Kalendarium II wojny w Zatoce Perskiej

Poniższe kalendarium prezentuje wydarzenia z II wojny w Zatoce Perskiej. Chronologiczne zestawienie zawiera godziny w czasie uniwersalnym (UTC). Czas w Polsce to + 2 godziny (do 30 marca + 1 godzina), natomiast w Iraku + 3 godziny.

Marzec 2003 20 marca 2:15 – upłynął termin ultimatum, jakie prezydent George W. Bush postawił Saddamowi Husajnowi. 3:33 – rozpoczął się pierwszy nalot na Bagdad. 3:45 – rzecznik prasowy prezydenta Stanów Zjednoczonych ogłosił oficjalny komunikat o rozpoczęciu ataku na Irak. 4:15 – prezydent Stanów Zjednoczonych George W. Bush wygłosił przemówienie, w którym zapowiedział zwycięstwo, stwierdzając jednak, że wojna może być dłuższa i trudniejsza niż niektórzy przewidują. 5:03 – Stany Zjednoczone ostrzegły swych obywateli na całym świecie przed odwetowymi atakami terrorystycznymi. 6:32 – Saddam Husajn wygłosił przemówienie w irackiej telewizji, stwierdzając, że Mały Bush dopuścił się zbrodni przeciw ludzkości. 7:23 – Belgijski premier Guy Verhofstadt potępił atak na Irak. 7:51 – potępienie ataku przez władze chińskie, które domagały się wstrzymania operacji. 8:17 – rzecznik prasowy francuskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych oświadczył, że Francja jest głęboko zaniepokojona atakiem na Irak. 9:27 – minister spraw zagranicznych Grecji (sprawującej przewodnictwo w Unii Europejskiej) wyraził smutek i rozczarowanie z powodu rozpoczęcia wojny. 10:18 – brytyjski minister obrony Geoff Hoon oświadczył, iż brytyjskie siły powietrzne uczestniczyły w atakach na Irak. 11:20 – prezydent Francji Jacques Chirac wyraził ubolewanie z powodu wojny. Ponadto oświadczył: Mamy nadzieję, że te operacje będą tak szybkie, jak to możliwe, że spowodują jak najmniej ofiar i nie doprowadzą do katastrofy humanitarnej. 12:04 – prezydent Rosji Władimir Putin oświadczył, iż domaga się natychmiastowego przerwania działań przeciw Irakowi. 12:51 – rzecznik prasowy Watykanu wyraził w imieniu Jana Pawła II głęboki ból z powodu wojny. 13:21 – NATO zadeklarowało udzielenie sojuszniczej pomocy Turcji w razie ataku irackiego. 16:58 – Turecki parlament podjął decyzję o udostępnieniu przestrzeni powietrznej kraju siłom koalicyjnym. Zadeklarował też wysłanie własnych wojsk do północnego Iraku. 17:19 – sekretarz obrony Stanów Zjednoczonych Donald Rumsfeld oświadczył, iż operacja w Iraku nosi kryptonim „Iracka wolność". 18:00 – pierwsza wymiana ognia artyleryjskiego na południu Iraku. 19:27 – przekroczenie granicy Iraku przez pierwsze oddziały wojsk koalicyjnych. 20:07 – rozpoczęcie walk o Umm Kasr – iracki port na południu kraju. 23:00 – premier Wielkiej Brytanii Tony Blair oświadczył w wystąpieniu telewizyjnym, iż wydał rozkaz ataku na Irak.

Polonica Pod przewodnictwem prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego odbyło się posiedzenie Rady Gabinetowej. Po posiedzeniu prezydent oświadczył: Nie ma powodów do paniki, sytuacja jest pod kontrolą, wszystkie służby działają w stanie podwyższonej gotowości. Prezydent oświadczył także: Realizujemy konsekwencje wynikające z rezolucji 1441; uczestniczymy w operacji militarnej, która ma taką podstawę w prawie międzynarodowym. [...] prawne podstawy są zbadane i są wystarczające, żeby polscy żołnierze mogli z czystym sumieniem w tych działaniach uczestniczyć. Na uwagę, że Rada Bezpieczeństwa ONZ nie zajęła jednoznacznego stanowiska, prezydent odpowiedział: Zajęła to stanowisko 16 razy – ostatnio w rezolucji 1441, gdzie mówi, że jeżeli warunki nie zostaną spełnione, czyli nie nastąpi pełne rozbrojenie Iraku, będą podjęte "poważne konsekwencje" – to jest właśnie działania militarne.

Premier RP Leszek Miller po posiedzeniu zespołu ds. kryzysowych oświadczył: Nie ma informacji o bezpośrednim zagrożeniu terytorium naszego kraju. Wzmocniono jednak ochronę ujęć wody pitnej, zapór na zbiornikach wodnych, systemu energetycznego państwa, lotnisk, dworców kolejowych oraz budynków szkół i uczelni. Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych oświadczyło: Środki pokojowe zostały wyczerpane i użycie siły wobec Iraku, zawsze uznawane za absolutną ostateczność, stało się koniecznością. 38-osobowy pluton likwidacji skażeń z 4 Brodnickiego Pułku Chemicznego dotarł do bazy lotniczej w Powidzu niedaleko Poznania. Wyposażenie: 2 transportery opancerzone BRDM, 12 ciężarówek „Star-266”, radiostacja na samochodzie „Honker”, 6 kontenerów ze sprzętem chemicznym.

21 marca 7:15 – 1 Brygada 3 Dywizji Piechoty wojsk Stanów Zjednoczonych posunęła się 150 km w głąb Iraku. 8:25 – padły pierwsze ofiary po stronie koalicji. W wypadku śmigłowca zginęło 8 Brytyjczyków i 4 Amerykanów. 12:35 – premier Wielkiej Brytanii Tony Blair oświadczył, że brytyjskie wojska zdobyły półwysep Al-Fau, na którym znajduje się dużo instalacji naftowych. 12:32 – Saddam Husajn ogłosił, iż każdy Irakijczyk, który zestrzeli nieprzyjacielski samolot, otrzyma 100 mln dinarów (33 000 USD), kto weźmie do niewoli nieprzyjacielskiego żołnierza – 15 000 USD, a kto zabije żołnierza wroga – 7000 USD. 15:38 – rozpoczęcie walk o An-Nasirijję – główną przeprawę przez Eufrat, 375 km na południe od Bagdadu. 18:30 – rozpoczęcie walk o Basrę.

Polonica Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski oświadczył, iż interwencja wojsk koalicji w Iraku była konieczna ze względu na bezpieczeństwo światowe i bezpieczeństwo narodowe Polski, gdyż terroryzm stał się zagrożeniem globalnym. Ponadto stwierdził, że celem wojny jest doprowadzenie do demokratycznych przemian w Iraku. Dodał także, iż kwestia integralności terytorialnej Iraku nie może podlegać dyskusji. W nocy z 20 na 21 marca dwie sekcje jednostki specjalnej GROM wsparły działania sojuszników w porcie Umm Kasr, zapobiegając wysadzeniu urządzeń portowych. 38-osobowy pluton likwidacji skażeń z 4 Brodnickiego Pułku Chemicznego odleciał z bazy lotniczej w Powidzu w rejon Zatoki Perskiej dwoma ukraińskimi samolotami An-124 „Rusłan” i prezydenckim samolotem Tu-154.

22 marca O godzinie 22:50 rozpoczęły się walki o Nadżaf, 160 km na południe od Bagdadu.

23 marca O godzinie 0:10 amerykański sierżant z plutonu inżynieryjnego muzułmanin Asan Akbar dokonał zamachu w siedzibie dowództwa 101 Dywizji Powietrznodesantowej stacjonującej w Kuwejcie. Zginął 1 żołnierz, a 8 zostało rannych.

Polonica Sekretarz obrony Stanów Zjednoczonych Donald Rumsfeld pochwalił działania żołnierzy jednostki GROM w operacjach przeciwko Irakowi. Była to pierwsza informacja, że Polacy biorą udział w walkach. Agencja Reuters opublikowała zdjęcia żołnierzy GROM z dowódcą jednostki płk. Romanem Polką w rejonie portu Umm Kasr.

24 marca 15:10 – gen. Tommy Franks, dowódca wojsk koalicji oświadczył, że od początku wojny wzięto do niewoli ok. 3000 żołnierzy irackich. 19:54 – ministrowie spraw zagranicznych państw Ligi Arabskiej zażądali natychmiastowego wycofania z Iraku wojsk amerykańskich i brytyjskich i potępili agresję. Rezolucji nie poparł Kuwejt. 21:38 – według oświadczenia Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych – wojska amerykańskie posunęły się 320 km w głąb terytorium Iraku.

Polonica Premier RP Leszek Miller stwierdził, że żołnierze jednostki GROM przeprowadzili kilka udanych akcji w rejonie przybrzeżnym Zatoki Perskiej bez strat własnych. Operacje te są oceniane jako bardzo profesjonalne, bardzo skuteczne. Nasi żołnierze zbierają bardzo wysokie oceny. Polacy wzięli udział w co najmniej trzech akcjach niszczenia irackich punktów oporu w porcie Umm Kasr. Współdziałali z amerykańskimi oddziałami specjalnymi SEALs. Rząd polski zadeklarował gotowość wysłania do Turcji plutonu likwidacji skażeń liczącego do 50 żołnierzy.

25 marca 1:10 – Irakijczycy wyznaczyli wokół Bagdadu tzw. czerwoną linię, po przekroczeniu której iracka Gwardia Republikańska miała użyć broni chemicznej przeciwko wojskom amerykańskim. 11:10 – po kilkudniowych zaciętych walkach wojska brytyjskie zdobyły port Umm Kasr w południowym Iraku. 11:48 – poinformowano, iż pierwsza część ponad 500-osobowego kontyngentu ukraińskich wojsk chemicznych odleciała poprzedniego dnia ze Lwowa w rejon Iraku. Część żołnierzy brała udział w usuwaniu skutków katastrofy elektrowni atomowej w Czarnobylu, niektórzy pełnili służbę podczas toczonej jeszcze przez ZSRR wojny w Afganistanie. 14:00 – podczas audiencji dla kapelanów wojskowych Jan Paweł II wezwał do poszanowania godności przeciwnika. 23:05 – poinformowano, iż od początku konfliktu zginęło 20 Amerykanów, 20 Brytyjczyków, 500 żołnierzy irackich, ponad 200 osób cywilnych (według władz Iraku). Do niewoli dostało się 3500 żołnierzy irackich i 7 Amerykanów (według Iraku). Za zaginionych uznano 14 Amerykanów i 2 Brytyjczyków.

Polonica Podczas spotkania z dziennikarzami w Katarze gen. Victor Renuart oświadczył: Mamy wspaniałe wsparcie ze strony polskich wojsk.

26 marca 16:45 – prezydent George W. Bush, przemawiając do żołnierzy w bazie lotniczej McDill koło Tampy na Florydzie stwierdził, że [...] choć wojna przebiega szybciej, niż zakładano, a amerykańskie wojska notują znaczne postępy, nie sposób przewidzieć, kiedy reżim Saddama Husajna zostanie obalony. 17:12 – Departament Obrony USA postanowił skierować dodatkowo w rejon Zatoki Perskiej 30 000 żołnierzy, w tym 4 Dywizję Zmechanizowaną wyposażoną w najnowocześniejszy sprzęt. 18:00 – rozpoczęła się bitwa o most na Eufracie w rejonie miasteczka Abu Suhajr, 20 km na północ od Nadżafu. 20:30 – minister spraw zagranicznych Francji Dominique de Villepin oświadczył, iż Francja udzieli pomocy Amerykanom w przypadku ataku chemicznego ze strony Iraku, ale żołnierze francuscy nie wezmą bezpośredniego udziału w walce. 23:20 – desant ok. tysiąca żołnierzy amerykańskich sił specjalnych wylądował na terenach kontrolowanych przez Kurdów. Był to pierwszy duży oddział koalicji na północy Iraku.

Polonica W czasie wizyty w bazie lotniczej McDill na Florydzie, prezydent George W. Bush w przemówieniu do żołnierzy amerykańskich podziękował i wyraził uznanie polskim jednostkom biorącym udział w operacji "Iracka wolność": Polskie oddziały wojskowe zabezpieczyły iracką platformę naftową w Zatoce Perskiej. Wspomniał także o udziale naszego kontyngentu we wspólnych przygotowaniach do zabezpieczenia sił koalicyjnych przed skutkami ewentualnego ataku bronią chemiczną lub biologiczną: Siły koalicyjne są wykwalifikowane i odważne. Jesteśmy zaszczyceni, że mamy je u swojego boku.

27 marca 8:00 – w wyniku ostrzału przez inną jednostkę amerykańską uczestniczącą w bitwie o An-Nasirijję kilkudziesięciu marines odniosło rany. 9:45 – rozpoczęły się walki o miasto Samawa – 240 km na południe od Bagdadu. 15:46 – Hans Blix, szef UNMOVIC oświadczył, iż nie ma żadnych dowodów na to, że Irak użył w czasie tej wojny jakiejkolwiek zakazanej broni. 17:34 – rozpoczęła się telekonferencja prezydenta Stanów Zjednoczonych, premiera Wielkiej Brytanii, premiera Australii i prezydenta Polski. George W. Bush i Tony Blair poinformowali Aleksandra Kwaśniewskiego i Johna Howarda o przebiegu działań w Iraku. 23:23 – Departament Obrony Stanów Zjednoczonych zapowiedział wysłanie do Iraku jeszcze ok. 100 000 żołnierzy amerykańskich. Kolejnych 120 000 postawiono w stan gotowości.

28 marca 11:07 – imam Bagdadu wezwał muzułmanów na całym świecie do dżihadu – świętej wojny. 13:30 – brytyjski statek „Sir Galahad” z 600 t żywności wpłynął do portu Umm Kasr. 15:40 – kurdyjscy partyzanci – peszmergowie opanowali kwaterę główną islamskich bojówek Ansar al-Islam w północno-wschodnim Kurdystanie. 21:00 – Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła rezolucję nr 1472 o wznowieniu pomocy humanitarnej dla Iraku po wojnie.

Polonica Na lotnisku w Strachowicach we Wrocławiu odbyło się uroczyste pożegnanie pierwszych 8 żołnierzy z 10 Brygady Logistycznej z Opola, którzy odlatywali wraz z kontenerami, podnośnikami widłowymi i pojazdami w rejon Zatoki Perskiej ukraińskim samolotem An-124 "Rusłan".

29 marca 0:28 – samolot A-10 „Tankbuster” omyłkowo ostrzelał wojskowe pojazdy brytyjskie. Zginął 1 żołnierz, a 3 zostało rannych.