thumb|250px|Języki tonalne na świecie thumb|250px|Schemat tonów w języku tajskim thumb|250px|Schemat tonów w języku kantońskim thumb|250px|Schemat tonów w języku wietnamskim (Hanoi) thumb|250px|Schemat tonów w języku wietnamskim (dialekt północny) thumb|250px|Schemat tonów w standardowym języku mandaryńskim Język tonalny – język, w którym każda sylaba ma przypisany pewien ton, polegający na odpowiedniej modulacji głosu. Najwięcej języków tonalnych występuje w Azji Południowo-Wschodniej oraz w zachodniej Afryce. Przykładami języków tonalnych są tajski, wietnamski, języki chińskie, czadyjskie czy też język joruba.

Ton należy odróżnić od akcentu tonicznego występującego w takich językach, jak starożytna greka, serbsko-chorwacki, szwedzki, norweski, łotewski czy japoński, a polegającego na podwyższeniu lub obniżeniu tonu niektórych sylab w wyrazie.

Ton w językach tonalnych ma najczęściej funkcję dystynktywną, tzn. dany ton decyduje o znaczeniu wyrazu. Przykład z języka tajskiego: Maí maĭ maî maī „Nowe drewno się pali, nieprawdaż?”Joe Cummings: Thai Phrasebook, Lonely Planet 1984 ..

Istnieją dwa typy tonów: rejestrowe (), których wysokość nie ulega zmianie, oraz konturowe (), których wysokość ulega zmianie w obrębie jednej sylaby. Przykłady tonów konturowych: rosnąco-opadający, wysoki opadający, średni rosnący, opadająco-falujący. Kontury oznacza się zazwyczaj podwójnymi cyframi od 1 (ton najniższy) do 5 (ton najwyższy), np. 55: ton bardzo wysoki (5) równy; 31: zaczynający się tonem średnim (3), opadający do tonu bardzo niskiego (1).

Liczba i rodzaj tonów znacznie się różni w zależności od języka np.: 2 tony – język apacze, język limburski 3 tony – język tybetański, język joruba 4 tony – język mandaryński 5 tonów – język tajski 6 tonów – język zhuang, język wietnamskiMonika Heyder: Język wietnamski – rozmówki Assimil s. 8–9, język kantońskiKam Y Lau: Cantonese Phrasebook Lonely Planet s. 8 . 7 tonów – język hmong (Zielonych Hmongów)David Bradley: Thai Hill Tribes Phrasebook Lonely Planet . 9 tonów – język hmong (Białych Hmongów).

Zobacz też intonacja

Przypisy

Bibliografia

Monika Heyder, Język wietnamski – rozmówki Assimil

Cantonese Chinese Phrase Book, Berlitz Publishing, Singapur 2005 .

Linki zewnętrzne Prezentacja tonów języka kantońskiego – audio Prezentacja tonów tajskich – audio Prezentacja tonów języka wietnamskiego – audio

Kategoria:Prozodia Kategoria:Typologia języków