Łęczyca

thumb|Jan Matejko, Łęczyca – pierwszy Sejm mały|Łęczyca, ziemia łęczycka, ziemia łęczycko-sieradzka i inne krainy historyczne Polski na tle współczesnych granic administracyjnych Łęczyca – miasto w centralnej Polsce, w województwie łódzkim, siedziba powiatu łęczyckiego. Leży przy łączącej północ z południem drodze krajowej nr 91. Miasto rozciąga się na pograniczu Niziny Mazowieckiej i Niziny Wielkopolskiej nad Bzurą (lewym dopływem Wisły), a dokładnie przy ujściu doliny Bzury do pradoliny warszawsko-berlińskiej.

Łęczyca jest stolicą historycznej ziemi łęczyckiej i ziemi łęczycko-sieradzkiej. Od XI do XIV wieku była stolicą prowincji łęczyckiej i księstwa łęczyckiego. Od XIV do XVIII wieku była stolicą województwa łęczyckiego i powiatu łęczyckiego. Była miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego w starostwie łęczyckim w powiecie łęczyckim w województwie łęczyckim w końcu XVI wieku. Łęczyca uzyskała prawo składu w 1444 roku. Miejsce obrad sejmików ziemskich województwa łęczyckiego od XVI wieku do pierwszej połowy XVIII wieku.

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto liczyło 13 971 mieszkańców.

Toponimia Istnieją dwie wersje pochodzenia nazwy miasta. Pierwsza wywodzi je od plemienia Łęczan, które przed powstaniem państwa polskiego zasiedlało okolice Łęczycy. Druga podaje wywód od cech charakterystycznych terenu na którym powstało. Równiny pełne błota i trzęsawisk oraz podmokłe łąki nazywano w języku staropolskim – łęgami lub ługami i to one miały dać miejscowości nazwę.

Łacińskie średniowieczne dokumenty podają zlatynizowane nazwy miasta: Lonsin, Lucic, Lunciz, Lantsiza, Loncizia, Lonsitia, Lunchicia. Miejscowość w zlatynizowanej formie Lucic notuje Gall Anonim w swojej Kronice polskiej spisanej w latach 1112–1116. W roku 1154 arabski geograf Al-Idrisi w swoim dziele pt. Księga Rogera zamieścił nazwę Łęczycy jako N(u)grada (pol. Nowygród) pośród innych polskich miast Krakowa, Sieradza, Gniezna, Wrocławia, oraz Santoka. XIX-wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje nazwę miejscową Łęczyca.

Położenie thumb|Widok z wieży Zamku Królewskiego Miasto Łęczyca leży pośrodku obecnego powiatu łęczyckiego, bliżej jego południowej granicy.

Według danych z roku 2014 Łęczyca ma obszar 8,95 km², w tym: użytki rolne 58%, użytki leśne 0,1%. Miasto stanowi 1,16% powierzchni powiatu łęczyckiego.

Sąsiednie gminy: Łęczyca, Daszyna, Grabów, Góra Świętej Małgorzaty, Świnice Warckie, Witonia.

Części miasta: Łęczyca Poduchowna, Obrywka, Probostwo, Przedmieście Ozorkowskie, Sobotczyzna, Waliszew.

Łęczyca jest stolicą historycznej ziemi łęczyckiej. Od XI do XIV wieku była stolicą prowincji łęczyckiej i księstwa łęczyckiego. Od XIV do XVIII wieku była stolicą województwa łęczyckiego. W latach 1919–1939 miasto administracyjnie należało do woj. łódzkiego. Od 1946 do 1975 r. w woj. łódzkim. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. płockiego.

W pobliżu miasta znajduje się geometryczny środek Polski.

Demografia Dane z 30 czerwca 2018: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 14163 100 7587 53,57 6576 46,43Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 1582 848 735

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Łęczycy w 2014 roku

Historia mały|Rynek około 1921

X–XIII wiek – pierwszy gród łęczycki funkcjonuje w Tumie XI wiek – powstanie w Łęczycy (obecnie miejscowość Tum) opactwa benedyktyńskiego prawdopodobnie z fundacji Kazimierza Odnowiciela lub według tradycji klasztornej przed rokiem 1000 z fundacji św. Wojciecha. Archikolegiata Łęczycka w Tumie jest obecnie sanktuarium św. Wojciecha XI i XII wiek – najważniejszy gród prowincji łęczyckiej; poza Łęczycą, stolicami prowincji w ówczesnej Polsce były takie miasta jak Gniezno, Poznań, Kraków, Sandomierz, Płock, Wrocław 1136 – wymieniona pod nazwą łacińską Lancicia 1138–1144 – gród siedzibą księżnej Salomei, wdowy po Bolesławie Krzywoustym (Łęczyca była wtedy stolicą tzw. oprawy wdowiej) 1149–1161(?) – budowa w Łęczycy (obecnym Tumie), na miejscu rozebranego opactwa benedyktynów, kolegiaty NMP i św. Aleksego, stała się ona miejscem zjazdów książęcych i synodów kościelnych metropolii gnieźnieńskiej, pierwsze polskie sejmy 1180 – zjazd w Łęczycy – potwierdzenie legalności władzy Kazimierza Sprawiedliwego 1264 – wydzielenie księstwa sieradzkiego z księstwa łęczyckiego przed 1267 – nadanie praw miejskich, lokacja miasta na północ od osady na lewym brzegu Bzury lub lokacja Starego Miasta, stolica księstwa łęczyckiego 1352 – Kazimierz Wielki włączył Księstwo Łęczyckie do Polski po śmierci ostatniego księcia łęczyckiego Władysława Dobrzyńskiego XIV w. – stała się siedzibą sądu ziemskiego i grodzkiego 17 lipca 1409 – walny zjazd w Łęczycy uchwalił włączenie się do wojny w razie najazdu Zakonu na Litwę; stąd wyruszyło poselstwo do Malborka 15 grudnia 1433 – rozejm w Łęczycy pomiędzy Polską a Zakonem Krzyżackim XVI w. – rozwój miasta jako ośrodka rzemieślniczo-handlowego, stolica województwa łęczyckiego 1793 – likwidacja województwa łęczyckiego 1793–1806 – pod zaborem pruskim 1794 – rozpoczęcie przez Prusaków budowy fortyfikacji bastionowych wokół miasta 7 listopada 1806 – opuszczenie miasta bez walki przez wojska pruskie 16 listopada 1806 – zajęcie miasta przez oddziały pod dowództwem generała Dąbrowskiego 1807–1815 – w Księstwie Warszawskim 11 maja 1809 – zajęcie miasta przez wojska austriackie od 1815 – w Królestwie Polskim 1815 – urodził się w Łęczycy Bernard Lessmann, wydawca i księgarz, dziadek Bolesława Leśmiana i Jana Brzechwy 1842 – powstanie szpitala św. Mikołaja według projektu Henryka Marconiego 1869–1872 – rabinem łęczyckim był uczony i pisarz Malbim 1914 – walki w ramach bitwy łódzkiej, udział Legionów Piłsudskiego 1919–1975 – miasto siedzibą powiatu w województwie łódzkim 1939 – walki Armii „Poznań” i „Pomorze” z Niemcami – bitwa nad Bzurą; miasto zajęte przez niemiecką 221 Dywizję Piechoty w nocy z 14 na 15 września luty 1941 – utworzenie przez Niemców getta dla ludności żydowskiej; obejmowało część miasta pomiędzy ulicami: Kilińskiego, Więzienną, Kaliską i placem Kościuszki. Przez getto przeszło ok. 3 tys. Żydów. kwiecień 1942 – likwidacja łęczyckiego getta i wywiezienie jego mieszkańców do obozu zagłady w Chełmnie nad Nerem. 1955–1992 – Łęczyckie Zakłady Górnicze, wydobycie syderytów 1975–1998 – w województwie płockim od 1999 – w województwie łódzkim

Zabytki thumb|Kościół parafialny pw. św. Andrzeja

thumb|Zamek Królewski w Łęczycy, obecnie Muzeum Ziemi Łęczyckiej thumb|Zamek Królewski w Łęczycy podczas XV Międzynarodowego Turnieju Rycerskiego thumb|Jedyna zachowana wieża XIV-wiecznych fortyfikacji miejskich Łęczycy, pełniąca obecnie funkcję dzwonnicy kościelnej parafii pw. św. Andrzeja

Wpisane do rejestru zabytków Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisane są obiekty: kościół parafialny pw. św. Andrzeja, XV w., XVII–XIX w., nr rej.: 516 z 15.05.1946 oraz 68 z 25.07.1967 zespół klasztorny bernardynów, 1 poł. XVII w.: kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, nr rej.: 83-V-7 z 5.06.1946 oraz 70 z 26.07.1967 klasztor, nr rej.: 86-V-10 z 5.06.1946 oraz 71 z 26.07.1967 zespół klasztorny dominikanów (kościół i klasztor), poł. XIV w., k. XVIII w., k. XIX w., nr rej.: 81-V-5 z 15.05.1946 i z 13.03.1961 Do 2006 roku mieścił się tutaj Zakład Karny Łęczyca. klasztor norbertanek, ob. urszulanek, pocz. XVII w., 2 poł. XIX w., nr rej.: 450 z 27.07.1967 park miejski, k. XVIII w., 1828-30, nr rej.: A/30 z 22.06.2006 zespół zamkowy (Muzeum Ziemi Łęczyckiej), XIV–XVIII w.: dom wsch. – prochownia, XVIII w., nr rej.: 87-V-11 z 15.05.1946 oraz 74 z 26.07.1967 „dom nowy”, nr rej.: 80-V-4 z 15.05.1946 oraz 73 z 26.07.1967 wieża i mury, nr rej.: 91-V-15 z 15.05.1946 oraz 75 z 26.07.1967 baszta obronna, obecnie dzwonnica kościoła parafialnego, XIV w., XVIII w., nr rej.: 84-V-8 z 5.06.1946 oraz 69 z 25.07.1967 ratusz, klasycystyczny, 1788–90, przebudowany na pocz. XX w. i 2005–07, nr rej.: 460-V-20 z 6.05.1949 oraz 76 z 27.07.1967 hotel, obecnie dom mieszkalny, ul. Kościuszki 32, poł. XIX w., nr rej.: 464 z 29.07.1967 szkoła, al. Jana Pawła II 1, 1 poł. XIX w., nr rej.: 896-V-76 z 1953 oraz 465 z 29.07.1967 wieża szybowa „Łęczyca I” kopalni rudy żelaza, ul. Ozorkowskie Przedmieście 4, nr rej.: 647 z 11.06.1994 przestrzenny układ komunikacyjny kolejki wąskotorowej – Krośniewicka Kolej Dojazdowa liczne domy z XIX wieku

Inne Obiekty historyczne: Mała Synagoga zbudowana w końcu XVIII wieku Gmach gimnazjum im. Jana Pawła II. Budynek powstał w 1930 r. według projektu Karola Sicińskiego. W II RP mieścił trzy szkoły powszechne. W 1939 służył jako obóz przejściowy dla żołnierzy polskich wziętych do niewoli w bitwie nad Bzurą, a następnie jako hitlerowskie starostwo powiatowe. Od 1945 r. służy oświacie. cmentarz rzymskokatolicki przy ul. Kaliskiej z kwaterami wojskowymi z 1914, 1920 i 1939 r. cmentarz ewangelicko-augsburski z kwaterą wojskową z 1914 r. cmentarz prawosławny z I poł. XIX wieku obecnie w obrębie nekropolii rzymskokatolickiej Budynki koszar 37 Pułku Piechoty Ziemi Łęczyckiej im. Księcia Józefa Poniatowskiego Dawny szpital św. Mikołaja Cudotwórcy z 1842 r. wzniesiony według projektu Henryka Marconiego. Młyn Gantnera z przełomu XIX i XX wieku

Nieistniejące obiekty: Duża Synagoga z 1787 r. Kościół ewangelicki, z ok. 1860 r. Cerkiew prawosławna pw. Św. Mikołaja z 1910 r. Cmentarz żydowski w Łęczycy z II poł. XV wieku

Transport Drogi przechodzące przez miasto: Droga krajowa nr 91: Gdańsk-Łęczyca-Łódź Droga wojewódzka nr 703: Łowicz-Łęczyca-Poddębice Autostrada A2 (Obwodnica Wartkowice – 12 km od Łęczycy w kierunku Poddębic trasą DW703) Autostrada A1 (Węzeł Piątek – 23 km do Łęczycy w kierunku Łowicza trasą DW703) Łęczyca posiada stację kolejową, przez którą przebiega linia kolejowa nr 16: Łódź Widzew – Kutno. Przez miasto przebiega też wąskotorowa linia kolejowa Krośniewice – Ozorków Centralny, będąca fragmentem Krośniewickiej Kolei Dojazdowej. Linia jest obecnie nieczynna, podobnie jak stacja kolejowa Łęczyca Wąskotorowa.

PKS w Łęczycy oferuje przewozy ponad 50 autobusami. Linie szkolne umożliwiają uczniom mieszkającym poza Łęczycą w pobliskich wsiach (w powiecie łęczyckim) dojazd do szkół PKS oferuje własne połączenia między innymi do: Łodzi, Warszawy, Koła, Turku, Płocka oraz do pobliskich miast: Poddębice, Świnice Warckie, Kutno, Ozorków, Zgierz PKS ma w planach przebudowę ówczesnej poczekalni na nowy, większy dworzec.

W roku 2015 przy ul. Zachodniej oddano do użytku sanitarne lądowisko dla śmigłowców.

przez Łęczycę biegnie Łódzka magistrala rowerowa (układ N-S).

Sport i rozrywka Hala Sportowa Stadion Miejski MKLA Łęczyca – lekkoatletyka Klub Sportowy Górnik Łęczyca MMKS Łęczyca – piłka siatkowa Hurtap Łęczyca – klub jeździecki Hurtap Łęczyca – futsal, beach soccer Miejski Młodzieżowy Klub Tenisowy (korty tenisowe ul. Dworcowa) Orlik 2012 (przy SP nr 3, przy SP nr 4, przy LO)

Kultura Dom Kultury Kino „Górnik” Muzeum w Łęczycy Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna

Religia Na terenie Łęczycy działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe: Kościół rzymskokatolicki: parafia św. Andrzeja Apostoła parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Świadkowie Jehowy: zbór Łęczyca (Sala Królestwa ul. Kazimierza Odnowiciela 19) Kościół Ewangelicko-Augsburski Parafia Ewangelicko-Augsburska w Ozorkowie Kościół Starokatolicki Mariawitów wierni należą do parafii św. Mateusza Apostoła i Ewangelisty w Nowej Sobótce

Ludzie związani z Łęczycą

Edukacja W mieście znajdują się 3 przedszkola miejskie, 3 szkoły podstawowe, 1 gimnazjum, 2 zespoły szkół ponadgimnazjalnych oraz 2 licea ogólnokształcące. Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Pawła II Szkoła Podstawowa nr 3 im. 25 Kaliskiej Dywizji Piechoty Szkoła Podstawowa nr 4 im. M. Konopnickiej Szkoła Podstawowa nr 5 – ośrodek szkolno-wychowawczy Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Wielkiego