thumb|Grób poety Eugeniusza Żytomirskiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Eugeniusz Żytomirski (ur. w Taganrogu, zm. 10 kwietnia 1975 w Toronto) – polski poeta pochodzenia rosyjskiego, dramaturg, powieściopisarz i krytyk teatralny. Członek Polskiego PEN Clubu i UNESCO. Znawca i tłumacz twórczości Michaiła Lermontowa.
Życiorys Urodzony w Rosji, w 1921 przyjechał z rodzicami do kraju. W 1929 ukończył szkołę średnią i studia muzyczne. Początkowo studiował prawo, a potem polonistykę i rusycystykę na Uniwersytecie Warszawskim. Wraz z Tadeuszem Wittlinem i Ludwikiem Frydem należał do studenckiej grupy literackiej Kadra. Pracował jako dziennikarz (od 1935 w Kielcach).
Podczas okupacji hitlerowskiej członek Armii Krajowej w Warszawie, współpracował z Departamentem Informacji Delegatury Rządu RP, redagował wspólnie z Henrykiem Korotyńskim pismo konspiracyjne Wieści z Tygodnia. Więziony przez Niemców w Krakowie i na Pawiaku. Powstaniec Warszawski, po powstaniu wywieziony został do obozu pracy w Reinowitz.
Od 1945 redagował dzienniki w Poznaniu. W listopadzie 1945 r. został wybrany wiceprezesem zarządu Poznańskiego Oddziału Związku Zawodowego Literatów Polskich. W 1946 był korespondentem pism Czytelnika w Stanach Zjednoczonych. W 1948 był redaktorem naczelnym Filmu i Gazety Filmowej. Od 1949 zajmował się wyłącznie pracą literacką. Wydawał poezje, wystawiał utwory dramatyczne, tłumaczył poetów i prozaików rosyjskich (przede wszystkim Lermontowa), ukraińskich, francuskich i in. Uprawiał eseistykę oraz krytykę teatralną i literacką. Za wydrukowanie w londyńskich Wiadomościach (Wiadomości Literackie) poematu Odebrano mi Polskę w 1966 poddany został śledztwu, a w 1968 objęty zakazem druku. W lutym 1969 opuścił Polskę, a jesienią udał się do London, Ontario w Kanadzie jako profesor slawistyki na University of Western Ontario.
Po paroletniej chorobie serca zmarł w Toronto. Prochy zostały pochowane na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 342-5-5).
Twórczość Poezje Bez w samolocie (1934) Do przyjaciela (1935) Zimowe kolory (1937) Chopin (1941,1949) Śpiew nad gruzami (1943, 1956) O Noemi rapsod pośmiertny (1943, 1956) Liryki (1956) Chłopiec i maski (1965) Odebrano mi Polskę (1969) Tryptyk miłosny (1970) Sonety (1970) Ania z Zielonego Wzgórza (1970) Lermontowiana (przekłady poetyckie 1971) Liście klonowe (1971) Pieśń o Nowym Świecie (1972)
Dramaty Pod wiatr (1933) Kariera panny Mary (1948) Koncert jesienny (1958) Dzień w Pompei (1961) Fotografia z oflagu (1964) Chodniki się psują powoli (1964) Dwoje ludzi (1970)
Proza Lata szkolne (1931) Oczy jak bursztyny – Uśmiech archanioła I (1970) Ballada czarnomorska – Uśmiech archanioła II (1970) Życie bez snów – Uśmiech archanioła III (1971) Śmierć ojca (1971) Spowiedź (1973) Gothic Avenue Tłum. na ang. Ann Kupnicki (1975)
Eseje Ameryka in flagranti (1947) Teatr radziecki w dniu dzisiejszym (1965) Słowacki i "Pan Lermentów" (1966) Los dramaturga, Lermontow jako dramaturg (1970) Mickiewicz a Lermontow (1970) Polska, którą opuściliśmy (współautor Maja Kubiak-Żytomirska) (1970) The Distortion of Literature in Polish People's Republic (1970) Jerzego Szaniawskiego droga do teatru snów (1970) Lermontowiana (1971)
Zobacz też "Hymn Śródmieścia"
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Taganrogu Kategoria:Pisarze związani z Kielcami Kategoria:Pisarze związani z Poznaniem Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy eseiści XX wieku Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1911 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1975 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej