Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Markiana Szaszkewicza w Przemyślu

Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Markiana Szaszkewicza w Przemyślu – zespół szkół w Przemyślu z ukraińskim językiem nauczania.

Historia W 1900 roku w Przemyślu powstała filia Ruskiego Towarzystwa Pedagogicznego, ale z powodu braku środków finansowych organizowała tylko kursy dla analfabetów. 10 lipca 1910 roku w Domu Narodowym, pod przewodnictwem posła do austriackiej Rady Państwa Hryhorija Cehłynśkiego odbyło się wielkie zebranie, na którym uchwalono powołanie prywatnej ludowej szkoły im. Markiana Szaszkewicza z ukraińskim językiem nauczania. Następnie na działce należącej do Bractwa im. św. Mikołaja przy ul. Smolki, zbudowano dwupiętrowy budynek szkolnyHistoria szkolyKalendarium najważniejszych wydarzeń z historii przemyskiej Szaszkewiczówki.

1 września 1910 roku powstała pierwsza klasa, a 1 września 1911 roku oddano do użytku budynek szkoły przy ul. Smolki. w roku szkolnym 1912/1913 szkoła była już 3-klasowa, a w roku szkolnym 1913/1914 szkoła stała się 4-klasowa. 6 kwietnia 1914 roku reskryptem c. k. Rady szkolnej krajowej szkoła szkoła przyjęta na etat państwowy, ale częściowo utrzymywana przez rząd austriacki, który opłacał nauczycieli, natomiast resztę, czyli utrzymanie budynku i inne wydatki opłacało Ukraińskie Towarzystwo Pedagogiczne. W tym czasie uczyło się w niej około 250 uczniów. W roku szkolnym 1918/1919 szkoła stała się 7-klasowa.

W okresie międzywojennym w siedmiu klasach i czterech dodatkowych oddziałach uczyło się ponad 500 dzieci, a szkoła zatrudniała dziesięciu nauczycieli na państwowych etatach, jednego kontraktowego, czterech dochodzących i katechetę. Opłacało ich koło Towarzystwa „Ridna Szkoła” z czesnego uczniów. Szkoła ta nigdy nie była państwową.

W 1924 roku Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, starało się szkołę ukraińską - przekształcić w szkołę utrakwistyczną (polsko-ukraińską), ale wskutek interwencji m. in. „Ridnej Szkoły” - „Szaszkewycziwka” pozostała szkołą ukraińską. W roku szkolnym 1931/1932 kształciło się 464 uczniów (w tym: 289 z Przemyśla, 116 z powiatu przemyskiego, 59 z dalszych okolic).

W latach 1939–1941 podczas sowieckiej okupacji, istniała 10-letnia szkoła średnia im. Józefa Stalina, która powstała z połączenia „Szaszkewycziwki” z gimnazjum żeńskim i męskim. Prowadzono rusyfikację i ateizację młodzieży w ideologii komunizmu. W tym czasie w 21 oddziałach uczyło się prawie 1000 uczniów i było 40 nauczycieli.

W latach 1941–1944 podczas okupacji niemieckiej w szkole mieścił się szpital wojskowy, a 7-klasowa „Szaszkewycziwka” została przeniesiona do prawego skrzydła budynku przy ul. Słowackiego, gdzie przed wojną było ukraińskiego gimnazjum męskie. W okresie okupacji niemieckiej, Ukraińcy zostali pod wieloma względami uprzywilejowani w stosunku do ludności polskiej, wówczas zgodnie z hitlerowską polityką zezwolono Ukraińcom na otwarcie szkoły podstawowej, a także gimnazjum ogólnokształcącego i kupieckiego. Zimową porą 1941/1942 i 1942/1943 przez szereg tygodni szkoły były zamknięte z powodu braku opału i epidemii tyfusu plamistego, a w 1944 roku wszystkie obiekty oświatowe zajęto na cele wojskowe.

1 września 1944 roku szkoła wznowiła działalność. We wrześniu 1945 roku do „Szaszkewycziwki” zapisano 397 uczniów. 1 października 1945 roku szkoły ukraińskie w Przemyślu zostały zamknięte z powodu rozpoczętymi wysiedleniami ludności ukraińskiej do ZSRR. W 1947 roku w wyniku akcji „Wisła” wysiedlono pozostałych Ukraińców na ziemie zachodnie i północne. Pozostali nieliczni, ale władze komunistyczne zlikwidowały wszystkie ukraińskie organizacje społeczne, oświatowe, kulturalne i ekonomiczne.

W 1956 roku wskutek tzw. „odwilży październikowej”, częściowo pozwolono na powrót Ukraińców na tereny południowo-wschodniej Polski. Powoli zaczęło odradzać się życie kulturalne i oświatowe mniejszości ukraińskiej. Powołano do istnienia Ukraińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne. W Latach 1957–1964 przy I Liceum Ogólnokształcącym istniały klasy z ukraińskim językiem nauczania.

Wiosną 1990 roku, z inicjatywy dra Jerzego Stabiszewskiego, rozpoczęły się starania o utworzenie ukraińskiej szkoły w Przemyślu. W marcu 1991 roku Rada Miasta wydała zgodę na utworzenie szkoły ukraińskiej. 1 czerwca 1991 roku Kurator Oświaty i Wychowania Piotr Idzikowski powołał do istnienia Szkołę Podstawową Nr 17 z ukraińskim językiem nauczania, która miała się mieścić w dawnym budynku „Szaszkewycziwki”. 1 września 1991 roku 120 uczniów rozpoczęło naukę w 7-letniej szkole podstawowej. 8 listopada 1991 roku szkole przywrócono imię Markiana Szaszkewicza. W roku szkolnym 1992/1993 „Szaszkewycziwka” była już szkołą 8-klasową.

1 września 1995 roku powołano Liceum Ogólnokształcące z ukraińskim językiem nauczania. Ponieważ budynek był za mały postanowiono szkołę rozbudować, a w 1997 roku oddano do użytku dobudowaną część, w której umieszczono liceum. 1 września 1998 roku szkoła podstawowa i liceum zostały połączone w Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Markiana Szaszkewicza. W listopadzie 1998 roku szkoła otrzymała sztandar.

W 1999 roku w wyniku reformy oświaty - utworzono Gimnazjum. W roku szkolnym 1999/2000 było 266 uczniów (w tym: przedszkole – 13, SP nr 17 – 145, Gimnazjum – 21, LO – 87). 1 września 2002 roku III Liceum Ogólnokształcące stało się 3-letnie. Gdy okazało się, że w szkole brakuje pomieszczeń, zdecydowano o rozbudowie szkoły. 25 października 2013 roku oddano do użytku aulę szkolną. W 2017 roku na mocy reformy oświaty zlikwidowano gimnazjum i przywrócono 8-letnią szkołę podstawową.

Dyrektorzy szkoły Olga SawickaSzematyzm Królestwa Galicji z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1912 (s. 756) [dostęp 2026-06-28]Szematyzm Królestwa Galicji z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1913 (s. 825) [dostęp 2026-06-28]. Iwan DerkaczSzematyzm Królestwa Galicji z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914 (s. 834) [dostęp 2026-06-28]. Mykoła Tatuch. 1929–?. Mychajło Zubrej. Ołeksandr Prokop. Iwan Pajdiak. 1991–1999. Julian Bak. 1999–2000. Maria Tucka. 2000–2023. Piotr Pipka. 2023– nadal Joanna BaranDyrekcja ZSO nr 2 w Przemyślu.

Działalność pozalekcyjna W przeszłości w szkole działały m. in.: zespół instrumentalny „Sopiłka”, zespoły wokalne „Trojandy”, „Dżereło”, „Nadija” i „Lilija”, zespoły wokalno-instrumentalne „Perełaj” i „Czorna wysznia”, kabaret „Trupa Obmeżenoho Rozumuwannia” oraz frupa teatralna „PopryWse”. Uczniowie szkoły byli członkami kapeli bandurzystów „Przemyśl” działającej przy przemyskim oddziale Związku Ukraińców w Polsce oraz Młodzieżowego Chóru im. Mychajły Werbyćkiego (funkcjonował przy Stowarzyszeniu Inicjatyw Kulturalnych „Mytusa”). Obecnie od 1991 roku w szkole isnieje zespół taneczny „Arkan”, duet bandurzystek oraz zespół ludowych instrumentów. Ponadto uczniowie i absolwenci śpiewają w zespołach wokalnych „Krajka” i „Krajeczka”.

Zobacz też Ukraińskie gimnazjum w Przemyślu Ukraiński Instytut dla Dziewcząt w Przemyślu

Przypisy

Kategoria:Licea ogólnokształcące w Przemyślu Kategoria:Polskie gimnazja od 1999 roku Kategoria:Polskie zespoły szkół Kategoria:Szkoły podstawowe w województwie podkarpackim Kategoria:Ukraińcy w Polsce