Kodeks cywilny – obowiązująca w Polsce ustawa, która została uchwalona 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1965 r., z wyjątkiem art. 160–167, 178, 213–219 i 1058–1088, które weszły w życie z dniem ogłoszenia, czyli 18 maja 1964 r. Opublikowany został w Dzienniku Ustaw nr 16, poz. 93 z 1964Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (). Organem wydającym był Sejm PRL, a organami zobowiązanymi: Rada Ministrów, minister rolnictwa oraz minister obrony narodowej.

Geneza Uchwalenie kodeksu cywilnego w Polsce wywołane było w głównej mierze potrzebą unifikacji polskiego prawa cywilnego oraz unowocześnieniem dotychczasowych przepisów. Do momentu wejścia w życie kodeksu cywilnego w zakresie stosunków cywilnoprawnych obowiązywały: ustawa z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy ogólne prawa cywilnego (), dekret z dnia 11 października 1946 r. – Prawo rzeczowe (, z późn. zm.), rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. – Kodeks zobowiązań (, z późn. zm.), dekret z dnia 8 października 1946 r. – Prawo spadkowe (, z późn. zm.), rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. – Kodeks handlowy (w pozostałej części kodeks obowiązywał do końca 2000 r., z wyjątkiem przepisów o prokurze i firmie, które utraciły moc w 2003 r.) (), ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o obrocie nieruchomościami rolnymi (, z późn. zm.), ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych (), rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o własności lokali (, z późn. zm.), rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o rejestrowym zastawie rolniczym (, z późn. zm.), ustawa z dnia 14 marca 1932 r. o rejestrowym zastawie drzewnym (, z późn. zm.), ustawa z dnia 28 kwietnia 1938 r. o rejestrowych prawach rzeczowych na pojazdach mechanicznych (, z późn. zm.), ustawa z dnia 15 czerwca 1939 r. o zastawie rejestrowym na maszynach i aparatach (, z późn. zm.), rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 czerwca 1924 r. o lichwie pieniężnej (, z późn. zm.), dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 3 grudnia 1935 r. o wysokości odsetek ustawowych ().

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (, z późn. zm.), która zawiera w głównej mierze przepisy derogacyjne, kolizyjne i intertemporalne przygotowała polski system prawa do wejścia w życie kodeksu cywilnego. Akty prawne wymienione wyżej zostały w całości lub w części uchylone przez niniejszą ustawę.

Zawartość polskiego kodeksu cywilnego Polski kodeks cywilny składa się z czterech ksiąg: części ogólnej (art. 1–125) dotyczącej m.in. osób i czynności prawnych, oraz ksiąg regulujących kolejno: prawo rzeczowe (własności i innych praw rzeczowych; art. 126–352), prawo zobowiązań (art. 353–92116) oraz prawo spadkowe (art. 922–1088). Księgi dzielą się na tytuły, tytuły na działy, działy na rozdziały, a niektóre rozdziały na oddziały.

Na podstawie kodeksu cywilnego zostało wydanych ponad 50 rozporządzeń.

Nowelizacje Kodeks cywilny został wielokrotnie zmieniany. Dotychczas wydano ponad 100 aktów zmieniających polski kodeks cywilnyLista aktów zmieniających ustawę z dnia 23 kwietnia 1964, a pierwsza nowelizacja nastąpiła w 1971 r. W okresie PRL-u kodeks cywilny znowelizowano ośmiokrotnie. Najważniejsza i najobszerniejsza nowelizacja miała miejsce w roku 1990, a była rezultatem zmian polityczno-gospodarczych (transformacją ustrojową) w PolsceUstawa z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (, z późn. zm.)..

Przejście z gospodarki centralnie sterowanej na gospodarkę planową koncesyjno-reglamentacyjną wywołało potrzebę dokonania głębokich zmian w kodeksie cywilnym, głównie w zakresie własności oraz umów (wprowadzono do kodeksu cywilnego np. zasadę swobody umów, która jest jednym z fundamentów gospodarki wolnorynkowej – stanowi o niej art. 3531 kodeksu cywilnego). Nowelizacja z roku 2000 zapoczątkowała nowy rozdział w modyfikowaniu kodeksu cywilnego, co obejmuje bezpośrednie uwzględnienie norm prawnych Unii Europejskiej. Ten proces trwa nadal, szczególnie po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 roku, co wymusiło konieczność dostosowania prawa polskiego do standardów unijnych. Marszałek Sejmu ogłosił dziewięciokrotnie tekst jednolity kodeksu.

Zobacz też kodeks cywilny

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny () Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks cywilny () Tekst ujednolicony kodeksu cywilnego w serwisie kodeks-cywilny.org Kodeks Cywilny Dz.U.2019.1145 t.j. – wersja od 19 czerwca 2019 r. – OpenLEX Wolters Kluwer

Kategoria:Kodeksy cywilne Cywilny Kategoria:Ustawy Polski Ludowej Kategoria:1964 w Polsce Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii