Nagroda Goncourtów lub Nagroda Goncourta (fr. Prix Goncourt) – francuska nagroda literacka, którą ufundował w 1896 roku w swoim testamencie francuski pisarz Edmond de Goncourt. Towarzystwo literackie jego imienia (Société littéraire des Goncourt) powstało oficjalnie w 1902, a nagroda została wręczona po raz pierwszy 21 grudnia 1903.

Nagroda może być przyznana jednemu autorowi tylko raz w życiu. Jedynym wyjątkiem, który otrzymał ją dwukrotnie, był Romain Gary. Po raz pierwszy w 1956 za powieść Korzenie nieba (Les racines du ciel), a po raz drugi w 1975 za Życie przed sobą (La vie devant soi), którą wydał pod pseudonimem Émile Ajar. Prawdziwą tożsamość autora Gary ujawnił dopiero w książce Życie i śmierć Emile’a Ajara (Vie et mort d’Émile Ajar), wydanej po śmierci.

Laureat Nagrody Goncourtów, przyznawanej najlepszemu w danym roku utworowi prozaicznemu (zwykle powieściom), ogłaszany jest zawsze w listopadzie. Od 1988 swoją Nagrodę Goncourtów – Prix Goncourt des lycéens – wręczają francuscy licealiści.

Polski odpowiednik Nagrody Goncourtów (Liste Goncourt – le choix polonais) przyznaje jury złożone ze studentów romanistyki z całej Polski. Ogłoszenie laureata następuje co roku podczas Festiwalu Conrada w Krakowie.

Lista laureatów nagrody 1903 – , Wroga siła (Force ennemie) 1904 – , La Maternelle 1905 – , Ludzie cywilizacji (Les Civilisés) 1906 – i , Dingley, l’illustre écrivain 1907 – , Le Rouet d’ivoire 1908 – , Pisane na wodzie (Écrit sur de l’eau...) 1909 – Marius-Ary Leblond, En France 1910 – , Od lisa do sroki (De Goupil à Margot) 1911 – Alphonse de Châteaubriant, Monsieur des Lourdines 1912 – , Les Filles de la pluie 1913 – , Le Peuple de la mer 1914 – , l’Appel du Sol 1915 – , Żołnierze Wielkiej Wojny (Gaspard) 1916 – Henri Barbusse, Ogień. Dziennik pewnego oddziału (Le Feu) 1917 – , La Flamme au poing 1918 – Georges Duhamel, Civilisation 1919 – Marcel Proust, À l’ombre des jeunes filles en fleurs (2. tom W poszukiwaniu straconego czasu, À la recherche du temps perdu,) 1920 – , Nene 1921 – , Batouala 1922 – , Le Vitriol de la lune et Le Martyre de l’obèse 1923 – , Rabevel ou le Mal des ardents 1924 – , Le Chèvrefeuille, le Purgatoire, le Chapitre XIII 1925 – , Raboliot 1926 – , Le Supplice de Phèdre 1927 – , Biała przygoda (Jérôme 60° latitude nord) 1928 – , Un homme se penche sur son passé 1929 – Marcel Arland, L’Ordre 1930 – Henri Fauconnier, Malajska przygoda (Malaisie) 1931 – , Mal d’amour 1932 – , Les Loups 1933 – André Malraux, Dola człowiecza (La Condition humaine) 1934 – , Capitaine Conan 1935 – , Sang et lumières 1936 – Maxence van der Meersch, Piętno boże (L’Empreinte de Dieu) 1937 – Charles Plisnier, Faux Passeports 1938 – Henri Troyat, L’Araigne 1939 – Philippe Hériat, Wybrańcy losu (Les Enfants gâtés) 1940 – , Długie wakacje (Les Grandes Vacances) 1941 – , Le Vent de Mars 1942 – , Pareil à des enfants 1943 – , Passage de l’Homme 1944 – Elsa Triolet, Kochankowie z Avignonu i inne opowiadania (Le Premier Accroc coûte 200 Francs) 1945 – , Moja wieś w godzinie klęski (Mon village à l’heure allemande) 1946 – , Histoire d’un fait divers 1947 – , Les Forêts de la nuit 1948 – Maurice Druon, Potentaci (Les Grandes Familles) 1949 – Robert Merle, Weekend w Zuydcoote (Week-end à Zuydcoote) 1950 – Paul Colin, Les Jeux sauvages 1951 – Julien Gracq, Brzegi Syrtów (Le Rivage des Syrtes) 1952 – , Léon Morin, prêtre 1953 – , Les Bêtes 1954 – Simone de Beauvoir, Mandaryni (Mandarins) 1955 – , Les Eaux mêlées 1956 – Romain Gary, Korzenie nieba (Les Racines du ciel) 1957 – Roger Vailland, La Loi 1958 – , Saint Germain ou la Négociation 1959 – , Le Dernier des Justes 1960 – , Dieu est né en exil 1961 – , Litość Boga (La Pitié de Dieu) 1962 – Anna Langfus, Les Bagages de sable 1963 – , Kiedy morze się cofa (Quand la mer se retire) 1964 – , L’État sauvage 1965 – Jacques Borel, Uwielbienie (L’Adoration) 1966 – Edmonde Charles-Roux, Zapomnieć Palermo (Oublier Palerme) 1967 – , La Marge 1968 – Bernard Clavel, Owoce zimy (Les Fruits de l’hiver) 1969 – Félicien Marceau, Creezy (Creezy) 1970 – Michel Tournier, Król Olch (Le Roi des Aulnes) 1971 – , Les Bêtises 1972 – , L’Epervier de Maheux 1973 – Jacques Chessex, L’Ogre 1974 – Pascal Lainé, Koronczarka (La Dentellière) 1975 – Émile Ajar (Romain Gary), Życie przed sobą (La Vie devant soi) 1976 – , Les Flamboyants 1977 – , John piekło (John l’enfer) 1978 – Patrick Modiano, Ulica Ciemnych Sklepików (Rue des boutiques obscures) 1979 – Antonine Maillet, Pélagie la Charette 1980 – , Lunapark () 1981 – , Anne Marie 1982 – Dominique Fernandez, Dans la main de l’Ange 1983 – , Les égarés 1984 – Marguerite Duras, Kochanek (L’Amant) 1985 – Yann Queffelec, Barbarzyńskie zaślubiny (Les Noces barbares) 1986 – , Valet de nuit 1987 – Tahar Ben Jelloun, Dziecko z piasku; Święta noc (La Nuit sacrée) 1988 – , L’Exposition coloniale 1989 – , Un grand pas vers le Bon Dieu 1990 – , Pola chwały (Les Champs d’honneur) 1991 – , Les Filles du Calvaire 1992 – Patrick Chamoiseau, Texaco (Texaco) 1993 – Amin Maalouf, Skała Taniosa (Le Rocher de Tanios) 1994 – Didier Van Cauwelaert, Bilet w jedną stronę (Un Aller simple) 1995 – Andreï Makine, Francuski testament (Le Testament français) 1996 – , Le Chasseur Zéro 1997 – , Bitwa (La Bataille) 1998 – , Confidence pour confidence 1999 – Jean Echenoz, Odchodzę (Je m’en vais) 2000 – Jean-Jacques Schuhl, Ingrid Caven 2001 – , Rouge Brésil 2002 – Pascal Quignard, Błędne cienie (Les Ombres errantes) 2003 – Jacques-Pierre Amette, Kochanka Brechta (La Maîtresse de Brecht) 2004 – , Słońce Scortów (Le Soleil des Scorta) 2005 – , Trois jours chez ma mère 2006 – Jonathan Littell, Łaskawe (Les Bienveillantes, Gallimard) 2007 – , Alabama song (Mercure de France) 2008 – Atiq Rahimi, Kamień cierpliwości (Syngué Sabour. Pierre de patience, P.O.L.) 2009 – Marie NDiaye,Trzy silne kobiety (Trois femmes puissantes, Gallimard) 2010 – Michel Houellebecq, Mapa i terytorium (La carte et le territoire) 2011 – , (Gallimard) 2012 – Jérôme Ferrari, 2013 – Pierre Lemaitre, Do zobaczenia w zaświatach (Au revoir la-haut) 2014 – Lydie Salvayre, Pas pleurer 2015 – , Busola (Boussole) 2016 – , Kołysanka (Chanson douce) 2017 – , Porządek dnia (L’ordre du jour) 2018 – , Leurs enfants après eux 2019 – , Tous les hommes n'habitent pas le monde de la même façon 2020 – Hervé Le Tellier, Anomalia (L’Anomalie) 2021 – Mohamed Mbougar Sarr, Najskrytsza pamięć ludzi (La Plus secrète mémoire des hommes) 2022 – Brigitte Giraud, Żyć szybko, (Vivre vite) 2023 – , Veiller sur elle 2024 – Kamel Daoud, Huryska (Houris) 2025 – , La Maison vide

Zobacz też Prix Goncourt des lycéens

Przypisy

Linki zewnętrzne Strona oficjalna Académie Goncourt

Goncourt