Wydarzenia w Polsce
7 stycznia – na skutek presji carycy Katarzyny II Rada Nieustająca unieważniła Order Virtuti Militari i zakazała jego noszenia. Marzec – Rada Nieustająca na żądanie ambasadora rosyjskiego nakazała zmniejszenie liczebności armii polskiej o 50%. 1 marca – w Teatrze Narodowym w Warszawie odbyła się premiera opery Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale Wojciecha Bogusławskiego i Jana Stefaniego. 6 marca – Filip Nereusz Lichocki został prezydentem Krakowa. 12 marca – gen. Antoni Józef Madaliński nie podporządkował się rozkazom o redukcji oddziałów i wyruszył z Ostrołęki na Kraków, co dało początek powstaniu kościuszkowskiemu. 24 marca – insurekcja kościuszkowska: Tadeusz Kościuszko złożył przysięgę na krakowskim rynku i został naczelnikiem powstania narodowego. 4 kwietnia – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo wojsk polskich nad rosyjskimi w bitwie pod Racławicami. 7 kwietnia – do Krakowa wprowadzono 12 rosyjskich armat zdobytych w bitwie pod Racławicami. 8 kwietnia – Tadeusz Kościuszko mianował Bartosza Głowackiego chorążym regimentu grenadierów krakowskich, w nagrodę za bohaterstwo wykazane w bitwie pod Racławicami. 13 kwietnia – kardynał Laurentius Litta został nuncjuszem apostolskim w Polsce. 17 kwietnia – insurekcja kościuszkowska: wybuch powstania w Warszawie, pod wodzą Jana Kilińskiego. 22 kwietnia: powołano Sąd Kryminalny Księstwa Mazowieckiego. insurekcja kościuszkowska: rozpoczęła się insurekcja wileńska. 24 kwietnia: insurekcja wileńska: powstała Rada Najwyższa Rządowa Litewska. Michał Wohlman został prezydentem Krakowa. 25 kwietnia – z wyroku powołanego przez Najwyższą Radę Tymczasową Wielkiego Księstwa Litewskiego sądu kryminalnego, został w Wilnie powieszony hetman wielki litewski Szymon Marcin Kossakowski. 26 kwietnia – ukazało się pierwsze wydanie Gazety Wolnej Warszawskiej, oficjalnego organu insurekcji kościuszkowskiej. 27 kwietnia – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo wojsk litewskich w bitwie pod Niemenczynem. 5 maja – insurekcja kościuszkowska: przeważające siły rosyjskie pod dowództwem gen. mjr. Fiodora Denisowa osaczyły pod Połańcem armię powstańczą maszerującą na Warszawę. Oddziały Naczelnika Siły Zbrojnej Tadeusza Kościuszki zamknęły się w obozie warownym, w którym przebywały do 16 maja, gdy idąca z odsieczą dywizja gen. mjr Jana Grochowskiego zmusiła Rosjan do zwinięcia blokady i wycofania się na zachód. 7 maja: Tadeusz Kościuszko wydał uniwersał połaniecki znoszący poddaństwo osobiste chłopów, zakazujący ich rugowania z gruntu oraz zmniejszający wymiar pańszczyzny; był to ostatni akt prawny I Rzeczypospolitej. insurekcja kościuszkowska: bitwa pod Polanami. 9 maja – w czasie insurekcji kościuszkowskiej w Warszawie wykonano wyrok śmierci na przywódcach targowicy: Józefie Ankwiczu, Józefie Kazimierzu Kossakowskim, hetmanie Piotrze Ożarowskim, hetmanie Józefie Zabielle. 10 maja – insurekcja kościuszkowska: Tadeusz Kościuszko powołał Radę Najwyższą Narodową, która miała pełnić funkcje cywilnej władzy powstania. 13 maja – insurekcja kościuszkowska: przebywające w warownym obozie pod Połańcem wojska powstańcze odparły atak oddziałów rosyjskich gen. mjr. Fiodora Denisowa. 16 maja – insurekcja kościuszkowska: król Prus Fryderyk Wilhelm II ogłosił przystąpienie do walki z powstaniem. 20 maja – wybuchł pożar Mikołowa, największy w historii miasta. 27 maja – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Lipniszkami. 31 maja – insurekcja kościuszkowska: w Krakowie został ścięty za zdradę katolicki duchowny Maciej Dziewoński. Czerwiec – Kurlandia przyłączyła się do insurekcji. 6 czerwca – insurekcja kościuszkowska: klęska wojsk powstańczych pod Szczekocinami. 8 czerwca – insurekcja kościuszkowska: oddziały generała Józefa Zajączka, które miały za zadanie utrzymać obronę na linii Bugu, zostały pobite pod Chełmem przez wojska rosyjskie. 15 czerwca: insurekcja kościuszkowska: komendant Krakowa Ignacy Wieniawski bez walki poddał miasto Prusom. ponownie Maciej Bajer został prezydentem Krakowa (poprzednio prezydent w 1792). 17 czerwca – insurekcja kościuszkowska: Rada Najwyższa Narodowa powołała Sąd Najwyższy Kryminalny. 24 czerwca – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo powstańców nad wojskiem pruskim w bitwie pod Osowcem. 26 czerwca – insurekcja kościuszkowska: klęska wojsk powstańczych w bitwie pod Sołami. 28 czerwca: insurekcja kościuszkowska: mieszkańcy Warszawy wtargnęli do więzień skąd wywlekli i dokonali samosądów na pozostałych przy życiu przywódcach konfederacji targowickiej i osobach posądzanych o zdradę: biskupie wileńskim Ignacym Jakubie Massalskim, kasztelanie przemyskim Antonim Czetwertyńskim, pośle do Turcji Karolu Boscamp-Lasopolskim, szambelanie Stefanie Grabowskim, instygatorze koronnym Mateuszu Roguskim, szpiegu rosyjskim Marcelim Piętce, adwokacie Michale Wulfersie i instygatorze sądów kryminalnych Józefie Majewskim. w Lipawie ogłoszono akt powstania Księstwa Kurlandzkiego. Lipiec – insurekcja kościuszkowska: rozpoczęło się oblężenie Warszawy przez wojska pruskie i rosyjskie. 1 lipca – w Warszawie ukazał się pierwszy polski dziennik informacyjny Gazeta Rządowa. 9 lipca – insurekcja kościuszkowska: rozpoczęła się bitwa pod Gołkowem. 10 lipca – insurekcja kościuszkowska: stoczono bitwy pod Błoniem, Kolnem, Rajgrodem i Raszynem. 13 lipca – insurekcja kościuszkowska: wojska rosyjsko-pruskie rozpoczęły oblężenie Warszawy. 19 lipca – insurekcja kościuszkowska: Rosjanie rozpoczęli szturm na Wilno. 29 lipca – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo powstańców w bitwie pod Sałatami. 1 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: rozpoczęła się bitwa pod Słonimem. 11 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: Wilno poddało się. 12 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: wojska rosyjskie wkroczyły do Wilna. 16 sierpnia – w Warszawie, w czasie insurekcji kościuszkowskiej, wprowadzono do obiegu pierwsze polskie banknoty. 20 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: wybuchło powstanie wielkopolskie. 23 sierpnia – insurekcja kościuszkowska: powołano Sąd Kryminalny Wojskowy. 4 września – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Lubaniem. 6 września – insurekcja kościuszkowska: zakończyło się oblężenie Warszawy. Rankiem armia pruska Fryderyka Wilhelma II opuściła obóz na Woli i odmaszerowała na zachód. 17 września – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo Rosjan w bitwie pod Krupczycami. 18 września – insurekcja kościuszkowska: Rada Najwyższa Narodowa postanowiła zamienić pospolite ruszenie włościan na pobór: 1 rekruta z 10 domów i konia jezdnego z 50 domów. 19 września – insurekcja kościuszkowska: klęska dywizji Karola Sierakowskiego w bitwie pod Terespolem. 25 września – insurekcja kościuszkowska: gen. Jan Henryk Dąbrowski wkroczył do Gniezna. 28 września – insurekcja kościuszkowska: rozpoczęła się bitwa pod Łabiszynem. 29 września – insurekcja kościuszkowska: zwycięstwo Polaków w bitwie pod Łabiszynem. 2 października – insurekcja kościuszkowska: Jan Henryk Dąbrowski pokonał Prusaków w bitwie pod Bydgoszczą. 10 października – klęska wojsk powstańczych pod Maciejowicami. Tadeusz Kościuszko dostał się do niewoli. 12 października – Tomasz Wawrzecki został mianowany Naczelnikiem Państwa jako następca Tadeusza Kościuszki. 16 października – Tomasz Wawrzecki został zaprzysiężony jako najwyższy naczelnik insurekcji kościuszkowskiej. 26 października – insurekcja kościuszkowska: doszło do bitwy pod Kobyłką, w czasie ofensywy Suworowa na Warszawę. 4 listopada – wkroczenie wojsk Suworowa i Fersena do Warszawy. Szturm na Pragę i rzeź ludności. 5 listopada – kapitulacja wojsk broniących Warszawę. 9 listopada – wojska rosyjskie wkroczyły do Warszawy. 16 listopada – pod Radoszycami skapitulował ostatni oddział powstańczy insurekcji kościuszkowskiej. Koniec insurekcji. 6 grudnia – Hugo Kołłątaj został aresztowany przez Austriaków w Radymnie.
Wydarzenia na świecie
21 stycznia – rewolucja francuska: rozpoczęła się brutalna pacyfikacja powstania w departamencie Wandea w zachodniej Francji. 4 lutego – rewolucyjny Konwent Narodowy zniósł dekretem niewolnictwo we Francji i jej koloniach. 11 lutego – pierwsza sesja Senatu Stanów Zjednoczonych otwarta dla publiczności. 15 lutego – przyjęto obecny wzór flagi Francji. 26 lutego – spłonął zamek Christiansborg w Kopenhadze; siedziba duńskich królów. 4 marca – została uchwalona 11. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, dotycząca prawa występowania z powództwem wobec indywidualnych stanów. 7 marca – rewolucja francuska: poeta André de Chénier został aresztowany przez agentów Komitetu Ocalenia Publicznego. 14 marca – Eli Whitney opatentował odziarniarkę. 24 marca – rewolucja francuska: Jacques-René Hébert, dziennikarz i przywódca hebertystów, został wraz ze swymi stronnikami ścięty na gilotynie. 27 marca – Kongres Stanów Zjednoczonych przyjął uchwałę o budowie sześciu okrętów, mających być trzonem tworzonej marynarki wojennej. 5 kwietnia – zgilotynowany z wyroku jakobińskiego Trybunału Rewolucyjnego został Georges Danton, były przywódca kordelierów, autor powiedzenia „Rewolucja, jak Saturn, pożera swe dzieci”. 12 kwietnia – rewolucja francuska: w Paryżu został zgilotynowany konstytucyjny arcybiskup miasta Jean-Baptiste Gobel. 1 maja – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich nad hiszpańsko-portugalskimi w bitwie pod Boulou. 7 maja – we Francji wprowadzono Kult Istoty Najwyższej, formalną religię państwową. 8 maja – rewolucja francuska: francuski fizyk i chemik Antoine Lavoisier został zgilotynowany z racji pełnienia funkcji poborcy podatkowego. 10 maja – rewolucja francuska: księżniczka Elżbieta Burbon została ścięta na gilotynie. 18 maja – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk francuskich w bitwie pod Tourcoing. 22 maja – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo wojsk austriacko-brytyjsko-hanowerskich nad francuskimi w bitwie pod Tournay. 1 czerwca – I koalicja antyfrancuska: floty brytyjska i francuska stoczyły drugą bitwę pod Ushant. 2 czerwca – armia francuska, jako pierwsza, wykorzystała aerostat do obserwacji pola walki (bitwa pod Maubeuge). 4 czerwca – wojska brytyjskie zdobyły Port-au-Prince na Haiti. 8 czerwca – w rewolucyjnej Francji odbyły się pierwsze i jedyne obchody Święta Istoty Najwyższej. 10 czerwca – rewolucja francuska: Francuski Konwent Narodowy uchwalił tzw. Prawo prairiala, co zapoczątkowało okres wielkiego terroru. 12 czerwca – rewolucja francuska: armia francuskich rewolucjonistów pod wodzą Jean-Baptiste Jourdana zajęła Charleroi. 16 czerwca – I koalicja antyfrancuska: zwycięstwo Austriaków i Holendrów w pierwszej bitwie pod Fleurus. 26 czerwca – I koalicja antyfrancuska: wojska rewolucyjnej Francji pokonały Austriaków w drugiej bitwie pod Fleurus. 30 czerwca – w Paryżu została zgilotynowana polska księżna Rozalia Lubomirska. 13 lipca – I koalicja antyfrancuska: Francuzi pokonali wojska koalicji pod Tripstadt. 17 lipca – w Paryżu zgilotynowano 16 karmelitanek z Compiègne. 27 lipca – w wyniku przewrotu (zwanego przewrotem 9 thermidora) aresztowano Maksymiliana Robespierre’a. 28 lipca – zgilotynowano Robespierre’a i jego współpracowników. 20 sierpnia – wojska amerykańskie pokonały Indian Miami w bitwie pod Fallen Timbers. 2 października – rewolucja francuska: armia francuska rozbiła Austriaków w bitwie pod Aldenhoven. 10 października – w Paryżu założono Conservatoire National des Arts et Métiers, najstarsze na świecie, muzeum typu technicznego. 19 listopada – USA i Wielka Brytania podpisały tzw. traktat Jaya.
Urodzili się 7 stycznia – Heinrich Wilhelm Schott, austriacki botanik (zm. 1865) 16 stycznia – Antoni Oleszczyński, polski grafik, autor miedziorytów i stalorytów (zm. 1879) 8 lutego – Friedlieb Ferdinand Runge, niemiecki chemik, odkrywca kofeiny 13 lutego – Aleksander Brodowski, polski ziemianin, działacz gospodarczy, polityk (zm. 1865) 14 marca – Józef Bem, polski generał (zm. 1850)