right|250px right|250px 34 Budziszyński pułk piechoty (34 pp) – oddział piechoty ludowego Wojska Polskiego.
Formowanie Na podstawie rozkazu nr 7 dowódcy 2 Armii WP z 13 września 1944 23 pułk piechoty został przemianowany na 34 pułk piechoty. W tym czasie pułk stacjonował w lesie na południowy wschód od miejscowości Mordy. Tam 21 października 1944 żołnierze pułku złożyli przysięgę. Jednostka wchodziła w skład 8 Dywizji Piechoty i była organizowana w oparciu o sowiecki etat nr 04/501 pułku strzelców gwardii.
Działania bojowe Od chwili sformowania do zakończenia wojny pułk walczył w składzie 8 Dywizji Piechoty. W czasie forsowania Nysy, działając na głównym kierunku natarcia dywizji, uchwycił przyczółek pod Rothenburgiem. Następnie toczył walki pod Geheege, Nieder Horka, Kollm, Jänkendorf i Diehsa. Bronił się pod Ödernitz, Niesky, Budziszynem, Grossdubrau, Grosswelka i Cölln, gdzie poniósł dotkliwe straty. Na północ od Budziszyna, gdzie działając pojedynczymi batalionami współdziałał z pododdziałami 1 KPanc. I batalion 34 pp ochraniał sztab 2 Armii WP w rej. Kleinwelka. W operacji praskiej pułk walczył pod Lobendavą i Mikulašovicami. Szlak bojowy zakończył pod miejscowością Ušték.
Okres powojenny 20 maja 1945 dowódca pułku wysłał na samochodach grupę operacyjną, która miała jak najszybciej wystawić posterunek na moście na Odrze w Krośnie Odrzańskim.
Od 28 maja 1945 pułk ochraniał zachodnią granicę Polski od Sadzarzewic do ZasiekZiemia Gubińska 1939–1949… s. 90.. Sztab pułku stacjonował w Brodach. I batalion pułku zorganizował na odcinku od Sadzarzewic do Strzegowa, strażnice w Sadzarzewicach, Markosicach i Późnej; II batalion na odcinku od Strzegowa do Janiszowic zorganizował strażnice na południowy zachód od Strzegowa, w Mielnie, w lesie na południe od Mielna i w Janiszowicach, a III batalion ochraniał odcinek do Zasiek i zorganizował jedną strażnicę.
12 lipca 1945 I batalion pułku przybył do Sanoka i został zakwaterowany w miejscowych koszarach, do 1939 należących do 2 pułku strzelców podhalańskich.
Na podstawie rozkazu nr 295 Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego z 28 sierpnia 1945 pułk otrzymał nazwę wyróżniającą „Budziszyński”.
W 1945 na bazie pułku została sformowana 38 komenda odcinka Komańcza.
25 stycznia, 28 marca i 13 kwietnia 1946 we wsi Zawadka Morochowska żołnierze pułku dopuścili się zbrodni wojennej na ukraińskiej ludności cywilnej.
Na podstawie rozkazu organizacyjnego nr 053/Org. Naczelnego Dowódcy WP z 30 marca 1946 pułk otrzymał numer jednostki wojskowej „2873”.
Po zakończeniu wojny pułk stacjonował w Łodzi (Łódzki Okręg Wojskowy).
28 marca 1947, w Lesku pułk był inspekcjonowany przez II wiceministra Obrony Narodowej, generała broni Karola Świerczewskiego, który następnego dnia zginął w zasadzce zorganizowanej przez żołnierzy UPA.
Jednostka wzięła udział w akcji „Wisła”. W tym okresie pułkiem dowodził płk Jan Gerhard. Wówczas sztab pułku funkcjonował w Wańkowej.
W dniach 7–9 czerwca 1949 jednostka została dyslokowana do garnizonu Słupsk (Pomorski Okręg Wojskowy), gdzie zajęła koszary przy ulicy Rokossowskiego 61. W tym samym oddział został przeformowany w 34 Budziszyński zmotoryzowany pułk piechoty.
W 1950 jednostka została podporządkowana dowódcy 16 Kaszubskiej Dywizji Zmechanizowanej i przeformowana w 34 Budziszyński pułk zmechanizowany. W październiku 1952 pułk został podporządkowany dowódcy 8 Drezdeńskiej Dywizji Zmechanizowanej.
Jesienią 1958 jednostka została przeformowana w 34 Budziszyński pułk piechoty i włączona w skład 23 Dywizji Piechoty.
W 1963 jednostka została przeformowana w 34 Budziszyński pułk desantowy.
Żołnierze pułku
Dowódcy pułku mjr / ppłk Stanisław Pluto (28 sierpnia 1944 – 1946) płk Jan Gerhard (od 1946) mjr Józef Kamiński Kazimierz Makarewicz (1956–1957) Julian Baranowski
Zastępcy dowódcy pułku ppłk Jan Gerhard mjr Emil Cimura
Szefowie sztabu kpt. Wacław Warzywniak (do września 1944) kpt. Jan Grablis por. Leon Bereznicki p.o. mjr Antoni Szwander por. Tadeusz Pawlikowski
Odznaczeni Order Krzyża Grunwaldu III klasy (do 31 grudnia 1946) por. Mieczysław Walesiuk – pośmiertnie ppor. Czesław Zaprawa
Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (do 31 grudnia 1946) por. Lubomir Ciesielski strz. Jan Goryl – pośmiertnieŻył w latach 1924–1946. Został pochowany w kwaterze żołnierzy Wojska Polskiego na Cmentarzu Centralnym w Sanoku. mjr Józef Kamiński ppor. Józef Karwowski (pośmiertnie)
Sztandar pułku Pułk otrzymał sztandar prawdopodobnie w dniu przysięgi, 22 października 1944.
Opis sztandaru: Płat o wymiarach 98 × 124 cm, obszyty z trzech stron frędzlą złotą i przymocowany do drzewca za pomocą dziewięciu kółek. Drzewce z ciemno politurowanego drewna. Głowica w kształcie orła wspartego na kuli, która umieszczona jest na cokole skrzynkowymPuszka barwy złotej → ..
Strona główna: Na czerwonym polu, aplikowany i haftowany biało-złoty orzeł. W prawym dolnym rogu haftowana biało-złotą nicią cyfra „34”.
Strona odwrotna: Na białym polu biało-złotą nicią haftowany napis „HONOR I OJCZYZNA”. W prawym dolnym rogu haftowana biało-złotą nicią cyfra „34”.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Łodzi Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Sanoku Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Słupsku Kategoria:Historia Mordów Kategoria:Oddziały 8 Drezdeńskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Oddziały 23 Dywizji Piechoty (LWP) Kategoria:Polskie jednostki piechoty utworzone w 1944 Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1963 Kategoria:Jednostki Wojska Polskiego o nazwie wyróżniającej Budziszyńska Kategoria:Polskie pułki piechoty na froncie wschodnim Kategoria:Pułki piechoty ludowego Wojska Polskiego