Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej (ŚZŻAK) – organizacja zawiązana w dn. 14–15 marca 1990], dostęp 9 listopada 2016, g. 18:52., skupiająca byłych żołnierzy Armii Krajowej jako osoby z uprawnieniami kombatanckimi oraz osoby bez uprawnień kombatanckich§9 pkt. 2 Statutu Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej..

Historia Związku Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej założono na I Walnym Zjeździe w dn. 14–15 marca 1990 z połączenia Stowarzyszenia Żołnierzy Armii Krajowej, Związku Żołnierzy Armii Krajowej oraz organizacji kombatanckich na obczyźnie.

Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej wraz ze Związkiem Inwalidów Wojennych oraz Związkiem Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych należy do Światowej Federacji Kombatantów.

Charakterystyka i działalność Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej zrzesza członków Armii Krajowej i innych organizacji zbrojnych podporządkowanych w czasie II wojny światowej legalnemu Rządowi RP na emigracji, które walczyły o odzyskanie niepodległości Polski. Grupuje również członków organizacji, które kontynuowały tę walkę po rozwiązaniu AK, a także osoby wyznające ideały AK i działające na rzecz ich utrwalenia w społeczeństwie polskim. Każdy zrzeszony w strukturach Związku może mieć status członka zwyczajnego bądź nadzwyczajnego. Członek nadzwyczajny może uzyskać status zwyczajnego, gdy wykazał się szczególnymi osiągnięciami w wypełnianiu celów statutowychStatut ŚZŻAK z dn. 15 marca 2016, dostęp 9 listopada 2016, godz. 19:05]..

Na początku lat 90. XX w., po zorganizowaniu środowisk, kół i okręgów Związek liczył ponad 80 tys. członków, w 2008 – ok. 35 tys., a w 2010 – ok. 12 tys.

ŚZŻAK wydaje miesięcznik „Biuletyn Informacyjny AK”.

Najwyższą władzą Związku jest Zjazd Delegatów, aktualnie ostatni taki zjazd odbył miejsce 17 października 2016 w Warszawie i był to 16. z kolei Zjazd Delegatów. W okresach międzyzjazdowych władzę sprawują Rada Naczelna i Zarząd Główny oraz Główna Komisja Rewizyjna i Główny Sąd Koleżeński. Członkowie tych ciał są wybierani przez kolejny Zjazd Delegatów na okres trzyletni. Działalnością Związku kieruje Prezes Zarządu Głównego oraz 13-osobowe Prezydium Zarządu Głównego. Raz na trzy miesiące zbiera się Zarząd Główny, którego członkami, prócz wyżej wymienionych, są prezesi istniejących Okręgów Związku. Rada Naczelna zbiera się w okresach kwartalnych i sprawuje statutowy nadzór nad działalnością ZG.

W 2010 Okręg Wielkopolska ŚZŻAK został laureatem nagrody honorowej „Świadek Historii” przyznanej przez Instytut Pamięci Narodowej. W 2014 Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej otrzymał nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej.

W 2025 Zarząd Główny przyjął program działalności Związku na lata 2025-2030 Sztafeta będący nawiązaniem do programu Kontynuacja z 2012. Wpisuje się w to w proces stopniowego przekształcania Związku z organizacji kombatanckiej w organizację społeczną kultywującą pamięć i etos Armii Krajowej. Ma to związek z stopniowym odchodzeniem ostatnich żyjących kombatantów AK.

Władze Prezesi Zarządu Głównego ŚZŻAK Wojciech Stanisław Borzobohaty, ps. „Jelita”, „Stanisław”, „Wojan” – w latach 1990–1991 Aleksander Tyszkiewicz, ps. „Góral” – w latach 1991–1995 Stanisław Karolkiewicz, ps. „Szczęsny”, „Rylski”, „Christowski” – w latach 1995–2005 Czesław Justyn Cywiński, ps. „Skowronek” – w latach 2005–2010, zginął w katastrofie lotniczej w Smoleńsku Stanisław Oleksiak, ps. „Kozic” – w latach 2010–2013 Leszek Żukowski, ps. „Antek” – w latach 2013–2020 Hanna Stadnik, ps. „Hanka” – p.o., w 2020 Jerzy Żelaśkiewicz, ps. „Śmiały”, „Korab” – p.o. w 2021 Teresa Stanek, ps. „Mitsuko” – p.o. od 28 lipca 2021, a od października 2021 do września 2023 jako prezes Janusz Komorowski, ps. „Antek” – p.o. od 12 października 2023, a od października 2024 prezes ZG ŚZŻAK

Prezydium Zarządu Głównego Członkowie Prezydium (w kadencji 2024-2027) Janusz Komorowski – prezes Zarządu Głównego ŚZŻAK Jerzy Grzywacz – wiceprezes ZG ŚZŻAK Rafał Obarzanek – wiceprezes ZG ŚZŻAK Kazimierz Kowalczyk – skarbnik ZG ŚZŻAK Wojciech Parzyński – sekretarz ZG ŚZŻAK Maciej Małozięć Andrzej Anusz Lesław Welker Jan Musiał Małgorzata Włodek Jacek Karczewski

Struktura w kraju Działalność Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej prowadzi w okręgach Okręg Białystok, Okręg Bydgoszcz, Okręg Dolnośląski, Okręg Kielce, Okręg Koszalin, Okręg Krosno, Okręg Lublin, Okręg Łódź, Okręg Małopolska, Okręg Opole, Okręg Ostrołęka, Okręg Podkarpacki, Okręg Pomorski, Okręg Radom, Okręg Szczecin, Okręg Śląski, Okręg Tarnów, Okręg Toruń, Okręg Warmińsko-Mazurski, Okręg Warszawa, Okręg Warszawa Powiat, Okręg Warszawa Wschód, Okręg Wielkopolska, Okręg Zamość, Okręg Zielona Góra, Środowisko Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich „Ponury” -„Nurt”, Ogólnokrajowe Środowisko Batalionu „Kiliński”, Ogólnokrajowe Środowisko Żołnierzy Armii Krajowej Korpusu „Jodła”, Ogólnokrajowe Środowisko „Opocznik”. W 2013 rozwiązano Okręg Piotrków Trybunalski, w 2018 Okręg Częstochowa a w 2019 Okręg Lubuski.Oficjalna Strona ŚZŻAK, dostęp: 2016-11-24, g. 17:17.

W ramach struktur związku działają też tzw. okręgi „Bez ziemi”: Okręg Nowogródek (z siedzibą w Warszawie), Okręg Poleski (z siedzibą w Warszawie), Okręg Wileński (z siedzibą w Warszawie), Okręg Wołyński (z siedzibą w Warszawie) oraz Ogólnopolski Okręg Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego im. „Orląt Lwowskich” (z siedzibą we Wrocławiu).Oficjalna Strona ŚZŻAK, dostęp: 2016-11-24, g. 17:13.

Odznaczenia Odznaka „Za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej” thumb|Baretka odznaczenia Odznaczenie Pamiątkowe „Za Zasługi dla ŚZŻAK” zostało ustanowione w grudniu 2011 Uchwałą Plenum Zarządu Głównego ŚZŻAK z okazji 70. rocznicy przemianowania przez Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego Związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową. Jest ono nadawane przez powołaną Kapitułę Odznaczenia, która na swoich posiedzeniach przyznaje odznaczenie zasłużonym członkom ŚZŻAK oraz osobom fizycznym nie będącym członkami ŚZŻAK lub instytucjom, za wybitne zasługi w dziedzinie rozpowszechniania wiedzy o Polskim Państwie Podziemnym, SZP-ZWZ-AKAwers odznaczenia – muzeum.legionowo.pl.Posiedzenie Kapituły Odznaki Pamiątkowej – armiakrajowa.org.pl..

Odznaczenie Pamiątkowe „Wierni Akowskiej Przysiędze” Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej przyznaje także Odznaczenie Pamiątkowe „Wierni Akowskiej Przysiędze”.

Przypisy

Linki zewnętrzne Serwis Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Biuletyn Informacyjny AK Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej w bazie organizacji pozarządowych ngo.pl

Kategoria:Organizacje kombatanckie Kategoria:Armia Krajowa