Bartłomiej I, właśc. Δημήτριος Αρχοντώνης, Dimitrios Archondonis (ur. 29 lutego 1940 na Imroz) – grecki duchowny prawosławny, patriarcha Konstantynopola. Pełna tytulatura: „Jego Świątobliwość Bartłomiej I, Arcybiskup Konstantynopola – Nowego Rzymu i Patriarcha Ekumeniczny”.
Życiorys mały|lewo|Papież Franciszek i Bartłomiej I W 1961 Dimitrios Archondonis ukończył seminarium duchowne na Chalki. 13 sierpnia 1961 ówczesny metropolita chalcedoński Meliton wyświęcił go na hierodiakona z imieniem Bartłomiej.
W latach 1961–1963 hierodiakon odbył służbę w wojsku tureckim. W latach 1963–1969 studiował na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium, w Bossejskim Instytucie Ekumenicznym (w Szwajcarii) oraz Papieskim Instytucie Orientalnym w Rzymie, gdzie obronił doktorat pt. Kodyfikacja świętych kanonów oraz instytucji kanonicznych w Cerkwi Prawosławnej. Po powrocie na Chalki 19 listopada 1969 został wyświęcony na hieromnicha przez patriarchę Atenagorasa I. Później w bardzo krótkim czasie został wyniesiony do godności archimandryty. 25 grudnia 1973 obecny patriarcha został wyświęcony na biskupa i mianowany metropolitą Alaşehiru. 14 stycznia 1991 został wyniesiony do godności metropolity chalcedońskiego oraz dziekana synodu Patriarchatu Konstantynopolitańskiego.
Po śmierci patriarchy Dymitra I w październiku 1991 został wybrany patriarchą Konstantynopola. Intronizacja odbyła się 2 listopada 1991. Jest tym samym honorowym przywódcą duchowieństwa prawosławnego. Kontynuuje politykę dialogu z katolikami, nawiązał także porozumienie z przedstawicielami innych religii (islamu, judaizmu, innych wyznań chrześcijańskich). Zajął się odbudową hierarchii prawosławnej w niektórych krajach dawnego bloku socjalistycznego w Europie.
Jest narodowości greckiej, posiada obywatelstwo tureckie, jednak na zasadach prawa rum millet korzysta z praw suwerena nad wyznawcami greckiego prawosławia. Poliglota, władający poza tureckim i greckim również włoskim, niemieckim, francuskim, angielskim oraz klasyczną greką i łaciną.
6 października 1997 – w uznaniu wybitnego i trwałego wkładu w porozumienie religijne i pokój – został uhonorowany Złotym Medalem Kongresu (Congressional Gold Medal) – jednym z najwyższych odznaczeń cywilnych w Stanach Zjednoczonych.
19 marca 2013 jako pierwszy od niemal tysiąca lat patriarcha Konstantynopola, był obecny na inauguracji pontyfikatu katolickiego papieża Franciszka.
W czerwcu 2016 r. przewodniczył delegacji Patriarchatu Konstantynopolitańskiego na Święty i Wielki Sobór Kościoła Prawosławnego na Krecie.
Na przełomie 2018 i 2019 proklamował powstanie autokefalicznego Kościoła Prawosławnego Ukrainy, co doprowadziło do konfliktu z Patriarchatem Moskiewskim, który jednostronnie zerwał łączność eucharystyczną z KonstantynopolemRussian Orthodox Church: Statement by the Holy Synod of the Russian Orthodox Church concerning the encroachment of the Patriarchate of Constantinople on the canonical territory of the Russian Church (zob. rozłam między Patriarchatem Konstantynopolitańskim a Rosyjskim Kościołem Prawosławnym).
Odznaczenia i wyróżnienia Odznaczenia państwowe Złoty Medal Kongresu (USA, 1997) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia, 1919) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I klasy (Estonia, 2000) Krzyż Wielki I Klasy Odznaki Honorowej za Zasługi dla Republiki Austrii (Austria, 2004) Order Złotego Runa (Gruzja, 2007) Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy (Ukraina, 2008) Order Republiki (Mołdawia, 2012) Order Podwójnego Białego Krzyża II klasy (Słowacja, 2013) Order Wolności (Ukraina, 2013) Order Stara Płanina I klasy (Bułgaria, 2015) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Włochy, 2016) Order „Za zasługi” I klasy (Ukraina, 2019) Łańcuch Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia, 2025)
Odznaczenia niepaństwowe Łańcuch Orderu Orła Gruzji (dynastia Bagratydów, 2011)
Wyróżnienia Doktor honoris causa Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie (1998)50 lat Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej 1954–2004, red. Marek Ambroży, Warszawa 2005 , s. 111., Fordham University (2003), Uniwersytetu w Trieście (2008), KUL (2010), Uniwersytetu w Tybindze (2017), Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie (2017), Uniwersytetu Narodowego „Akademii Kijowsko-Mohylańskiej” (2019), University of Notre Dame (2021), University of Notre Dame Australia (2024)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Papieskiego Instytutu Wschodniego Kategoria:Absolwenci seminarium duchownego na Chalki Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Ludwika i Maksymiliana w Monachium Kategoria:Doktorzy honoris causa Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie Kategoria:Doktorzy honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II Kategoria:Doktorzy honoris causa na Ukrainie Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Australii Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Izraelu Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni we Włoszech Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu w Tybindze Kategoria:Ekumeniści prawosławni Kategoria:Metropolici chalcedońscy Kategoria:Odznaczeni gruzińskimi odznaczeniami Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Odznaczeni Orderem Księcia Jarosława Mądrego Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Ziemi Maryjnej Kategoria:Odznaczeni Orderem Podwójnego Białego Krzyża Kategoria:Odznaczeni Orderem Republiki (Mołdawia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Stara Płanina Kategoria:Odznaczeni Orderem Wolności (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi” (Ukraina) Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem Kongresu Kategoria:Patriarchowie Konstantynopola Kategoria:Turcy Kategoria:Urodzeni w 1940