Galena – minerał z gromady siarczków. Jest minerałem pospolitym i szeroko rozpowszechnionym, pod względem chemicznym jest to siarczek ołowiu(II). Nazwa pochodzi od łac. galena = ruda ołowiu.
Właściwości Składa się w 86,6% z ołowiu i w 13,4% z siarki. Tworzy najczęściej kryształy sześcio- i ośmiościenne. Spotykana jest też w skupieniach zbitych, ziarnistych, groniastych, kulistych, dendrytowych, naciekowych, szkieletowych, rzadziej włóknistych; wpryśnięcia, impregnacje, pospolite zbliźniaczenia. Jest izostrukturalna z halitem. Często występuje w postaci szczotek krystalicznych, złożonych z dobrze wykształconych, narosłych kryształów. Jest krucha a nawet miękka, nieprzezroczysta. Często zawiera również znaczne ilości cynku, żelaza, miedzi, antymonu, bizmutu, selenu, kadmu, arsenu i złota. W reakcji z kwasem solnym uwalnia siarkowodór. W stężonym kwasie azotowym utlenia się do siarczanu ołowiu i siarki.
Występowanie Powstaje w pegmatytowym, a częściej hydrotermalnym stadium krystalizacji magmy (skały magmowe) lub w wyniku oddziaływania roztworów hydrotermalnych na otoczenie (skały osadowe). Towarzyszy jej wiele różnych minerałów, w tym sfaleryt, wurcyt, piryt, chalkopiryt, arsenopiryt, cerusyt, baryt, smithsonit, anglezyt, tetraedryt, burnonit, markasyt, syderyt, piromorfit, dolomit, ankeryt, akantyt, kalcyt, pirargyryt, proustyt, stephanit, pirotyn, rodochrozyt, kwarc i fluoryt.
Miejsca występowania: Niemcy – Rudawy, Zagłębie Ruhry, Akwizgran, Czechy – Pribramie, Grecja – Laurion, Hiszpania, Wielka Brytania, Zambia, Rumunia, Francja Serbia – Trepnica, Polska – na południu kraju, Rosja – Kaukaz, Australia – Broken Hill, Tasmania; USA – basen Missisipi. Idaho, Illinois, Oklahoma, Kansas, Missouri.
Polska – główny składnik złóż ołowiu rejonu śląsko-krakowskiego: Jaworzno, Trzebinia, Chrzanów, Olkusz, Bytom, Tarnowskie Góry. Spotykany także w Górach Świętokrzyskich: Miedzianka, Miedziana Góra, Chęciny, Łagów. W Tatrach, w tatrzańskich żyłach hydrotermalnych np. na Ornaku. Na Dolnym Śląsku m.in. w okolicach Ogorzelca, Świdnicy – Bystrzyca Górna oraz Srebrnej Góry. Występuje również w szczelinach pokładów węgla kamiennego Górnego Śląska.
Zastosowanie Ma duże znaczenie kolekcjonerskie Najczęściej występująca ruda ołowiu (86,6% Pb) oraz srebra (do 0,3% srebra, czasami przekracza 1% – galena srebronośna). W pierwszej połowie XX w. galena była stosowana jako wczesny materiał półprzewodnikowy (tzw. właściwości detekcyjne). W epoce radioelektroniki lampowej, a przy słabej elektryfikacji wielu krajów, galena dawała możliwość konstrukcji odbiorników radiowych niewymagających zasilania (detektor kryształkowy).
Przypisy
Bibliografia Podręczny Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne Atlas mineralogii Leksykon Przyrodniczy – Minerały R.Hochleitner – Minerały i kryształy W.Heflik, L.Natkaniec – Nowak – Minerały Polski
Kategoria:Kruszce i rudy Kategoria:Materiały półprzewodnikowe Kategoria:Siarczki (minerały)