thumb|od lewej: Tatuś Muminka, Muminek i Mamusia Muminka mały|Dom Muminków według projektu Tove Jansson w parku rozrywki „Świat Muminków”, Naantali thumb|Paszczak thumb|Pomnik Muminka w Ogrodzie Botanicznym w Łodzi Muminki () – fikcyjne istoty o antropomorficznej budowie ciała (nieco podobne do hipopotamów, ale dwunożne), zamieszkujące pewną dolinę gdzieś w Finlandii, bohaterowie cyklu dziewięciu książek i dwudziestu dwóch komiksów fińskiej (piszącej po szwedzku) autorki Tove Jansson, oraz pięćdziesięciu dwóch komiksów brata Tove, Larsa Janssona. Pierwsza książka o Muminkach, Małe trolle i duża powódź, została opublikowana przez Tove Jansson w 1945 (pierwsza wersja powstała już zimą 1939 roku), a pierwszy komiks Mumintrollet och jordens undergång zaczął ukazywać się w częściach w 1947 roku w szwedzkojęzycznym lewicowym czasopiśmie „Ny Tid”.
Wszystkie książki o Muminkach odniosły sukces: zostały przełożone na ponad trzydzieści języków. Muminki doczekały się też swojej wersji teatralnej, filmowej (między innymi serial zrealizowany w Polsce w Studio Małych Form Filmowych Se-ma-for), radiowej, telewizyjnej i komiksowej. Świat, w którym żyją Muminki, pełen jest rozmaitych stworzeń – żyją w nim Paszczaki, Hatifnatowie, Mimble – każde z nich ma swój punkt widzenia na świat, swój charakter i temperament.
W Tampere, trzecim co do wielkości fińskim mieście, mieści się Muzeum Muminków. Natomiast w Naantali, miejscowości położonej niedaleko Turku, powstał park rozrywki „Świat Muminków”pl.moominworld.fi (oficjalna strona Świata Muminków w języku polskim).
Na świecie powstają lokale i punkty gastronomiczne inspirowane światem Muminków, zwłaszcza w Finlandii i Japonii. 13 grudnia 2025 w Warszawie została otwarta licencjonowana kawiarnia Moomin Café Warsaw. Zobacz też: pomniki upamiętniające postać Muminka.
Książki Małe trolle i duża powódź (oryg. Småtrollen och den stora översvämningen, 1945; pierwsze polskie wydanie z 1995 w tłum. Teresy Chłapowskiej) Opowiadanie, którego głównym wątkiem są poszukiwania Tatusia Muminka przez Muminka i jego mamę. Po raz pierwszy pojawia się również Ryjek, aczkolwiek jeszcze jako bezimienny zwierzaczek. Książka niezekranizowana jako anime. Kometa nad Doliną Muminków (oryg. Kometjakten, 1946; wydanie zmienione – Mumintrollet på kometjakt, 1956, trzecia i ostateczna wersja – Kometen kommer, 1968; 1955; pierwsze polskie wydanie z 1977 w tłum. Teresy Chłapowskiej) Obszerniejsza niż część poprzednia książka o Muminkach. Powieść dotyczy nadejścia wielkiej komety, która zakłóca spokojne życie w Dolinie Muminków, oraz wyprawie bohaterów do obserwatorium w Górach Samotnych. Po raz pierwszy pojawiają się Włóczykij, Panna Migotka, Migotek, Paszczak i Piżmowiec. Jako anime zekranizowana w formie filmu pełnometrażowego. W Dolinie Muminków (oryg. Trollkarlens hatt 1948; pierwsze polskie wydanie z 1964 w tłum. Ireny Szuch-Wyszomirskiej) Powieść o niezwykłych zimie i lecie w Dolinie Muminków. Opisuje perypetie związane z kapeluszem Czarnoksiężnika, wyprawę na Samotną Wyspę Hatifnatów, opowieść o Królewskim Rubinie i historię Topika i Topci. Po raz pierwszy pojawia się Buka, po raz ostatni w serii występują Piżmowiec i Migotek. Pamiętniki Tatusia Muminka (oryg. Muminpappans Bravader Skrivna av Honom Själv 1950, wydanie zmienione – Muminpappans memoarer 1968, fin. Muumipapan urotyöt; pierwsze polskie wydanie z 1978 w tłum. Teresy Chłapowskiej) Pamiętniki... są historią młodości Tatusia Muminka, odpowiednio ubarwioną przez niego samego. Zawiera również informacje o rodzicach Włóczykija i Ryjka, a także o rodzinie Małej Mi. Ubarwienia Tatuś Muminka tłumaczy faktem, że jego pamięć popsuła się nieco z biegiem lat. Sam autor proponuje, by po przeczytaniu pamiętników, zacząć je czytać jeszcze raz. Po raz pierwszy pojawiają się Mała Mi i Mimbla. Lato Muminków (oryg. Farlig midsommar 1954; pierwsze polskie wydanie z 1967 w tłum. Ireny Szuch-Wyszomirskiej) Historia wielkiej powodzi, która pozbawiła bohaterów domu, ale również skłoniła do rozwinięcia działalności artystycznej. Tatuś Muminka tworzy wówczas sztukę teatralną, zatytułowaną Narzeczone lwa, czyli więzy pokrewieństwa. Po raz pierwszy pojawia się Homek i Bufka. Zima Muminków (oryg. Trollvinter 1957; pierwsze polskie wydanie z 1969 w tłum. Ireny Szuch-Wyszomirskiej) Opowieść o zimie, w czasie której Muminek obudził się i nie mógł znów zasnąć. Pozostawiony sam sobie musi nauczyć się reguł rządzących zimą. Po raz pierwszy pojawiają się Too-tiki i Przodek. Opowiadania z Doliny Muminków (oryg. Det osynliga barnet 1962; pierwsze polskie wydanie z 1970 w tłum. Ireny Szuch-Wyszomirskiej) Kilka historii z życia trolli, wizyta w ich małym świecie. Po raz pierwszy pojawia się Gapsa. Po raz ostatni pojawiają się Ryjek, Panna Migotka i Too-tiki. Niektóre z opowiadań zostały zekranizowane jako odcinki anime. Tatuś Muminka i morze (oryg. Pappan och havet 1965; pierwsze polskie wydanie z 1977 w tłum. Teresy Chłapowskiej) Historia o latarni morskiej, Latarniku, samotności i morzu. Uważana za pierwszą z dojrzałych książek o przygodach Muminków (obok Doliny Muminków w listopadzie). Ostatnie pojawienie się Buki (reszta postaci występujących w książce, poza Latarnikiem, pojawia się w następnej części we wspomnieniach innych bohaterów). Dolina Muminków w listopadzie (oryg. Sent i november 1970; pierwsze polskie wydanie z 1980 w tłum. Teresy Chłapowskiej) Historia o Muminkach, w której występują one tylko we wspomnieniach i opowieściach osób odwiedzających ich dom, podczas gdy sami przebywają na Wyspie. Ostatnia książka serii, niezekranizowana w formie anime.
Inne książki przetłumaczone na język polski Co było potem? Książka o Mimbli, Muminku i Małej Mi (Hur gick det sen. 1952), tłumaczenie Ewa Kozyra-Pawlak, EneDueRabe 2011 Kto pocieszy Maciupka? (Vem ska trösta Knyttet? 1960), tłumaczenie Teresa Chłapowska, Nasza Księgarnia 1980, drugie tłumaczenie Ewa Kozyra-Pawlak, EneDueRabe 2013 Niebezpieczna podróż (Den farliga resan 1977), tłumaczenie Teresa Chłapowska, Nasza Księgarnia 1986 Łobuz w Domu Muminków (Skurken i Muminhuset 1980), tłumaczenie Teresa Chłapowska, Nasza Księgarnia 2025. Tłumaczenie zostało wydane wcześniej (2001) w jednym z numerów „Magazynu Rzeczpospolitej”.
Bohaterowie Muminek (Mumintrollet) – zachwyca się światem, czerpie dużo radości nawet z tak małych przyjemności jak zbieranie kamieni i muszelek. Łatwowierny i naiwny, ma dobre serce i łagodne usposobienie. Do wszystkiego podchodzi niezwykle entuzjastycznie. Występuje we wszystkich książkach i komiksach poza Doliną Muminków w listopadzie (pojawia się tam jedynie we wspomnieniach Włóczykija). Mamusia Muminka (Muminmamman) – jest niezwykle wyrozumiała, cierpliwa i tolerancyjna. Nie ma informacji by miała jakiekolwiek imię. Mąż, przyjaciele i obcy mówią do niej po prostu: „Mamo Muminka”. Bardzo opanowana, zawsze zachowuje zimną krew, zwłaszcza jeśli w grę wchodzi dobro jej rodziny, która często nie jest świadoma jej opieki. Po części dlatego, że Mamusia wie, że każdy najlepiej uczy się na swoich błędach. Występuje we wszystkich książkach poza Doliną Muminków w listopadzie (pojawia się jedynie we wspomnieniach Tofta) oraz we wszystkich komiksach Tove Jansson poza Rabusiami. Tatuś Muminka (Muminpappan) – jest niewinny i chłopięcy. Nie ma własnego imienia. Wszyscy bliscy jak i obcy mówią do niego: „Tato Muminka”. Typ marzyciela i romantyka. Jest pisarzem, twórcą pamiętników, a nawet sztuki teatralnej. Uwielbia morze i burze. Jest bardzo dumny ze swojej pozycji w rodzinie, chociaż Mama Muminka traktuje go często z przymrużeniem oka. Występuje we wszystkich książkach poza Zimą Muminków i Doliną Muminków w listopadzie (pojawia się jedynie we wspomnieniach Paszczaka) oraz we wszystkich komiksach poza Rabusiami. Mała Mi (Lilla My) – mieszka wraz z rodziną Muminków. Jest tak mała, że może usiąść na dzbanku do mleka. Złośliwa i cyniczna, czasem nieco agresywna indywidualistka. Mówi to, co myśli, i robi to, co chce. Mimo to ma bardzo pozytywny stosunek do życia, choć bywa złośliwa wobec innych. Jest młodszą siostrą Mimbli, więc należy też do gatunku Mimbli. Po raz pierwszy pojawia się w Pamiętnikach Tatusia Muminka. Występuje również w Lecie Muminków, Zimie Muminków, Opowiadaniach z Doliny Muminków i w Tatusiu Muminka i morzu oraz w komiksach Tove Jansson. W Dolinie Muminków w listopadzie występuje jedynie we wspomnieniach Mimbli. Włóczykij (Snusmumriken) – syn Joka, jest filozofem-włóczęgą. Niezależny, beztroski, nie przywiązuje zbytniej wagi do jakichkolwiek dóbr ziemskich, łącznie z własną odzieżą i higieną osobistą. Jest raczej pogodnym samotnikiem, zamkniętym w sobie, jednak w paru przypadkach objawia się jego wielkie serce – choćby przez przygarnięcie sierot w Lecie Muminków. Jesienią zawsze opuszcza Dolinę Muminków i wyrusza na południe, by odwiedzić inne części świata. Jest najlepszym przyjacielem Muminka. Nosi wielki kapelusz i stary płaszcz, a najważniejszą rzeczą, jaką posiada, jest harmonijka. Występuje we wszystkich książkach poza Zimą Muminków (występuje jedynie we wspomnieniach Muminka) i Tatusiem Muminka i morzem. Nie występuje co prawda w Małych trollach i dużej powodzi, jednak zostaje tam wymieniony gatunek „włóczykije”. Występuje także w części komiksów Tove Jansson. Ryjek (Sniff) – syn Wiercipiętka i Groki, uwielbia błyskotki. Jest leniwy i tchórzliwy, trochę dziecinny. Został zaadoptowany przez rodzinę Muminków i wygląda zupełnie inaczej niż one. Występuje w Małych trollach i dużej powodzi, Komecie nad Doliną Muminków, W Dolinie Muminków, Pamiętnikach Tatusia Muminka i Opowiadaniach z Doliny Muminków oraz w komiksach Rabusie, Życie rodzinne, Nowe życie Muminków, Muminki i Marsjanie, Muminek i kometa i Złoty ogon Muminka. Panna Migotka (Snorkfröken) – jest bardzo romantyczna i dziewczęca. Jest ukochaną Muminka i przyjaciółką Małej Mi (choć są to dwa zupełnie różne charaktery). Wciąż marzy o idealnym księciu na białym rumaku. Uwielbia biżuterię i swoje własne odbicie. Ma blond grzywkę i bransoletkę na lewej kostce. Fizycznie przypomina Muminki, jednak w przeciwieństwie do nich posiada cechę zmiany własnego koloru w zależności od nastroju. Występuje w Komecie nad Doliną Muminków, W Dolinie Muminków, Lecie Muminków, Zimie Muminków i Opowiadaniach z Doliny Muminków oraz we wszystkich komiksach Tove Jansson. Migotek (Snork) – brat Panny Migotki. Inteligentny, uwielbia porządek i dobrą organizację. Często urządza zebrania, których przewodniczącym mianuje sam siebie. Występuje w Komecie nad Doliną Muminków i W Dolinie Muminków. Nie występuje w komiksach Tove Jansson. Mimbla (Mymlan) – jest starszą siostrą Małej Mi. Spokojna, patrzy na świat z przymrużeniem oka. Występuje w Pamiętnikach Tatusia Muminka, Lecie Muminków, Zimie Muminków i Dolinie Muminków w listopadzie oraz w części komiksów. Paszczaki (Hemulerna) – spokrewnione ze sobą, są w większości roztargnionymi kolekcjonerami najróżniejszych przedmiotów – na przykład owadów i znaczków. Lubią przebywać w samotności, przeglądając, katalogując i kategoryzując na różne sposoby swoje kolekcje. Jednak występują wśród nich różnice – przykładem może być Paszczak-Narciarz, pojawiający się w Zimie Muminków, który zainteresowany był przede wszystkim uprawianiem wszelakich sportów, graniem na tubie i byciem duszą towarzystwa. Występują we wszystkich książkach poza Tatusiem Muminka i morzem. Wspólną cechą wszystkich Paszczaków jest rozumienie świata wyłącznie z własnego punktu widzenia, dlatego często nie potrafią nawiązać bliższych relacji z innymi bohaterami cyklu i są przez nich postrzegane jako dziwolągi.