mały|Szkielet tyranozaura FMNH PR 2081 ''Sue'' w Muzeum Historii Naturalnej w Chicago mały|Rekonstrukcja deinonycha alt=|mały|Porównanie rozmiarów wielkich teropodów thumb|Ślad teropoda z obszaru Formacji Moenave, Arizona Teropody (Theropoda) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia); nazwa theropod oznacza stopa bestii.
Teropody były dwunożne i w większości mięsożerne (drapieżniki i padlinożercy). Poruszały się w postawie półwyprostowanej. Kończyny tylne były długie, silnie umięśnione, z podudziem dłuższym od uda, co pozwalało teropodom na szybkie bieganie. Kończyny tylne były o 2/3 dłuższe od przednich i posiadały do trzech palców. Kończyny przednie zakończone chwytnymi palcami (ich liczba była zredukowana: 1–4) z pazurami. Posiadały również długi ogon, który ułatwiał im szybką pogoń za ofiarą. Duże oczy wskazują na bardzo dobry wzrok. Zęby ostre, sztyletowate, bocznie spłaszczone, z ząbkowanymi krawędziami. Niektóre utraciły zęby na rzecz dzioba kostnego, otoczonego warstwą rogową. Mięśnie szczęk dobrze rozwinięte. Niektóre teropody (gł. maniraptory) były opierzone. Ich wielkość była różna, od maluchów wielkości kurczaka (epidendrozaur, skansoriopteryks) do kilkunastometrowych olbrzymów (np. giganotozaur, karcharodontozaur, spinozaur).
Do najstarszych i najprymitywniejszych teropodów należą eoraptor i herrerazaury. Żyły od późnego triasu do końca kredy, Ich skamieniałości znajdowano na wszystkich kontynentach. Jedna z ich linii, ptaki (Aves), przetrwała jednak do dzisiaj.
Klasyfikacja Wśród teropodów wyróżniane są trzy główne grupy: celofyzoidy (Coelophysoidea), np. celofyz; ceratozaury (Ceratosauria), np. ceratozaur czy karnotaur oraz tetanury (Tetanurae), np. allozaur, welociraptor czy tyranozaur.
Podrząd teropody (Theropoda) ?rodzaj Eoraptor ?infrarząd Herrerasauria neoteropody (Neotheropoda) nadrodzina Coelophysoidea awerostry (Averostra) ceratozaury (Ceratosauria) nadrodzina: abelizauroidy (Abelisauroidea) nadrodzina: neoceratozaury (Neoceratosauria) tetanury (Tetanurae) nadrodzina Megalosauroidea rodzina Megalosauridae rodzina Spinosauridae Avetheropoda karnozaury (Carnosauria) nadrodzina Allosauroidea rodzina allozaury (Allosauridae) rodzina sinraptory (Sinraptoridae) rodzina karcharodontozaury (Carcharodontosauridae) rodzina Neovenatoridae celurozaury (Coelurosauria) rodzina Coeluridae rodzina Compsognathidae nadrodzina tyranozauroidy (Tyrannosauroidea) rodzina tyranozaury (Tyrannosauridae) Maniraptoriformes ornitomimozaury rodzina garudimimy (Garudimimidae) rodzina harpymimidy (Harpymimidae) rodzina deinocheiry (Deinocheiridae) rodzina ornitomimy (Ornithomimidae) maniraptory terizinozauroidy rodzina terizinozaury (Therizinosauridae) Pennaraptora owiraptorozaury rodzina awimimy (Avimimidae) rodzina kaudipteryksy (Caudipteridae) rodzina cenagnaty (Caenagnathidae) rodzina owiraptory (Oviraptoridae) Paraves rodzina troodony (Troodontidae) rodzina dromeozaury (Dromaeosauridae) rodzina Scansoriopterygidae ptaki (Aves) archeopteryksokształtne (Archeopterygiformes) rodzina archeopteryksy (Archeopterygidae)
Filogeneza mały|Szmaragdzik złotosterny, współczesny przedstawiciel teropodów, zalicza się do Avialae w obrębie kladu Coelurosauria. Kladogram teropodów według Weishampela i in., 2004.
Przypisy