thumb|250px|Kocioł płomienicowy thumb|Kocioł lokomobilowy thumb|Kocioł skośnorurowy thumb|Okrętowy kocioł stromorurowy typu Yarrow thumb|Energetyczny kocioł OP-650k opalany pyłem węglowym Kocioł parowy – urządzenie do wytwarzania pary, przy wykorzystaniu spalania (w przeciwieństwie do wytwornicy pary).
Za wynalazcę kotła parowego, jako oddzielnego urządzenia, uważa się Denisa Papina, który w 1681 przedstawił "kociołek Papina" będący pierwowzorem autoklawu i szybkowaru. Zastosował w nim wynaleziony przez siebie zawór bezpieczeństwa. Datę wynalazku przyjęto umownie bowiem już w starożytności istniały podobne rozwiązania. W najbardziej znanym element wytwarzający parę był połączony z mechanizmem otwierania drzwi świątyni ok. 120 p.n.e. Połączeniem kotła parowego i turbiny parowej była też bania Herona z 140 p.n.e.
Podstawowe parametry wydatek pary ciśnienie temperatura pary sprawność
Podstawowe elementy kotła palenisko parownik po-wo (podgrzewacz wody) po-pow (podgrzewacz powietrza) przegrzewacz pary walczak
Osprzęt kotła Energetyczny kocioł parowy wymaga wielu urządzeń dodatkowych: Pompa wody zasilającej, bez niej kocioł nie dałby rady produkować pary pod żądanym ciśnieniem wentylator ciągu i podmuchu (często stosuje się ich kilka, aby można było regulować obciążenie kotła) Automatyka kontroli poziomu wody w walczaku. Za niski poziom będzie powodował, że do dalszej części kotła – przegrzewacza – będzie dostawać się za mała ilość pary, co skończy się przepaleniem się rur przegrzewacza. Za wysoki poziom spowoduje, że do przegrzewacza będą porywane kropelki wody a to z kolei spowoduje szok termiczny i możliwość powstawania pęknięć i wypaczeń rur. Armatura do odpieniania i odszlamiania kotła. Układy regulacji temperatury pary poprzez kontrolowany wtrysk wody do przegrzewacza (stosuje się go w kilku miejscach przegrzewacza) Młyny węglowe, które mają za zadanie rozdrobnienie węgla do nawęglania na pył Instalacja rozpałkowa. Mogą to być palniki gazowe, mazutowe, lub zasilane olejem lekkim Parowe zdmuchiwacze żużlu. Zażużlenie powierzchni ogrzewalnych pogarsza warunki wymiany ciepła Walczak lub butla separacyjna Wymogi ochrony środowiska narzucają konieczność stosowania odpylania, odazotowania i odsiarczania spalin Odżużlanie a więc zbieranie, schładzanie i kruszenie żużla a następnie jego transport na składowisko.
Podział ze względu na obieg wodno-parowy kotły obiegowe kocioł walczakowy kocioł bateryjny kocioł płomienicowy kocioł płomieniówkowy kocioł płomienicowo-płomieniówkowy kocioł lokomobilowy kocioł opłomkowy (kocioł wodnorurowy) kocioł skośnorurowy kocioł komorowy kocioł sekcyjny kocioł stromorurowy np. Yarrow kocioł kufrowy kocioł lokomotywowy kocioł z wymuszoną cyrkulacją kotły przepływowe (bezwalczakowe) kocioł przepływowy Marka Bensona kocioł przepływowy Ramzina kocioł przepływowy Sulzera alt=|mały|kocioł parowy. Podział ze względu na rodzaj paleniska Podział ten dotyczy kotłów opalanych węglem, chociaż niektórzy uważają kotły olejowe i gazowe za kotły pyłowe. kotły z paleniskiem rusztowym kotły ze złożem fluidalnym (fluidyzacyjnym) z warstwą stacjonarną z warstwą cyrkulacyjną kotły pyłowe z palnikami naściennymi z palnikami narożnymi (tangencjalny) kotły odzyskowe lub odzysknicowe (utylizacyjne)
Piec versus kocioł Często kocioł centralnego ogrzewania lub kocioł parowy nazywane są nieprecyzyjnie piecem. W kotle energia cieplna akumulowana jest w wodzie lub parze wodnej a użyta do budowy kotła ceramika stanowi jedynie warstwę izolacyjną, podczas gdy, zgodnie z tradycyjną zduńską nomenklaturą, piec akumuluje ciepło tylko w ceramicznej konstrukcji.
Kategoria:Części parowozu Kategoria:Kotły wodne i parowe