Rurkonos (Nyctimene) – rodzaj ssaków z podrodziny Nyctimeninae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Indonezji, Papui-Nowej Gwinei, Australii i na Wyspach Salomona.

Morfologia Długość ciała (bez ogona) 69,3–144 mm, długość ogona 12–32,6 mm, długość ucha 7–24 mm, długość tylnej stopy 8,2–24 mm, długość przedramienia 48,3–88,1 mm; masa ciała 26–100 g.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1797 roku niemiecki przyrodnik Moritz Balthasar Borkhausen w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej Fauna Niemiec, czyli zwięzła historia naturalna zwierząt Niemiec. Część pierwsza: Ssaki i ptaki. Borkhausen w oryginalnym opisie nie wymienił żadnego gatunku; gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) rurkonos sulaweski (N. cephalotes).

Etymologia Nyctimene (Nyctymene): nukti- ‘nocny’, od νυξ nux, νυκτος nuktos ‘noc’; μηνη mēnē ‘księżyc’. Cephalotes (Cephalotus): epitet gatunkowy Vespertilio cephalotes ; gr. κεφαλωτός kephalōtos ‘mający głowę’, od κεφαλη kephalē ‘głowa’; -οτης -otēs ‘odnoszący się do’, od ειδος eidos ‘podobieństwo’. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Vespertilio cephalotes . Harpyia (Harpya, Harpyja): w mitologii greckiej harpie ( Harpuiai) były drapieżnymi duchami (demonami) o kształcie pół sępa i pół kobiety. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Vespertilio cephalotes . Gelasinus: gr. γελασινος gelasinos ‘śmieszek’, od γελαω gelaō ‘śmiać się’. Uronycteris: gr. ουρα oura ‘ogon’; νυκτερις nukteris, νυκτεριδος nukteridos ‘nietoperz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Cynopterus (Uronycteris) albiventer . Bdelygma: gr. βδέλυγμα bdelygma ‘abominacja, wstręt’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Harpyia major .

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxNyctimene aello(O. Thomas, 1900)rurkonos szerokopaskowanygatunek monotypowyniziny Nowej Gwinei (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea), Wyspy Raja Ampat (Waigeo i Misool), wyspy Kairiru i Admosin, u północnych wybrzeży; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: 10,3–14,4 cmDO: 1,4–3,1 cmDP: 7,7–8,8 cmMC: 70–93 gNyctimene cyclotisAndersen, 1910rurkonos okrągłouchygatunek monotypowypółnocno-zachodnia Nowa Gwinea (góry Pegunungan Arfak); wstępnie Wyspy Raja Ampat (Waigeo i Mansuar)DC: brak danychDO: brak danychDP: 5,4–5,6 cmMC: brak danychNyctimene certansAndersen, 1912rurkonos górskigatunek monotypowygóry Nowej Gwinei (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea); wstępnie Archipelag Bismarcka (wschodnia Nowa Brytania); zakres wysokości: 700–3000 m n.p.m.DC: 8,1–11,8 cmDO: 1,2–3 cmDP: 5,5–6,9 cmMC: 33–48 gNyctimene wrightaeIrwin, 2017gatunek monotypowynizinne i górskie lasy deszczowe Nowej Gwinei (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea); zakres wysokości: 40–770 m n.p.m.DC: 8,4–8,6 cmDO: 1,9–2,2 cmDP: 5,2–6,3 cmMC: 34–36 gNyctimene variaAndersen, 1910rurkonos małygatunek monotypowyendemit Indonezji: środkowe Moluki (Buru i Seram); zakres wysokości: 700–900 m n.p.m.DC: brak danychDO: brak danychDP: około 5,5 cmMC: brak danychcentruj|150pxNyctimene albiventris(J.E. Gray, 1863)rurkonos papuaski2 podgatunkipółnocne Moluki, Wyspy Raja Ampat, Wyspy Kai, północne Wyspy Aru, nizinna Nowa Gwinea, Wyspy Admiralicji i Archipelag BismarckaDC: 7,4–11,5 cmDO: 1,8–2,5 cmDP: 5,5–6,7 cmMC: 27–55 gNyctimene draconillaO. Thomas, 1915rurkonos smoczygatunek monotypowygłównie niziny Nowej Gwinei na południe od Gór Centralnych (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea); zakres wysokości: 0–100 m n.p.m.DC: 7–8,8 cmDO: 1,5–2,2 cmDP: 4,8–5,4 cmMC: 26–31 gNyctimene masalaiJ.D. Smith & C.S. Hood, 1983rurkonos demonicznygatunek monotypowyendemit Papui-Nowej Gwinei (Archipelag Bismarcka (Nowa Irlandia i prawdopodobnie inne wyspy))DC: 9,4–10,3 cmDO: 2,1–2,2 cmDP: 6,3–6,7 cmMC: 45–52 gNyctimene malaitensisC.J. Phillips, 1968rurkonos salomońskigatunek monotypowyendemit Wysp Salomona: Malaita i Makira; być może mniejsze wyspy satelitarne (np. Ugi); zakres wysokości: 0–1100 m n.p.m.DC: około 11,8 cmDO: około 2,3 cmDP: około 6,5 cmMC: brak danychNyctimene vizcacciaO. Thomas, 1914rurkonos archipelagowy2 podgatunkiWyspy Admiralicji (Manus), Archipelag Bismarcka (Nowa Irlandia, Nowa Brytania i Umboi) oraz Wyspy Salomona (Buka na południe od Guadalcanal); zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.DC: 7,4–11,5 cmDO: 1,5–2,5 cmDP: 5,2–6,7 cmMC: 27–55 gcentruj|150pxNyctimene major(Dobson, 1877)rurkonos wyspowy4 podgatunkiArchipelag Bismarcka, Wyspy d’Entrecasteaux, Luizjady i Wyspy Salomona, kilka innych wysp (na wschód od Nendö); zakres wysokości: 0–900 m n.p.m.DC: 9–13,8 cmDO: 1,8–3,3 cmDP: 6,5–8,7 cmMC: 52–100 gNyctimene sanctacrucisTroughton, 1931rurkonos samotnygatunek monotypowyWyspy Salomona (Nendö) (prawdopodobnie wymartły)DC: brak danychDO: brak danychDP: brak danychMC: brak danychNyctimene raboriHeaney & R.L. Peterson, 1984rurkonos filipińskigatunek monotypowyFilipiny (Sibuyan, Cebu, Negros i prawdopodobnie Panay), wstępnie Wyspy Talaud i Sangihe (Indonezja); zakres wysokości: 0–1300 m n.p.m.DC: 11,3–12,4 cmDO: 1,9–3 cmDP: 7,3–8,1 cmMC: 60–74 gcentruj|70pxNyctimene cephalotes(Pallas, 1767)rurkonos sulaweski2 podgatunkiCelebes, Wyspy Sula (Mangole i Sanana), środkowe Moluki, Wyspy Tanimbar (Yamdena) i Timor (gdzie być może jest wymarły); zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.DC: 8,7–10 cmDO: 1,7–2,5 cmDP: 6,2–7 cmMC: 40–49 gNyctimene keastiD.J. Kitchener, 1993rurkonos molucki3 podgatunkiendemit Indoenzji: Wyspy Babar, WWyspy Kai, Wyspy Tanimbar (Larat, Yamdena i Salaru); niepotwierdzony na Flores, Timorze i Gag; zakres wysokości: 0–1000 m n.p.m.DC: 6,9–8,9 cmDO: 1,8–2,5 cmDP: 4,1–4,6 cmMC: 29–30 gcentruj|70pxNyctimene robinsoniO. Thomas, 1904rurkonos żółtoplamygatunek monotypowypółnocno-wschodnia i wschodnia Australia (wschodni Queensland i północno-wschodnia Nowa Południowa Walia, z kilkoma wyspami); wstępnie na Papui-Nowej GwineiDC: 8,3–9,3 cmDO: 2,1–2,4 cmDP: 6,5–6,9 cmMC: 42–59 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia;.

Uwagi

Przypisy Nazwy zwyczajowe za:

Bibliografia

Kategoria:Rudawkowate