1900

Wydarzenia w Polsce

5 stycznia – uruchomiono wodociągi miejskie w Grudziądzu. 14 stycznia – otwarcie linii kolejowej Przeworsk – Rozwadów (dł. 74,42 km), należącej do C.K. Kolei Państwowych. 4 lutego – Feliks Dzierżyński został aresztowany i osadzony w X pawilonie Cytadeli Warszawskiej. 9 lutego – w Jeleniej Górze otwarto pierwszą linię tramwaju elektrycznego. 22 lutego – w Łodzi aresztowano Józefa Piłsudskiego i zlikwidowano drukarnię „Robotnika”. 3/4 marca – w wyniku pożaru kopalni Kleofas w Załężu na Górnym Śląsku zginęło 105 górników. 24 marca – w Krakowie odbyła się premiera dramatu Juliusza Słowackiego Sen srebrny Salomei. 1 kwietnia – Łazarz, Wilda i Jeżyce, podpoznańskie miejscowości zostały przyłączone do Poznania. 24 maja – w Poznaniu odbył się zjazd polskich kobiet w obronie polskości. 8 czerwca – w Krakowie odsłonięto pomnik Mikołaja Kopernika. 10 czerwca – w Chojnicach doszło do ataków na Żydów, oskarżanych o dokonanie rytualnego mordu na gimnazjaliście. 20 czerwca – we Lwowie ukazał się tygodnik „Gazeta Sportowa”, pierwsze polskie czasopismo informacyjno-publicystyczne poświęcone wszystkim ówcześnie uprawianym dyscyplinom sportu (ukazywał się do września 1901). Lipiec – w Krakowie obchodzono 500-lecie Uniwersytetu Jagiellońskiego. 12 lipca – w Kaliszu odsłonięto pomnik Aleksandra II. 13 lipca: w katastrofie na budowie Politechniki Warszawskiej zginęły 3 osoby, 13 zostały rannych. Władysław Stanisław Reymont został niegroźnie ranny w wypadku kolejowym w Warszawie. Sfałszowana opinia lekarska umożliwiła mu uzyskanie ogromnego odszkodowania. 18 lipca – społeczeństwo polskie podarowało Henrykowi Sienkiewiczowi dworek w Oblęgorku. 1 września – poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę Politechniki Warszawskiej. 13 września – cesarz Franciszek Józef I zagroził deputacji polskiej utratą autonomii Galicji w razie dalszych roszczeń niepodległościowych. 14 września – manewry wojskowe z udziałem cesarza Austrii Franciszka Józefa w okolicach Krosna. 4 października – we Lwowie uroczyście, w obecności gości honorowych: Henryka Sienkiewicza, Ignacego Paderewskiego, Henryka Siemiradzkiego i prezydenta miasta Godzimira Małachowskiego, otwarto Teatr Miejski. 12 października – została otwarta Synagoga Wielka w Katowicach. 30 października – uroczyście otwarto dworzec Gdańsk Główny. 7 listopada – rozpoczęło się wydobycie w późniejszej KWK Wujek. 20 listopada – w Bronowicach miał miejsce ślub poety Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny, który stał się tematem Wesela Wyspiańskiego. 2 grudnia – Mieczysława Ćwiklińska zadebiutowała na scenie teatralnej. 10 grudnia – otwarcie pierwszego fragmentu wąskotorowej Kolei Jabłonowskiej od stacji Warszawa Most do Jabłonny. 15 grudnia – w Warszawie otwarto gmach Zachęty. 17 grudnia – Józef Bilczewski został mianowany arcybiskupem lwowskim obrządku łacińskiego. 22 grudnia – Henryk Sienkiewicz otrzymał akt własności majątku w Oblęgorku, ufundowanego przez społeczeństwo z okazji 25-lecia pracy literackiej. 30 grudnia – w Teatrze Wielkim w Warszawie odbyła się polska premiera baletu Piotra Czajkowskiego Jezioro łabędzie. Grudzień – rozpoczęto budowę obserwatorium na Śnieżce. Liczebność Polaków 17.123 tys., w tym: Królestwo Polskie 6755 tys. (39,4%); Galicja i Śląsk Cieszyński 3565 tys. (20,8%); zabór pruski 3221 tys. (18,8%); zach. gubernie Rosji 886 tys. (5,2%); emigracja europejska i zamorska 2696 tys. (15,8%). Przekształcenie SDKP w SDKPiL (Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy).

Wydarzenia na świecie

1 stycznia – w Niemczech weszły w życie: Kodeks cywilny i Kodeks handlowy (ujednolicenie kodyfikacji prawa cywilnego w poszczególnych krajach niemieckich). 2 stycznia: John Hay, amerykański dyplomata, ogłosił politykę otwartych drzwi dla handlu z Chinami. w Chicago otwarto kanał (Chicago Drainage Canal) łączący miasto z jeziorem Michigan. 3 stycznia – „HMY Victoria and Albert”, parowiec pełniący rolę jachtu królewskiego w Wielkiej Brytanii, wywrócił się do góry dnem po wypłynięciu z portu. 4 stycznia – rozpoczęły się strajki górników w Niemczech i Belgii (Liège), które później przerodziły się w rozruchy. 5 stycznia: Irlandzki lider nacjonalistów John Edward Redmond wezwał do buntu przeciw brytyjskiej dominacji. fizyk Henry Augustus Rowland z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa w Baltimore odkrył przyczynę magnetyzmu ziemskiego. odbył się pierwszy kongres Ukraińskiej Partii Narodowo-Demokratycznej. 6 stycznia: doniesienia o głodzie w Indiach (głód objął ponad 3 mln mieszkańców) Burowie zaatakowali miejscowość Ladysmith (w dzisiejszej prowincji KwaZulu-Natal w Republice Południowej Afryki), ponad 1000 osób zginęło. 8 stycznia – prezydent USA William McKinley wprowadził stan wojenny na Alasce. 9 stycznia: pierwszy bezpośredni pociąg wyruszył z Kairu do Chartumu. epidemia grypy wybuchła w Londynie. założono klub sportowy S.S. Lazio. 10 stycznia – Frederick Roberts został mianowany głównodowodzącym armii brytyjskiej w wojnie burskiej. 12 stycznia – w Indiach ponad 3 miliony osób otrzymało racje żywnościowe. 13 stycznia – cesarz Niemiec i król Prus Wilhelm II Hohenzollern oznajmił, że język niemiecki jest naczelnym językiem w armii niemieckiej. 14 stycznia – w Rzymie odbyła się premiera opery Tosca Giacomo Pucciniego. 16 stycznia – Stany Zjednoczone zaakceptowały porozumienie angielsko-niemieckie z roku 1899, w którym Wielka Brytania wyrzekła się praw do zachodniej części wysp Samoa. 17 stycznia: Indianie z plemienia Yaqui proklamowali niezależność od Meksyku. w Berlinie odbyła się premiera opery Kain Eugene d’Alberta. 18 stycznia – w Paryżu pierwszy raz odbył się koncert muzyczny w kościele św. Eustachego. 23 stycznia – około 5 tys. górników w Czechach zach. (Austro-Węgry) rozpoczęło strajk. 23–24 stycznia – w drugiej wojnie burskiej doszło do bitwy (bitwa o Spion Kop) 23 km od miejscowości Ladysmith. 24 stycznia – rozpoczęły się negocjacje pomiędzy Londynem a Pretorią w celu zakończenia wojny burskiej. 25 stycznia – w Chinach następcą cesarza Guangxu mianowano 14-letniego księcia Pujuna. 26 stycznia – rozpoczęła się konferencja lewicowych organizacji pod nazwą Ligi Pracy (The Labor League) w Sydney w Australii. Na konferencji tej planowano założenie Australijskiej Partii Pracy. 27 stycznia: powstanie bokserów: zagraniczni dyplomaci w Pekinie żądali ukrócenia rebelii. we Francji założono pierwsze liczniki telefoniczne. 28 stycznia – w Lipsku założono Deutscher Fußball-Bund. 29 stycznia – w Filadelfii powołano baseballową Ligę Amerykańską. 30 stycznia – dowódcy wojsk brytyjskich, walczących w wojnie burskiej w Republice Południowej Afryki, zwrócili się do Londynu z prośbą o posiłki. 31 stycznia – wybuch epidemii dżumy intensyfikował się w miastach Australii. Luty – USA ratyfikowały konwencję pokojową z Hagi (1899). 1 lutego – Australia Zachodnia odmawiała przystąpienia do federacji, jeżeli nie otrzyma wolności fiskalnej na 5 lat. 2 lutego: w Paryżu w „Opéra-Comique” odbyła się premiera opery Gustava Charpentiera – Louise. w Paryżu wydano po francusku powieść Lwa Tołstoja Zmartwychwstanie. 3 lutego: robotnicy strajkujący w Akwizgranie, Wiedniu, Brukseli i Budapeszcie, domagali się 8-godzinnego dnia pracy i podwyżek wynagrodzenia (właściciele fabryk nie zgodzili się na żadne ustępstwa). w Paryżu otwarto Operę Popularną. 5 lutego – Izba Gmin przeprowadziła głosowanie nad sposobem, w jaki rząd brytyjski prowadzi wojnę z Burami. Większość 213 posłów głosowała przeciwko rządowi. 6 lutego: powstał Międzynarodowy Sąd Rozjemczy w Hadze, wskutek ratyfikacji przez Holandię i USA postanowień konferencji pokojowej z 1899 roku. Austro-Węgry zorganizowały mistrzostwa Europy w jeździe szybkiej na lodzie (jez. Cobańskie, Tatry Wysokie). 8 lutego – wojna burska: brytyjskie oddziały zostają pokonane przez Burów pod Ladysmith w RPA. 9 lutego – Dwight Davis, amerykański polityk, znany także jako tenisista, ufundował trofeum w tenisie męskim – Puchar Davisa (18 kg, srebro). 11 lutego: wojna burska: oddziały brytyjskie rozpoczęły inwazję na Wolne Państwo Orania, maszerując od rzeki Oranje do Ramdamu. w Charkowie została założona podziemna Rewolucyjna Partia Ukrainy (RUP). 12 lutego – w londyńskiej dzielnicy Tower Hamlets, w miejscu zwanym Mile End, doszło do demonstracji przeciw wojnie burskiej, która przerodziła się w rozruchy. 13 lutego: niemiecki Reichstag ratyfikował układy z Togo (XI 1899 r.) i Samoa (XII 1899 r.). Wielka Brytania, USA i Niemcy podzieliły między siebie wyspy polinezyjskie. w Petersburgu benefis primabaleriny Teatru Maryjskiego – Matyldy Krzesińskiej. 14 lutego: Rosja w reakcji na międzynarodowe naciski, by przywrócić niepodległość Finlandii, wzmagała swą imperialną kontrolę nad tym krajem. wojna burska: w RPA 20 tys. armia brytyjska dokonująca inwazji na Wolne Państwo Orania; walczyła pod miejscowością Paardeberg. 15 lutego – wojna burska: zakończenie oblężenia miasta Kimberley (przez 124 dni miasto było oblegane przez Burów). 16 lutego: ukazała się powieść autorstwa Winstona Churchilla pod tytułem Savrola (Opowieść o rewolucji w Lauranii) [Savrola (A Tale of Revolution in Laurania)], była to jedyna powieść napisana przez tego znanego polityka. Niemcy, USA i Wielka Brytania podpisały układ, na mocy którego przekazano Niemcom zachodnią część archipelagu Samoa. 18 lutego: II wojna burska: rozpoczęła się bitwa pod Paardebergiem. został mistrzem świata w golfie. mężczyzna ogłasza, że promieniowanie rentgenowskie wyleczyło go z raka. 19 lutego – Alfred von Tirpitz stwierdził, że flota niemiecka „musi być na tyle silna, by zapewnić panowanie na Morzu Północnym”. 27 lutego: w Anglii powstała socjaldemokratyczna Partia Pracy (Labour Party); Ramsay MacDonald został mianowany sekretarzem powstałej Partii Pracy. II wojna burska: zwycięstwem Brytyjczyków zakończyła się bitwa pod Paardebergiem. II wojna burska: w RPA brytyjscy dowódcy otrzymali dokument od głównodowodzącego armią Burów generała Pieta Cronjé, w którym Burowie bezwarunkowo skapitulowali. Franz John założył klub piłkarski Bayern Monachium. 28 lutego – II wojna burska: brytyjska armia została wzmocniona w Ladysmith poprzez przybycie dodatkowych oddziałów kawalerii, wojska brytyjskie zdobyły po trzech miesiącach oblężenia miasto Ladysmith. 2 marca – papież Leon XIII potępił wojnę burską. 3 marca – zakończył się strajk górników w Niemczech. 5 marca – dwa krążowniki należące do floty USA zostały wysłane do Ameryki Centralnej w celu ochrony amerykańskiej racji stanu w sporze pomiędzy Nikaraguą i Kostaryką. 7 marca – pożar zniszczył część dachu w rezydencji brytyjskich monarchów – Buckingham Palace. 9 marca – kobiety w Niemczech domagały się prawa pozwalającego partycypować w egzaminach pozwalających na studia uniwersyteckie (do Reichstagu skierowano petycję). 11 marca – wojna burska: Lord Salisbury, premier brytyjski, odrzucił wstępne warunki zakończenia wojny burskiej, przedłożone przez lidera Burów Paula Krugera. 13 marca: wojna burska: armia brytyjska dowodzona przez Fredericka Robertsa okupowała miasto Bloemfontein w Wolnym Państwie Orania. wojna burska: prezydent Paul Kruger oświadczył, że Wolne Państwo Orania stanowi część Republiki Południowej Afryki. 14 marca: uchwalono Gold Standard Act opierający dolara amerykańskiego na złocie. Hugo de Vries, holenderski botanik i genetyk, potwierdził wcześniej sformułowane w roku 1866 – prawa Mendla, mówiące o regułach przekazywania cech dziedzicznych. 15 marca: wojna burska: premier Wielkiej Brytanii odrzucił propozycję prezydenta USA Williama McKinleya oferującego mediacje w wojnie burskiej. w USA wszedł w życie akt prawny (Gold Standard Act), który wiąże wartość waluty amerykańskiej ze standardem złota. 16 marca – sir Arthur John Evans zakupił ziemię, na której znajdują się ruiny pałacu w Knossos na Krecie celem przeprowadzenia prac wykopaliskowych. 18 marca – założono klub piłkarski AFC Ajax. 19 marca: