Tadeusz Meissner

thumb|Grób Tadeusza Meissnera na cmentarzu Witomińskim Tadeusz Wiktor Meissner (ur. 4 sierpnia 1902 w Warszawie, zm. 19 sierpnia 1966 w Gdyni) – kapitan żeglugi wielkiej, uczestnik powstań śląskich odznaczony Orderem Virtuti Militari, związany z Państwową Szkołą Morską w Gdyni, bezpartyjny poseł na Sejm PRL II kadencji. Nadzorował budowę statku MS „Batory” i był jego kapitanem; był również podczas II wojny światowej kapitanem statku SS „Warszawa” (od roku 1940 do zatopienia). Członek Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu w 1958 rokuTrybuna Robotnicza, nr 4 (4350) 7 stycznia 1958 roku, s. 2..

Życiorys Dzieciństwo i młodość w okresie I wojny światowej Urodził się w Warszawie, w rodzinie Jana Wiktora (zm. 1904), artysty rzeźbiarza, i Anny Ludwiki z domu Braun (ur. 1871, zm. we wrześniu 1944 roku z wycieńczenia w trakcie powstania warszawskiego). Miał starszego brata, Janusza – pilota i pisarza. Uczył się w Gimnazjum im. Stanisława Staszica, a następnie w warszawskiej Państwowej Szkole Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda. Od 1 października 1917 do 11 listopad 1918 był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej, kiedy to jako 16-latek, zgłosił się do Wojska Polskiego, aby wziąć udział w bitwie o Lwów w czasie wojny polsko-ukraińskiej. Brał również udział w wojnie polsko-bolszewickiej oraz III powstaniu śląskim (jako podchorąży piechoty). Był dowódcą oddziału w podgrupie „Wschód”, należącej do Grupy Destrukcyjnej „Wawelberga”, dowodzonej przez por. Dobiesława Damięckiego ps. „Damian”. W czasie akcji transportu materiałów wybuchowych został ujęty przez Niemców. Był więziony w Katowicach, Gliwicach i Strzelcach Opolskich, w czasie przewożenia do Opola zbiegł. Prowadził działalność dywersyjną w powiecie opolskim i brzeskim.

Studia i służba w marynarce w czasach II RP thumb|„Zmiana warty” polskich żaglowców szkolnych – Lwów i Dar Pomorza w roku 1929 (zdjęcie z książki Tadeusza Meissnera pt. „Pierwszy rejs Daru Pomorza”, Wydawnictwo Morskie, Gdynia 1965)

W następnych latach ukończył I kurs w Szkole Wawelberga i Rotwanda, po czym w roku 1922 przeniósł się na wybrzeże i rozpoczął studia w Szkole Morskiej w Tczewie (powołanej w 1920). Uczestniczył w szkolnym rejsie żaglowca „Lwów” do Brazylii (1923), opisanym w książce Tadeusza Dębickiego pt. „Z dziennika marynarza – na pokładzie Lwowa z Gdańska do Rio de Janeiro i z powrotem”. W 1925 ukończył szkołę (otrzymując odznaczenie) i rozpoczął praktykę zawodową na statkach francuskich towarzystwa Chargeurs Réunis (obecnie znanego jako Chargeurs), a następnie zajmował stopniowo coraz wyższe stanowiska w załogach polskich jednostek: żaglowca STS „Lwów” – IV oficer (1927), parowego masowca SS „Katowice” – III i II oficer, żaglowca szkolnego STS „Lwów” – II oficer, nowej szkolnej fregaty „Pomorze”, wkrótce nazwanej „Dar Pomorza” – I oficer (1929–1935; od 1930 w stopniu kapitana żeglugi wielkiej), pasażerskiego transatlantyku MS „Batory” – I oficer (1936–1937, od czasu budowy w stoczni Cantieri Riuniti dell’ Adriatico w Monfalcone), nowych drobnicowców „Śląsk” i „Cieszyn” – kapitan. Opisy dwóch rejsów na „Darze Pomorza”, pod dowództwem kpt. Konstantego Maciejewicza (rejsu z francuskiego Saint-Nazaire do duńskiej stoczni w Nakskov – pierwszego po zakupie fregaty, w groźnym sztormie przy brzegach Bretanii, oraz rejsu najdłuższego – podróży dookoła świata o długości 39 tys. Mm w latach 1934–35), kpt. Tadeusz Meissner zawarł m.in. w książkach: Pierwszy rejs Daru Pomorza i Dookoła świata na Darze Pomorza (1934–1935), wyd. 1936. Rejs wokółziemski był też tematem jego artykułów w miesięczniku „Morze” (1930, nr 1, 4, 5).

II wojna światowa thumb|SS Warszawa W chwili wybuchu II wojny światowej Tadeusz Meissner przebywał na statku SS „Cieszyn” w Antwerpii. W styczniu 1940 roku powierzono mu dowództwo statku SS „Warszawa”, który ewakuował Polaków z Pireusu i Splitu do Marsylii i do Bejrutu. Po klęsce Francji i utworzeniu rządu Vichy kpt. Meissnerowi udało się uprowadzić SS „Warszawę” do Hajfy. Statkiem nadal transportował polskich uchodźców z Mersin do Hajfy oraz transporty wojskowe do Tobruku, Grecji i na Kretę. 26 grudnia 1941 – w czasie kolejnego rejsu do Tobruku – „Warszawa” została trafiona torpedą i zatonęła (kapitan opisał przebieg zdarzenia w tekście pt. „s/s «Warszawa» tonie!”, opublikowanym w 1944 w Londynie, w czasopiśmie „Polska Walcząca – Żołnierz Polski na Obczyźnie”).

Od 1942 był w Londynie inspektorem okrętowym Żeglugi Polskiej i Polsko-Brytyjskiego Towarzystwa Okrętowego. Uczestniczył w przygotowaniach powrotów polskich statków do Polski.

Okres powojenny Po wojnie pozostał w Londynie jako inspektor pokładowy GAL. Pracował też w stoczniach Antwerpii i Bremerhaven, nadzorując prowadzone tam remonty polskich statków. W 1946 był na pokładzie SS Kielce, który w czasie rejsu do Belgii uległ kolizji z SS „Lombardy” i zatonął w kanale La Manche k. Dover.

W październiku 1946 Tadeusz Meissner wrócił do Gdyni, gdzie nadal pracował w GAL; w okresie 1947–1949 był również zastępcą kapitana MS „Batory”, a od roku 1951 – głównym nawigatorem w PMH. Stałym kapitanem „Batorego” został w 1953; zajmował to stanowisko do października 1954, gdy został pozbawiony możliwości pływania po wypadku na pokładzie (zmycie kilku marynarzy za burtę i ich śmierć). Izba morska, prowadząca trwające 3 lata śledztwo w tej sprawie, dowiodła jego niewinności.

W czasie, gdy nie miał prawa do żeglugi, pracował jako wykładowca nawigacji i wiedzy okrętowej w Państwowej Szkole Morskiej w Gdyni. Został zapamiętany jako doskonały pedagog, pionier i zasłużony członek PMH, autor i tłumacz marynistycznych wydawnictw, m.in.: „Dobrowolny rozbitek” (tłumaczenie Naufrage volontaire Alaina Bombarda, wyd. 1958), „Pamiętnik żeglarza”, „Dwa lata pod żaglami: (1834–1836)” (tłumaczenie Two Years before the Mast R.G. Dana’y, wyd. 1960, 2012), nowe wydanie podręcznika kpt. ż.w. Józefa Giertowskiego „Nawigacja terrestratyczna” (przygotowanie po śmierci autora, wyd. 1961). Był też, w latach 1957–1961, posłem na Sejm PRL II kadencji i wiceprzewodniczącym Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi.

Ordery i odznaczenia Za czyny bojowe na Górnym Śląsku: Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7830 – 27 czerwca 1922 Krzyż Niepodległości z Mieczami (6 czerwca 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych Gwiazda Górnośląska Górnośląska Wstęga Waleczności i Zasługi I klasy Za udział w wojnie 1918–1921

Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Za czyny w II wojnie światowej: Krzyż Walecznych (ponownie) Medal Morski Polskiej Marynarki Handlowej Odznaka Grunwaldzka Order Imperium Brytyjskiego (Wielka Brytania) Za działalność zawodową i społeczną m.in.: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1963) Złoty Krzyż Zasługi (2 maja 1947) „za zasługi w dziele odbudowy Polskiej Marynarki Handlowej”. Srebrny Krzyż Zasługi (9 listopada 1931) „za zasługi przy ratowaniu zagrożonego statku szkolnego Państwowej Szkoły Morskiej”. Złota odznaka honorowa „Zasłużony Pracownik Morza”

Życie prywatne W roku 1929 poślubił Irenę Cichocką (1904–1985). Mieli trzech synów: Krzysztofa (1931–2020), kapitana żeglugi wielkiej, Jana Jacka (ur. 1933), architekta, i Wojciecha (1936–1976), prawnika. Tadeusz Meissner wraz z żoną są pochowani w starej alei zasłużonych na cmentarzu Witomińskim w Gdyni (kwatera 77-19-8).

Przypisy Zob. bibliografia w Grupa Wawelberg.

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Szkoły Morskiej w Tczewie Kategoria:Członkowie grupy destrukcyjnej „Wawelberga” Kategoria:Członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Górnośląską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Morskim Polskiej Marynarki Handlowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Odznaką Grunwaldzką Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony Pracownik Morza” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Oficerowie i marynarze Polskiej Marynarki Handlowej w II wojnie światowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Witomińskim w Gdyni Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego Kategoria:Polscy oficerowie żeglugi Kategoria:Posłowie z okręgu Gdynia (PRL) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Morskiego w Gdyni Kategoria:Zmarli w 1966