Alioth (Epsilon Ursae Majoris, ε UMa) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, część asteryzmu Wielkiego Wozu. Jest oddalona o 83 lata świetlne od Słońca.
Nazwa Tradycyjna nazwa gwiazdy, Alioth, pochodzi od zniekształconego arabskiego słowa , oznaczającego „czarny koń” lub „byk”. To samo pochodzenie ma nazwa gwiazdy Alkor. W znanej dziś formie nazwa Alioth pojawiła się w średniowiecznych tablicach alfonsyńskich. Nazwie tej przypisywano też inny źródłosłów, m.in. wywodząc ją od arabskiego , oznaczającego „tłusty ogon [wschodniej owcy]”. Chińczycy znali tę gwiazdę pod nazwą (przodek lunety). Dla Hindusów nosiła nazwę Angiras, imię jednego z siedmiu wielkich mędrców. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 formalnie zatwierdziła użycie nazwy Alioth dla określenia tej gwiazdy.
Charakterystyka Alioth to biała gwiazda należąca do typu widmowego A. Ma temperaturę 9400 K i jasność 108 razy większą niż jasność Słońca. Masa tej gwiazdy jest około trzy razy większa niż masa Słońca, a jej promień czterokrotnie większy niż promień Słońca. Prawdopodobnie zbliża się do końca okresu syntezy wodoru w hel w jądrze.
Jest gwiazdą zmienną typu Alfa² Canum Venaticorum o okresie zmienności 5,1 dnia, związanym z obrotem gwiazdy i jej pola magnetycznego. Obserwowana wielkość gwiazdowa zmienia się od 1,76 do 1,79. Pole to jest słabe jak na gwiazdę tego typu, 15 razy słabsze niż u gwiazdy Cor Caroli, ale też sto razy silniejsze niż ziemskie pole magnetyczne. Jest wystarczająco silne, aby gwiazda miała osobliwe widmo, związane z koncentracją pierwiastków chemicznych w niektórych obszarach powierzchni. Przykładowo tlen i chrom mają znacznie podwyższoną zawartość w pobliżu równika magnetycznego, który jest odchylony od równika gwiazdy.
Zobacz też Lista gwiazd w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy Lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy Kategoria:Gwiazdy pojedyncze Kategoria:Gwiazdy osobliwe chemicznie Kategoria:Gwiazdy typu widmowego A Kategoria:Gwiazdy zmienne typu Alfa2 Canum Venaticorum UMa, ε Kategoria:Podolbrzymy