thumb
Łupek – dość niejednoznaczne pojęcie opisujące grupę skał, wykazujących dobrą łupkowatość (złupkowacenie). Najczęściej określenie to dotyczy skał metamorficznych (łupek metamorficzny lub też łupek krystaliczny), lecz jest także powszechnie stosowane do skał osadowych o podobnym wyglądzie (łupek osadowy). Polski termin łupek odpowiada angielskim określeniom shale, slate, schist, niemieckiemu Schiefer lub czeskim břidlice i svor. Jest to skała o zróżnicowanym składzie i o charakterystycznej teksturze łupkowej. Tekstura łupków osadowych jest spowodowana pierwotnym uwarstwieniem sedymentacyjnym lub wtórnym złupkowaceniem.
Tekstura łupków metamorficznych powstała w wyniku procesów metamorficznych. Łupki metamorficzne powstają zasadniczo w płytszych strefach metamorfizmu. Zwykle przeważa w nich jeden składnik, który nadaje danemu rodzajowi łupka swoje charakterystyczne cechy.
Podziały łupków Różne rodzaje łupków wydziela się ze względu na pochodzenie, skład mineralny, zastosowanie, szczególne właściwości lub miejsce występowania. Podane niżej przykłady nie wyczerpują całego bogactwa inwencji geologów i górników.
Podział ze względu na pochodzenie łupki metamorficzne łupki osadowe łupki gruzełkowe łupki plamiste łupki zieleńcowe
Podział ze względu na skład mineralny łupki kwarcowe (łupki kwarcytowe) łupki kwarcowo-serycytowe łupki krzemionkowe łupki grafitowe łupki serycytowe łupki łyszczykowe (łupki mikowe) łupki biotytowe łupki muskowitowe łupki amfibolowe (łupki amfibolitowe) łupki glaukofanowe łupki aktynolitowe łupki sylimanitowe łupki chlorytowe łupki ilaste, w tym: graptolitowe łupki talkowe łupki mułowe (łupki mułowcowe) łupki margliste łupki piaszczyste łupki bentonitowe łupki bitumiczne łupki ropne (łupki parafinowe) łupki węglowe łupki kennelskie łupki sapropelowe
Podział ze względu na zastosowanie łupki ogniotrwałe łupki dachówkowe łupki osełkowe łupki szlifierskie łupki miedzionośne łupki pirytonośne łupki manganowe łupki palne
Podział ze względu na szczególne właściwości czarne łupki łupki lśniące łupki pstre łupki czerwone łupki zielone łupki brunatne łupki graptolitowe łupki antrakozjowe łupki posidoniowe łupki walchiowe łupki sferosyderytowe łupki ałunowe łupki menilitowe
Podział ze względu na miejsce występowania thumb|chodnik wykonany z łupka cieszyńskiego łupki radzimowickie łupki chrośnickie łupki mysłowskie łupki mikołajowskie łupki żdanowskie łupki strońskie łupki cieszyńskie łupki wierzowskie łupki godulskie łupki istebniańskie łupki spaskie łupki podmagurskie łupki cergowskie łupki jasielskie łupki grodziskie łupki grybowskie łupki liwockie łupki czarnorzeckie łupki ciekockie łupki morawickie łupki wilkowickie łupki zbrzańskie łupki zembrzyckie
Zobacz też inne hasła rozpoczynające się od łupek, łupki
Bibliografia Wacław Ryka, Anna Maliszewska, Słownik Petrograficzny, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa, 1991 (wyd. II popr. i uzup.), .
Kategoria:Skały osadowe