mały|Grób Krystyny Kersten na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Krystyna Kersten (Krystyna Maria Kersten-Jasińska) z domu Goławska, pseudonim „Jan Bujnowski” (ur. 25 maja 1931 w Poznaniu, zm. 10 lipca 2008 w Warszawie) – polska historyk, profesor Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk, autorka prac dotyczących najnowszej historii Polski, publicystka; żona Adama Kerstena. W czasach PRL jedna z najpopularniejszych autorek wydawanych przez opozycyjne wydawnictwa podziemne.
Życiorys Ukończyła w 1954 studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, broniąc napisanej pod kierunkiem Mariana Małowista pracy magisterskiej pt. „Rynek lokalny Wielunia w XVI w.”. W tym samym roku została zatrudniona przez Tadeusza Manteuffla w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk, gdzie zajęła się historią najnowszą Polski, zwłaszcza okresem 1944–1956. Doktorat uzyskała w 1962 na podstawie pracy pt. „Osadnictwo wiejskie na Pomorzu Zachodnim 1945–1948”, przygotowanej pod opieką Stanisława Arnolda.
Od 1948 do 1957 należała do Związku Młodzieży Polskiej. Po śmierci Bolesława Bieruta i objęciu władzy przez Władysława Gomułkę wstąpiła w 1956 roku do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Była członkiem Komitetu Zakładowego PZPR przy Polskiej Akademii Nauk. Uznawana przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych za silnie związaną z nurtem rewizjonistycznym, podczas wydarzeń marcowych miała być współautorką rezolucji potępiającej działania władz. Z partii wystąpiła demonstracyjnie 22 sierpnia 1968 roku po wkroczeniu wojsk Układu Warszawskiego do CzechosłowacjiSławomir Cenckiewicz, „Nauka pod lupą”. Środowisko historyków w opiniach Służby Bezpieczeństwa przełom lat 60. i 70., w: Oczami bezpieki i partii. Szkice z dziejów aparatu bezpieczeństwa PRL, Kraków 2006, s. 281..
W 1971 habilitowała się na podstawie rozprawy pt. Repatriacje ludności polskiej po II wojnie światowej. Studium historyczne. W 1975 podpisała tzw. list siedmiu do Edwarda Gierka, w którym skrytykowała stosunki wewnętrzne w PRL. Według Zbigniewa Romka w 1976 nie deklarowała już wprost przywiązania do marksistowskiego warsztatu naukowego. Od 1977 działaczka organizowanego przez opozycję w prywatnych mieszkaniach Uniwersytetu Latającego, przekształconego w 1978 roku w Towarzystwa Kursów Naukowych. Od października 1978 była inwigilowana przez Wydział III Komendy Stołecznej Milicji Obywatelskiej jako podejrzana o prowadzenie „nielegalnej działalności politycznej” w IH PAN. 20 VIII 1980 sygnatariuszka apelu 64 intelektualistów popierającego postulaty strajkujących stoczniowców. 23 sierpnia 1980 roku dołączyła do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikamiApel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s]). Od września 1980 w Solidarności. W 1981 opublikowała trzy artykuły w „Tygodniku Solidarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego pisała dla drugiego obiegu wydawniczego, w którym ukazały się także jej książki, prowadziła wykłady organizowane przez Solidarność i Duszpasterstwo Ludzi Pracy.
Badała w szczególności kwestie spraw polskich w dyplomacji przed i po jałtańskiej konferencji trzech mocarstw, wojenne i powojenne przesiedlenia polskiej ludności, polskie podziemie wojskowe i cywilne w oporze przeciw władzy komunistycznej, ewolucja postaw polskiej inteligencji w latach powojennych. Jej książka Narodziny systemu władzy. Polska 1943–1948 została w 1986 roku uhonorowana Nagrodą Kulturalną „Solidarności”.
W 1990 otrzymała tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1994 – zwyczajnego. Została członkinią założonego w 1995 Collegium Invisibile oraz felietonistką m.in. „Gazety Wyborczej” i „Polityki”. W listopadzie 1996 została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1997 autorka raportu o stanie wojennym dla Sejmowej Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej. W 1999 doznała udaru mózgu, który przerwał jej działalność naukową.
Została pochowana na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie.
Do wypromowanych przez Krystynę Kersten doktorów należą Jan Żaryn i Dariusz Libionka, a do jej uczniów – Natalia Aleksiun, Wojciech Górecki, Paweł Kowal, Piotr Osęka, Krzysztof Persak, Jan Wendt, Rafał Wnuk i Marcin Zaremba.
Życie prywatne Była córką Edmunda, prawnika i ofiary zbrodni katyńskiej oraz Jadwigi z Hryniewieckich.
Bibliografia podmiotowa Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego 22 VII – 31 XII 1944 (1965) Repatriacja ludności polskiej po II wojnie światowej. Studium historyczne (1974) Historia polityczna Polski 1944–1956 (liczne wydania, jedynie w II obiegu Muzeum Wolnego Słowa) Narodziny systemu władzy. Polska 1943–1948 (1985) Polska – probierz porozumień jałtańskich (1987) Jałta w polskiej perspektywie (1989) Między wyzwoleniem a zniewoleniem. Polska 1944–1956 (1993) Polacy–Żydzi–komunizm. Anatomia półprawd 1939–1968 (1992) Rok pierwszy (1993) Pogrom Żydów w Kielcach 4 lipca 1946 r. (1996) Pisma rozproszone (2005) wstęp do polskiego wydania Czarnej księgi komunizmu (1999)
Przypisy
Linki zewnętrzne "Królowa najnowszej historii Polski" - o Krystynie Kersten (1931-2008), "Gazeta Wyborcza", 11.07.2008.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Komitetów Zakładowych PZPR Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy marksiści Kategoria:Pracownicy Instytutu Historii PAN Kategoria:Wspierający Apel 64 Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2008