thumb|Rzymska kopia Tyche Antiochii (watykańskie Muzeum Pio-Clementino) Eutychides z Sykionu (gr. Εὐτυχίδης ο Σικυώνιος) – hellenistyczny rzeźbiarz, brązownik i malarz działający na przełomie IV/III wieku p.n.e.
Według Pauzaniasza uchodził za ucznia LizypaPeriegesis tes Hellados VI 2, 6.. Jako malarz znany jest jedynie ze wspomnianego przez Pliniusza obrazu z przedstawieniem Nike powożącej rydwanem (bigą)Naturalis historia XXXV, 141..
Większą sławę i rozgłos zdobył jako rzeźbiarz. Mistrzostwo przejawił w posągu personifikowanej rzeki Eurotas, o którym Pliniusz zauważył, że odznaczał się większą płynnością niż sama rzekaNaturalis historia XXXIV, 78. Poświęcono mu też epigram znany z Antologii palatyńskiej (Anthologia Palatina IX, 709).. Był również autorem wymienionego w relacji Pauzaniasza brązowego posągu zwycięzcy olimpijskiego – Tymostenesa. Jego styl odznaczał się dążeniem do realizmu oraz diagonalnym (tj. po przekątnej) układem postaciAlfred Twardecki: Słownik sztuki starożytnej Grecji i Rzymu..
Tyche miasta Antiochii Znany pozostał jednak głównie jako twórca brązowej rzeźbiarskiej grupy Tyche Antiochii z ok. 296 p.n.e.Współczesne datowanie tej rzeźby zbieżne jest ze stwierdzonym przez Pliniusza czasem apogeum twórczości artysty przypadającym na okres 121 olimpiady, tj. lata 296-293 p.n.e. (Naturalis historia XXXIV, 51)., wykonanej dla nowo założonej (w 300 p.n.e.) stolicy państwa Seleucydów nad rzeką Orontes.
Wyobrażenie bogini jako patronki miasta nawiązywało do greckiej tradycji uznającej np. Atenę za protektorkę Aten, a Afrodytę za opiekunkę Afrodyzji. Ukazana w tzw. corona muralis na głowie i z garścią kłosów zboża w ręce, symbolizowała boginię miasta i cechujący je dostatek. Zbliżoną do stożka kompozycję oryginału z przedstawieniem siedzącej na skale (symbolizującej wzgórze Silpion, łac. Silpius) bogini i z wyłaniającym się spod jej stóp młodzieńczym bogiem rzeki, powtarzały rzymskie pomniejszone kopie (najwierniejsza z nich, wysokości 0,89 m znajduje się w Muzeach Watykańskich). O popularności tego dzieła w świecie antycznym świadczą liczne wyobrażenia nie tylko w malarstwie ściennym, lecz w drobnej plastyce (lampkach, naczyniach, reliefach itp.), lecz przede wszystkim na monetach – zwłaszcza syryjskiej Antiochii oraz na ich naśladownictwach emitowanych w innych miastach regionu (np. Edessa, Nisibis, Singara), a nawet w serii monet Tigranesa z lat 83–69 p.n.e.M.L. Bernhard: Sztuka hellenistyczna, dz. cyt., s. 209.
O popularności tego dzieła w świecie antycznym świadczą liczne jego wyobrażenia nie tylko w drobnej plastyce (lampkach, wyrobach szklanych, figurkach, reliefach itp.), lecz przede wszystkim na monetach – zwłaszcza syryjskiej Antiochii oraz ich naśladownictwach emitowanych w innych miastach rzymskich, a nawet w serii monet Tigranesa z lat 83–69 p.n.e. thumb|140px|Popiersie Seleukosa z Herkulanum Rzeźby atrybuowane Eutychidesowi przypisywane jest także portretowe popiersie Seleukosa I Nikatora pochodzące z tzw. willi Pizonów w Herkulanum (obecnie w neapolitańskim Muzeum Narodowym)Sporne poglądy przypisują go też (na podstawie wzmianki Pliniusza) Arystodemosowi, bądź przyjmuje się, że jest to kopia z wykonanego przez niego posągu (Słownik artystów starożytności, s. 39, 82; Герман Хафнер: Выдающиеся портреты античности. 337 портретов в слове и образе. Москва: Прогресс, 1984, s. 236n).. Obok wielkiego artyzmu wykazuje ono wyraźne cechy szkoły Lizypa, a ponieważ twórcą nie mógł już być on sam, był nim najpewniej jego uczeń – stąd atrybucja rzeźbiarzowi, któremu oprócz wizerunku patronki być może powierzono wykonanie też podobizny założyciela miastaMaria Ludwika Bernhard: Sztuka hellenistyczna, dz. cyt., s. 214, 234..
Niewykluczone, że jego dziełem było przedstawienie Dionizosa (tzw. Ojciec Liber), wymienione przez Pliniusza w rzymskiej kolekcji Azyniusza PollionaNaturalis historia XXXVI, 34.. Przypisuje mu się również autorstwo rzeźby siedzącej dziewczynki ze zbiorów rzymskiego Pałacu Konserwatorów, zdradzającej podobny układ postaci co w przedstawieniu Tyche, tj. kompozycję opartą na dwóch zwrotach ciała (korpus skręcony w lewo, głowa w prawo)Maria Ludwika Bernhard: Sztuka hellenistyczna, dz. cyt., s. 214, 243..
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Brązownicy Kategoria:Rzeźbiarze starożytnej Grecji