Rewolucja lipcowa we Francji trwała od 27 do 29 lipca 1830 (stąd nazwa – trzy dni chwały). Rewolucja udaremniła próbę powrotu do absolutyzmu podjętą przez Karola X i zaprowadziła we Francji monarchię lipcową.
Przyczyny Karol X, król od 1824, już wcześniej nie krył, że jego polityczną ambicją jest restauracja ancien regime’u w pełnym tego słowa znaczeniu, a nie ograniczona Kartą restauracja rozpoczęta w 1814Charles X’s speech from the throne, 2 March 1830, [w:] J.H. Stewart, The restoration era in France, J. Van Nostrand Company, Princeton 1968, s. 158.. Otaczał się zdecydowanymi konserwatystami (Ultrasi), na nowo podniósł pozycję Kościoła katolickiego w państwie. Premierem mianował ultrakonserwatystę Jules’a Armanda de Polignaca. Ostatecznie w 1830, gdy kolejne wybory do Izby Deputowanych wyłoniły liberalny skład parlamentu, król zdecydował się na wykorzystanie swoich wyjątkowych prerogatyw – ordonansów, tj. dekretów wydawanych „w chwili szczególnego zagrożenia państwa”The Constitutional Charter, [w:] J. Stewart, op.cit. s. 109–116..
Przebieg 25 lipca Pięć opublikowanych ordonansów zostało wydanych w momencie, gdy uwaga całej Francji skupiona była na sukcesach podboju kolonialnego w Algierze (zob. Algieria Francuska); w związku z tym Karol X liczył na niewywołanie spontanicznego oporu społecznego. W pierwszym ze swoich dekretów zawieszał wolność prasy, ograniczając prawo do wydawania dzienników dla osób, które otrzymały specjalną zgodę króla. Zgodę taką mieli otrzymać też wszyscy dziennikarze oraz drukarze. Drugi ordonans rozwiązywał Izbę Deputowanych, trzeci – ograniczał prawo wyborcze do najbogatszych, czwarty uzupełniał poprzedni, wskazując dokładny sposób przebiegu wyborów. Piąty przywracał do Rady Państwa kilku usuniętych z niej wcześniej ultrasówThe Four ordonances 25 July 1830, [w:] J. Stewart, op, cit., s. 164–166..
26–27 lipca Ordonanse spotkały się z powszechnym oburzeniem, wściekłość ogarnęła zarówno lud Paryża, jak i burżuazję, która w dużej mierze została pozbawiona prawa wyborczego poprzez zapis o konieczności posiadania majątków ziemskich, by głosowaćA. Jefimow, Historia lat 1814–1849, Warszawa 1951, s. 31.. Ta grupa społeczna nie stanęła jednak do otwartej walki, niemniej (27 lipca) robotnicy i studenci Paryża wznieśli na ulicach barykady. Do protestu nawoływali szczególnie dotknięci ordonansami dziennikarze z młodym Thiersem na czeleJournalists’ Protest of 26 July, [w:] J. Stewart, op.cit., s. 167.. Karol X, całkowicie zaskoczony sytuacją, zarządził jednak zbrojne stłumienie zamieszek.
28–29 lipca Królewskie apele o zdecydowaną walkę z buntownikami nie dały jednak rezultatów. Żołnierze przechodzili na stronę powstańców, którzy błyskawicznie opanowali miasto. 28 lipca zdobyli gmach-symbol – paryski ratusz. Wówczas dopiero do akcji wkroczyła liberalna burżuazja. Na jej czele stanęli bankier Jacques Laffitte oraz Marie Joseph de La Fayette, którzy – wbrew woli domagających się republiki powstańców – znaleźli kandydata na nowego króla w osobie Ludwika Filipa Orleańskiego. Udało im się przekonać część niezdecydowanych, iż monarchia z nim będzie „najpiękniejszą z republik”J. Baszkiewicz, Kultura rewolucyjna we Francji XIX wieku, [w:] Francja nowożytna, Warszawa 2002, s. 215.. W sierpniu Ludwik Filip został zaprzysiężony po przysiędze na zrewidowaną kartę.
Bilans Wieść o rewolucji lipcowej we Francji rozeszła się szeroko po całej Europie, zachęcając do walki przeciw porządkowi stworzonemu i strzeżonemu przez Święte Przymierze. W sierpniu wybuchła rewolucja belgijska. Szczególną wagę do obalenia dotychczasowego „porządku” przywiązywali polscy spiskowcy przygotowujący się do powstania przeciwko Rosji w Warszawie. Prawdziwi twórcy rewolucji – lud Paryża – czuli się jednak oszukani i rozczarowani, a po kilku latach nowego ustroju odmawiali nawet „Chwalebnym Dniom” miana rewolucjiJ.Baszkiewicz, op.cit., s. 215–216.. Faktem jest, iż skutkiem roku 1830 była osiemnastoletnia monarchia konstytucyjna, w której wiodącą rolę odegrała burżuazja, zaś starsza linia Burbonów już nigdy nie wróciła na tron.
Casimir Delavigne uczcił rewolucję pieśnią Paryżanka (La Parisienne)La Parisienne..
Przypisy
Kategoria:1830 w Europie Kategoria:Francja w XIX wieku Kategoria:Monarchia lipcowa Lipcowa