. Bramogranie.
Przez lata nieremontowane, „katakumby” stopniowo popadały w ruinę, niektóre części budowli groziły zawaleniem. Władze miasta zaplanowały na rok 2017 remont „katakumb” i nawierzchni dna wykopu oraz posadzenie nowych krzewów. Wstępny koszt inwestycji oceniono na około 1,5 mln zł. W projekcie przewidziano wyremontowanie i pozostawienie 70-metrowego ciągu komórek (łącznie rozciągały się na długości 400 m), wyburzenie pozostałych, budowę w ich miejscu pergoli i ścianki z prefabrykatów żelbetowych, a także ogrodzenia od strony ulicy i chodnika. Przewidziany został ponadto remont elewacji, termomodernizacja i podłączenie 22 budynków do miejskiej sieci centralnego ogrzewania (pierwszy etap tych prac, obejmujący budynki po nieparzystej stronie ulicy, został zaplanowany na rok 2019). Pierwsze prace podjęto na początku grudnia 2017 roku. Do połowy marca 2018 roku zakończono wyburzenia.
W roku 2017 w osiedlu Katedralna zostały zgłoszone, w ramach budżetu obywatelskiego na rok 2018, dwa wnioski dotyczące ulicy i sąsiadującego z nią pasażu: „Rewitalizacja Śródmieścia – rekultywacja pasów zieleni przy ul. Abramowskiego” i „Śródmiejska tężnia solankowa – zdrowy mikroklimat, zdrowi łodzianie” (z propozycją lokalizacji w centralnej części pasażu Edwarda Abramowskiego, w sąsiedztwie istniejącego placu zabaw). Oba zdobyły wystarczające liczby głosów ważnych (odpowiednio 568 i 818), by uzyskać kwalifikację do realizacji w roku 2018. Przewidywane koszty zostały oszacowane na 140 tys. zł i 248 tys. zł.
Tak powojenne lata na „Abramce” wspominał Janusz Karol Barański, absolwent nieistniejącej Szkoły Podstawowej nr 16, założyciel i długoletni właściciel księgarni-antykwariatu „Nike” przy ul. Andrzeja Struga 3, który wychował się przy ul. Abramowskiego:
Kalendarium zmian nazwy ulicy thumb|Widok z ul. Jana Kilińskiego na „katakumby” przy ul. Edwarda Abramowskiego (sierpień 2011) okresobowiązywania nazwa przed 1915 ulica Gubernatorska / Губернаторская улица 1915–1918 Gouverneurstraße 1918–1925 ulica Gubernatorska 1925–1940 ulica Edwarda Abramowskiego 1940 Eduard Herbst Straße 1940–1945 Hermann-von-Salza-Straße od 1945 ulica Edwarda Abramowskiego
Sławni mieszkańcy Helena Kowalska, przyszła święta Faustyna – ul. Gubernatorska 29, od 2 lutego 1923 do 29 czerwca 1924, Karl Dedecius – krótko w okresie międzywojennym, Janusz Karol Barański – w okresie po II wojnie światowej, Ryszard Bonisławski – ul. Edwarda Abramowskego 34, przez 4 lata w latach 70. XX w..
Ulica Edwarda Abramowskiego w filmie Ekipy filmowe przyciągał szczególnie teren komórek w głębi posesji po nieparzystej (południowej) stronie ulicy, czyli tzw. „katakumby”. Powstało tam wiele etiud studentów pobliskiej PWSFTviT im. Leona Schillera. W pobliżu ul. Edwarda Abramowskiego zrealizowano ponadto m.in.: zbliżenia postaci Hansa Klossa (Stanisław Mikulski) podczas wędrówki uliczkami Stambułu w 4. odcinku serialu telewizyjnego Stawka większa niż życie (1968) pt. Café Rose w reż. Andrzeja Konica – zrealizowane w „katakumbach”, w 1984 roku zdjęcia w „katakumbach” do teledysku do utworu „Kreon” z płyty Mental Cut zespołu Maanam, niektóre sceny krótkometrażowego filmu fabularnego Jeden krok (2011) w reż. Małgorzaty Bogajewskiej, niektóre sceny filmu fabularnego Jaskółka (2013) – drugiego (po Rysopisie Jerzego Skolimowskiego) pełnometrażowego dyplomowego obrazu w reż. Bartosza Warwasa – zrealizowane w „katakumbach” między 29 września a 18 listopada 2011 roku, niektóre sceny filmu fabularnego Sąsiady (2014) w reż. Grzegorza Królikiewicza, zrealizowane między 28 października a 16 grudnia 2013 roku.
Obiekty thumb|Mural na wschodniej ścianie kamienicy pod numerem 42 (lipiec 2011) nr 25 – kaplica Polskiego Kościoła Chrześcijan Baptystów – na parterze bocznej oficyny (od 1945 roku); po odebraniu świątyń przy ul. Nawrot 27 i ul. Rzgowskiej 41 była jedynym miejscem spotkań i modlitw członków zboru; w okresie międzywojennym w kamienicy miało siedzibę Stowarzyszenie Wzajemnej Pomocy Baptystów,