thumb|Karol Maliszewski, Ewa Lipska, VII Festiwal Góry Literatury, Włodowice, 2021 thumb|Ewa Lipska, Dawid Jung, XIII Festiwal Literacki Preteksty, Gniezno, 2023
Ewa Lipska (ur. 8 października 1945 w Krakowie) – polska poetka, w latach 1970–1980 redaktor działu poezji Wydawnictwa Literackiego, w latach 1995–1997 dyrektorka Instytutu Polskiego w Wiedniu, członkini polskiego i austriackiego PEN Clubu, członkini założycielka Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (1989), członkini Polskiej Akademii Umiejętności.
Życiorys W 1963 roku napisała maturę w XII Liceum Ogólnokształcącym im. Cypriana Kamila Norwida w Krakowie. Studiowała malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Od 1964 zamieszczała utwory poetyckie w „Życiu Literackim” i „Dzienniku Polskim”. Debiutowała w 1967 tomem poetyckim Wiersze. Od 1968 była członkinią Związku Literatów Polskich (do czasu jego rozwiązania w 1983).
W latach 1970–1980 pracowała jako redaktorka działu poezji Wydawnictwa Literackiego. Na przełomie 1975/1976 przebywała na półrocznym stypendium „International Writing Program” w Iowa City w USA. W 1978 została członkinią polskiego PEN Clubu. Od 2009 jest członkinią czynną Polskiej Akademii UmiejętnościRocznik Polskiej Akademii Umiejętności. Rok 2021, wyd. Kraków 2022, s. 27.. Brała udział w festiwalach poetyckich, seminariach i spotkaniach autorskich m.in. w Niemczech Austrii, Wielkiej Brytanii, Holandii, Danii, Szwecji, Kanadzie i USA.
W latach 1981–1983 współredagowała miesięcznik literacki „Pismo”. W 1983 przebywała w Berlinie Zachodnim na stypendium das Kunslerprogramm des Deutscher Akademischer Austauschdienst. W 1989 została członkinią założycielką Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, odeszła z niego w sierpniu 2020 roku. Od 1990 do 1992 pracowała w zespole redakcyjnym „Dekady Literackiej”. Od 1991 do 1997 pracowała w polskiej ambasadzie w Wiedniu, od 1995 kierując tamtejszym Instytutem Polskim. Prowadziła gościnnie warsztaty poetyckie w Studium Literacko-Artystycznym na Uniwersytecie Jagiellońskim. Mieszka i pracuje w Krakowie. Od 2023 roku jest członkinią Rady Języka Polskiego przy Polskiej Akademii Nauk.
Festiwale Uczestniczyła w międzynarodowych festiwalach poezji, m.in. w Toronto (1981), Holandii (1985), Słowenii (1988). Brała też udział w festiwalach poetyckich, m.in. w Austrii, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Danii, Szwecji i USA.
Publikacje Wiersze, 1967 Drugi zbiór wierszy, 1970 Trzeci zbiór wierszy, 1972 Czwarty zbiór wierszy, 1974 Piąty zbiór wierszy, 1978 Żywa śmierć, 1979 Dom Spokojnej Młodości, 1979 Nie o śmierć tutaj chodzi, lecz o biały kordonek, 1982 Przechowalnia ciemności, 1985 Utwory wybrane, 1986 Strefa ograniczonego postoju, 1990 Wakacje mizantropa, 1993 Stypendyści czasu, 1994 Wspólnicy zielonego wiatraczka. Lekcja literatury z Krzysztofem Lisowskim 1996 Ludzie dla początkujących, 1997 Życie zastępcze – Ersatzleben, 1998 (wydanie polsko-niemieckie) Godziny poza godzinami, 1998 (seria klasyczna PIW) 1999, 1999 Białe truskawki – White Strawberries, 2000 (wydanie polsko-angielskie) Sklepy zoologiczne, 2001 Uwaga, stopień, 2002 Sekwens, 2003 Ja, 2003 Wiersze do piosenek. Serca na rowerach, 2004 Gdzie indziej, 2005 Drzazga, 2006 Miasteczko Świat, 2007 (wydanie polsko-rosyjskie) Pomarańcza Newtona, 2007 Sefer, 2009 Pogłos, 2010 Droga pani Schubert..., 2012 Miłość, droga pani Schubert..., 2013 Czytnik linii papilarnych, 2015 Pamięć operacyjna, 2017 Boli tylko, gdy się śmieję…, 2018 (wybór listów między Lipską a Stanisławem Lemem i jego synem Tomaszem) Miłość w trybie awaryjnym, 2019Ewa Lipska i Adam Zagajewski, radiokrakow.pl, 16 maja 2019 (dostęp: 24 czerwca 2019). Droga Pani Schubert (płyta CD, reż. Józef Opalski, czytają Anna Polony i Jerzy Trela) Nowy wybór wierszy, 2020 Kocia trzynastka, czyli Skotland Yard, 2020 Wirujący ogon antylopy, 2021 (razem z Sebastianem Brejnakiem) Wariacje Geldbergowskie, 2023 Wariacje Geldbergowskie (płyta CD, czyta Juliusz Chrząstowski)
Wybory wierszy ukazały się w około 40 obcojęzycznych wydaniach, między innymi w języku niemieckim, angielskim, duńskim, holenderskim, czeskim, węgierskim, hebrajskim, serbskim, słowackim, hiszpańskim, katalońskim, francuskim, szwedzkim, albańskim i bułgarskim.
Lipska w piosenkach 1972 – Skaldowie: „Wszystkim zakochanym” – tekst utworu „Wolne są kwiaty na łące” (muz. Andrzej Zieliński) 1972 – Skaldowie: „Krywań, Krywań” – tekst utworu „Gdzie mam Ciebie szukać” (muz. A. Zieliński) 1972 – Marek Grechuta: „Droga za widnokres” – tekst utworu „Pewność” (muz. Marek Grechuta) 1974 – Marek Grechuta: „Magia obłoków” – tekst utworu „A więc to nie tak” (muz. Marek Grechuta) 1976 – Skaldowie: „Szanujmy wspomnienia” – utwory: „Szukam Cię od rana” (muz. A. Zieliński), „Srebrny maszt” (muz. Jacek Zieliński), „Z przymrużeniem oka” (muz. A. Zieliński) 1976 – Skaldowie: „Stworzenia świata część druga” – tekst utworu „Miłość przez wieki się nie zmienia” (muz. Konrad Ratyński) 1978 – Wawele: „Biały Latawiec” tekst piosenki (muz. Jan Wojdak) 1987 – Skaldowie: „Nie domykajmy drzwi” – tekst piosenki tytułowej „Nie domykajmy drzwi” (muz. J. Zieliński) 1991 – Grzegorz Turnau: Naprawdę nie dzieje się nic – tekst utworu „Nie baw się więcej kulą ziemską” 1993 – Grzegorz Turnau: Pod światło – teksty utworów „Krótka bajka”, „Trąbki”, „Wielki Odkrywco Wyobraźni”, „Tak samo” i „Dotąd doszliśmy” 1994 – Grzegorz Turnau: Turnau w Trójce – teksty utworów „Krótka bajka”, „Wielki Odkrywco Wyobraźni”, „Tak samo” 1997 – Grzegorz Turnau: Tutaj jestem – tekst utworu „Ostatnie słowa” 2004 – Anna Szałapak, „Serca na rowerach” (cała płyta z wierszami Ewy Lipskiej) 2017 – Ewa Lipska, Zbigniew Preisner, „2016 Dokąd?”
Odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (1998)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 29 kwietnia 1998 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (). Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2024) Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005)
Nagrody i wyróżnienia Nagroda „Peleryny” Klubu Studentów Wybrzeża „Żak” w Gdańsku (1971) Nagroda im. Andrzeja Bursy (1971) Nagroda Fundacji im. Kościelskich w Genewie (1973) Nagroda „Pierścienia” za całokształt twórczości poetyckiej (1978) Nagroda Fundacji Roberta Gravesa przyznana przez Polski PEN Club (1979) Nagroda Fundacji POLCUL (Australia, 1988) Nagroda Polskiego PEN-Clubu z Fundacji Piotra Büchnera (1992) Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1993) Nagroda Miasta Krakowa (1995) Nagroda Krakowska Książka Miesiąca za tomik Sklepy zoologiczne (październik 2001) Nagroda Śląskiego Wawrzynu Literackiego za najlepszą książkę roku (tomik Sklepy zoologiczne) przyznana przez Bibliotekę Śląską w Katowicach (2002) Nagroda miesięcznika „Odra” za tomik Sklepy zoologiczne (2004) finalistka Nagrody Literackiej „Nike” za książkę Ja (2004) Nagroda poznańskiego Przeglądu Nowości Wydawniczych za tom Gdzie indziej (2005) nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” za tom Gdzie indziej (2006) Nagroda Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego (2007) nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” za tom Drzazga (2007) nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” za tom Pomarańcza Newtona (2008) nominacja do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius w kategorii książka roku za tom Pomarańcza Newtona (2008) Złoty Klucz Smedereva – poetycka nagroda Serbii (2009) Naim Frasheri Prize, poetycka nagroda Macedonii (2010) Nagroda Ministerstwa Kultury Republiki Kosowa – Przylądek Dobrej Nadziei (2010) Nagroda „Akademia ku czci…” Wydawnictwa Literackiego i Piwnicy pod Baranami za debiut prozatorski Sefer (2009) Nagroda Literacka Gdynia za tomik Pogłos (2011) nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” za tomik Pogłos (2011) nominacja do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” za tomik Pogłos (2011) nominacja do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego za tomik Droga pani Schubert... (2013) nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” za tomik Czytnik linii papilarnych (2016) tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach (21 czerwca 2012) płyta pamiątkowa w oświęcimskiej Alei Pisarzy przy Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Ł. Górnickiego w Oświęcimiu (23 maja 2014) Nagroda Literacka im. Juliana Tuwima (2017) nominacja do Nagrody Literackiej Nike za tom Pamięć operacyjna (2018) nominacja do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego (2018) Wrocławska Nagroda Poetycka „Silesius” za całokształt twórczości (2019) Nagroda Specjalna i członkostwo honorowe ZAiKS-u (2019) nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” (2020) Nagroda Literacka m.st. Warszawy w kategorii poezja za tom Miłość w trybie awaryjnym (2020) tytuł Wielkiego Ambasadora Polszczyzny (2021) nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” za Wariacje Geldbergowskie (2024) nominacja do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego za Wariacje Geldbergowskie (2024) Doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kategorii literatura (2025)
Upamiętnienie Przy wejściu do kawiarni Nowa Prowincja w Krakowie (w której poetka regularnie bywa) znajduje się Domofon poezji, na którym można odtworzyć nagranie Ewy Lipskiej czytającej własny wiersz.
Przypisy
Bibliografia
E. Lipska: Stypendyści Czasu, redakcja Jan Stolarczyk, Wydawnictwo Dolnośląskie, 1994. J. Drzewucki: Rocznik powojenny, stypendyści czasu, w książce Smaki słowa. Szkice o poezji, Wydawnictwo Dolnośląskie, 1999. . J. Drzewucki: Między intelektem a wyobraźnią. „Twórczość” nr 10, 2017.
Linki zewnętrzne strona autorska Ewa Lipska w Katalogu Biblioteki Narodowej Bibliografia 1988–2001 prof. Anna Legeżyńska o Ewie Lipskiej (sylwetka poetki)
Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach Kategoria:Dyrektorzy Instytutów Polskich Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich Kategoria:Laureaci Nagrody im. Andrzeja Bursy Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej Gdynia Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej m.st. Warszawy Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Krakowa Kategoria:Laureaci Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z Wiedniem Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy poeci XXI wieku Kategoria:Urodzeni w 1945