thumb|Dawny pałac biskupi (obecnie Muzeum Ziemi Sejneńskiej) Diecezja sejneńska, także diecezja augustowska, diecezja suwalska – diecezja Kościoła rzymskokatolickiego z siedzibą biskupów w Sejnach, która istniała w latach 1818–1925. W 1925 roku została zniesiona i podzielona na diecezję łomżyńską oraz wyłkowyską.
W 2009 roku ustanowiono Sejny jako biskupstwo tytularne. Tytuł pierwszego biskupa sejneńskiego otrzymał arcybiskup Jan Pawłowski, nuncjusz apostolski w Kongo i Gabonie.
Historia Diecezja powstała w związku z reorganizacją terytorialną Kościoła katolickiego po utworzeniu Królestwa Polskiego. Papież Pius VII bullą z 30 kwietnia 1818 roku zniósł diecezję wigierską, tworząc na jej miejsce nową diecezję. Stolicą biskupią zostało ustanowione miasteczko Sejny, a katedrą – kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny.
W 1821 roku kolejna bulla przeniosła stolicę biskupią do Suwałk, podnosząc jednocześnie kościół św. Aleksandra w tym mieście do godności katedry. Diecezja otrzymała nazwę „augustowska, czyli suwalska”. Decyzja ta poprzedzona była staraniami rządu Królestwa Polskiego w Stolicy Apostolskiej, ale nie odpowiadała woli biskupa ordynariusza. Z pomocą metropolity arcybiskupa warszawskiego bulla papieska nie została ogłoszona, wobec czego stolica diecezji pozostała w Sejnach.
Diecezję włączono do metropolii warszawskiej. Terytorialnie objęła ona obszar ówczesnego województwa augustowskiego. W 1818 do diecezji należało 119 parafii i 1 filia, podzielonych na 11 dekanatów. 8 dekanatów należało wcześniej do zlikwidowanej diecezji wigierskiej, a 3 (Łomża, Wąsosz i Wizna) przyłączono z diecezji płockiej. Do 1875 do diecezji należało też 8 parafii greckokatolickich. W jej północnej części mieszkała ludność litewska. Po powstaniu styczniowym rząd rosyjski zmierzał do likwidacji diecezji. Ówczesny biskup Konstanty Ireneusz Łubieński został deportowany w 1869 do Rosji, gdzie zmarł. Plany te nie zostały zrealizowane, tym niemniej utrudnienia ze strony władz zaborczych powodowały, że sieć parafii wzrastała bardzo powoli, a sprzeciwy wobec nominacji biskupich sprawiły, że przez długie okresy diecezją zarządzali wikariusze kapitulni. Rzadko, tylko cztery razy, obsadzane było stanowisko sufragana.
W momencie utworzenia diecezja liczyła 361 tysięcy wiernych, których obsługiwało 230 kapłanów diecezjalnych. Do 1860 utworzono tylko 13 nowych filii i parafii. Wiernych było wówczas 465 tysięcy. Do 1914 utworzono 14 następnych parafii. Liczba wiernych wzrosła do 694 tysięcy. Księży diecezjalnych było wówczas 368. Kapituła katedralna miała cztery godności: dziekan, archidiakon, kustosz, scholastyk oraz osiem kanonii gremialnych i osiem honorowych. Uposażenie kapituły wynosiło 20 000 złp. Po 1866 liczbę kanonii gremialnych zmniejszono do sześciu, w 1918 roku przywrócono osiem. Seminarium duchowne znajdowało się początkowo w Tykocinie u księży misjonarzy. W 1826 utworzono drugie seminarium w Sejnach, z którym w 1853 połączono seminarium tykocińskie.
Na terenie diecezji swoje klasztory posiadali: kapucyni w Łomży, bernardyni w Tykocinie, misjonarze w Tykocinie, franciszkanie konwentualni w Stawiskach, marianie w Mirosławiu i Mariampolu, karmelici w Wąsoszy, reformaci w Smolanach i benedyktynki w Łomży. Po kasatach dokonywanych po 1864 utrzymali się łomżyńscy kapucyni, jeden klasztor marianów (Mariampol) i benedyktynki w Łomży. Powstały 3 domy szarytek.
W 1918 teren diecezji znalazł się w Polsce i na Litwie. Po podpisaniu układu polsko-litewskiego w Suwałkach (1921) biskup Antoni Karaś zarządzał litewską częścią diecezji, rezydując w Wyłkowyszkach. Polską częścią zarządzał biskup sufragan Romuald Jałbrzykowski. Swą siedzibę umiejscowił w Łomży. W latach 1918–1925 utworzono w obu częściach diecezji 30 nowych parafii. W 1925 diecezja została zlikwidowana (28 października), a jej polska część – włączona do nowo powstałej diecezji łomżyńskiej, której pierwszym ordynariuszem został dotychczasowy sufragan sejneński. W 1926 roku papież Pius XI utworzył w Wyłkowyszkach diecezję, do której weszły również tereny litewskie byłej diecezji sejneńskiej. W momencie likwidacji polska część diecezji obejmowała 104 parafie w 12 dekanatach, liczyła 369 tysięcy wiernych, którym służyło 169 kapłanów diecezjalnych. Była katedra sejneńska otrzymała status kolegiaty.
W roku 2009 papież Benedykt XVI zaliczył dawną stolicę biskupią w Sejnach do stolic tytularnych. Oznacza to, że przydzielana jest biskupom, niebędącym ordynariuszami.
Biskupi Biskupi diecezjalni Jan Klemens Gołaszewski (30 czerwca 1818 – 8 marca 1820) – do 1818 biskup wigierski Ignacy Stanisław Czyżewski (29 maja 1820 – 11 grudnia 1823) – w latach 1819–1820 koadiutor Mikołaj Jan Manugiewicz (19 grudnia 1825 – 25 czerwca 1834) Paweł Straszyński (21 listopada 1836 – 21 lipca 1847) Konstanty Ireneusz Łubieński (21 maja 1862 – 16 czerwca 1869) Piotr Paweł Wierzbowski (25 sierpnia 1872 – 1 lipca 1893) Antanas Baranauskas (2 sierpnia 1897 – 26 listopada 1902) Józef Antonowicz (administrator 1902-1910) Antanas Karosas (7 kwietnia 1910 – 28 października 1925) – od 1926 biskup wyłkowyski
Biskupi pomocniczy Polikarp Augustyn Marciejewski (1819–1827) Stanisław Choromański (1829–1836) Józef Hollak (1883–1890) Romuald Jałbrzykowski (1918–1925)
Przypisy
Linki zewnętrzne Diecezja augustowska czyli sejneńska. Sanktuarium Matki Boskiej Sejneńskiej. kuria.elk.pl Marek Stępień. Biskupi diecezji augustowskiej czyli sejneńskiej (1818–1925) a Stolica Apostolska, „Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne”, Rok VII, Nr 2 (13)/ 2008. perspectiva.pl
Kategoria:Kościół katolicki w Królestwie Kongresowym * A Kategoria:Chrześcijaństwo w Sejnach Kategoria:Historia Sejn