thumb|Kartaczownica Gatlinga eksponowana w Fort Laramie Kartaczownica Gatlinga – amerykańska kartaczownica, skonstruowana w 1861 r., a opatentowana rok później przez Richarda Gatlinga jako następczyni kartaczownicy Agera. Broń ta zapewniała dużą szybkostrzelność praktyczną i łatwość ponownego ładowania.

Historia

Zasadnicza idea tej broni znana była już w XVIII wieku – kilkanaście umieszczonych obok siebie luf, odpalanych kolejno, miało zapewnić prowadzenie nieprzerwanego ognia. Na przeszkodzie w realizacji tego pomysłu stały jednak brak odpowiednich nabojów i ograniczenia technologiczne, których pokonanie możliwe było dopiero w drugiej połowie XIX wieku.

Gatling wykorzystał pojawienie się nabojów zespolonych z metalową łuską i opracował nowatorski system odpalania ładunków z poszczególnych luf, połączony z ruchem samych luf, podajnika i zamka. Dzięki temu jego broń miała teoretyczną szybkostrzelność około 1200 strzałów na minutę, a szybkostrzelność praktyczna dochodziła do 200 strzałów na minutę. Obsługę karabinu stanowiło 4 żołnierzy.

Lufy, podajnik i cylinder blokujący były oddzielnymi częściami zamontowanymi na łożu. Tylne części luf, każda z osobnym zamkiem, oraz mechanizm spustowy mieściły się w cylindrze. Ręczny obrót korby powodował obrót luf, a naboje umieszczone w zasobniku wsuwały się pod swym ciężarem do podajnika. Odpowiedni mechanizm powodował wsuwanie naboju do lufy, ryglowanie jej osobnym zamkiem i strzał, a następnie wyrzucenie łuski z lufy. Podczas jednego obrotu korby każda lufa oddawała jeden strzał.

W 1865 roku karabin został ulepszony poprzez zmodernizowanie zamka i zastosowanie nabojów scalonych bocznego zapłonu.

Od lat 80 XIX wieku, nastąpił zmierzch ręcznie napędzanych kartaczownic, po pojawieniu się pierwszych udanych karabinów maszynowych wykorzystujących energię odrzutu i/lub energię gazów prochowych automatyzujących cykl pracy broni.

Rozwój pomysłu mały|Działko M61 Vulcan, wykorzystujące system Gatlinga Idea broni wielolufowej odżyła w latach 50 XX wieku w szybkostrzelnych działkach i karabinach lotniczych oraz systemach antyrakietowych stosowanych na okrętach wojennych. Zespół luf obracany jest obecnie silnikiem elektrycznym – dzięki temu sześciolufowe działko M61 Vulcan kalibru 20 mm osiąga szybkostrzelność 6000 strzałów na minutę i jest używany do dziś w United States Air Force.

W 1875 roku rosyjski konstruktor broni artyleryjskiej polskiego pochodzenia Władimir Baranowski opracował nowy model kartaczownicy Gatlinga, ze zwiększoną szybkostrzelnością.

Zobacz też Kartaczownica Bira Kartaczownica Reffye Kartaczownica Nordenfelta Karabin maszynowy M134 Minigun Wielolufowy karabin maszynowy WLKM 12,7 mm

Przypisy

Bibliografia

Gatlinga Kategoria:Amerykańska broń strzelecka Kategoria:Broń systemu Gatlinga