thumb|Kondukt pogrzebowy Agnona udający się na Górę Oliwną Szmuel Josef Agnon, również Samuel Agnon, właśc. Szmuel Josef Czaczkes (ur. 8 sierpnia 1887 lub 17 lipca 1888 w Buczaczu, zm. 17 lutego 1970 w pobliżu Tel Awiwu) – izraelski prozaik hebrajski i badacz tradycji. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1966. Autor powieści i opowiadań obrazujących środowisko chasydzkie na przełomie XIX i XX wieku.
Życiorys Wychowywał się w rodzinie mocno związanej z żydowską tradycją. Samouk; od trzeciego do dziewiątego roku życia uczył się w trzech chederach, między innymi u swego ojca. Studiował język niemiecki, Biblię i Talmud u prywatnych nauczycieli, a literaturę chasydzką w synagodze chasydów czortkowskich. Czytał literaturę galicyjskich Żydów oświeconych, później także dzieła niemieckie i skandynawskie, do czego przyczyniły się opowieści matki o tejże literaturze słyszane w młodości. W 1907 roku jako jeden z pionierów wyemigrował z Galicji (w ówczesnych Austro-Węgrzech) do Palestyny i osiadł w Jaffie. W latach 1913–1924 przebywał w Niemczech (od 1914 w Berlinie). Powrócił do Palestyny w 1924 roku. W 1929 podczas arabskich rozruchów w Jerozolimie zniszczono jego bibliotekę. Dwukrotnie był laureatem Nagrody Bialika (1934, 1950) oraz Nagrody Izraela (1954, 1958). W roku 1966 wraz z Nelly Sachs otrzymał literacką Nagrodę Nobla.
Pochowany został na Górze Oliwnej w Jerozolimie.
Twórczość Zaczął pisać w wieku ośmiu lat; początkowo w języku jidysz, a od momentu osiedlenia w Palestynie po hebrajsku. Początkowo jego prace opisywały ludzi i tradycje, później Izrael. Jego najbardziej znanym utworem w jidysz jest Tojtn-tanc (Taniec śmierci). W Palestynie zadebiutował napisanymi już po hebrajsku opowiadaniami: Agunot (Porzucone żony) i Wehaja heakow lemiszor (Krzywe stanie się prostym). W czasie pobytu w Niemczech, wraz z Martinem Buberem, zamierzał wydać chasydzkie opowiadania; część z nich wydali w zbiorze Polin. Źródła twórczości Agnona to: dzieje Żydów w Galicji i jego źródła, współczesna literatura hebrajska i nauka o judaizmie, literatura i kultura niemiecka oraz inna literatura europejska. W późniejszym okresie poruszał tematy, którymi żyli osiedleńcy w Palestynie. W nowelach portretował młode społeczeństwo izraelskie. W jego twórczości ceniony był oryginalny styl narracji będący połączeniem tradycyjnych moralistycznych wywodów rabinackich z dramatyczną współczesną relacją dokumentalną.
Dzieła Porzucone żony (opowiadanie, 1909) Pełny zbiór opowiadań Agnona (1931) Wydawanie za mąż (powieść 1931, wersja druga 1937) Zwyczajna historia (powieść 1935) Gość na noc (powieść 1939) Wczoraj przedwczoraj (powieść 1945) Szira (powieść 1971)
Zobacz też Lista laureatów Nagrody Nobla związanych z Polską
Uwagi
Przypisy [za:]
Kategoria:Izraelscy pisarze Kategoria:Syjoniści Kategoria:Nobliści – literatura Kategoria:Laureaci Nagrody Izraela Kategoria:Laureaci Nagrody Bialika Kategoria:Osoby przedstawione na izraelskich banknotach Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Buczaczu Kategoria:Pochowani na Górze Oliwnej Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1970