Jerzy Stanisław Holzer (ur. 24 sierpnia 1930 w Warszawie, zm. 14 stycznia 2015 tamże) – polski historyk i politolog, uczestnik opozycji demokratycznej w PRL. Był autorem artykułów i książek o dziejach Polski oraz powszechnych XX wieku, a szczególnie historii NiemiecBarbara Stępniewska-Holzer, Jerzy Holzer Egipt. Stulecie przemian, Wydawnictwo Akademickie „Dialog” 2006, okł. s. IV.

Życiorys Urodził się w Warszawie, w zasymilowanej rodzinie żydowskiej, jako syn Ignacego Holzera. Okres II wojny światowej przetrwał w stolicy dzięki pomocy sąsiadów i przyjaciół ojca. Brał udział w tajnych kompletach. Jego rodzina nie przeniosła się do getta i faktycznie się nie ukrywała. W 1943 przyjął wraz z całą rodziną chrzest. Przeżył powstanie warszawskie.

W 1948 wstąpił do komunistycznego Związku Walki Młodych, a potem do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, której członkiem był do 1979. Został młodzieżowym aparatczykiem w Związku Młodzieży PolskiejSpętana akademia, Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL, materiały Służby Bezpieczeństwa (1967-1987), wybór, wstęp i opracowanie: Patryk Pleskot, Tadeusz Paweł Rutkowski, t. I, Warszawa 2009, s. 479..

W latach 1950–1954 studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1954 do 2000 pracownik Instytutu Historycznego tejże uczelni. Był aspirantem w Instytucie Nauk Społecznych przy KC PZPR w latach 1954–1957. W 1960 obronił rozprawę doktorską pt. Polska Partia Socjalistyczna 1917–1919, przygotowaną na seminarium Żanny Kormanowej.

W 1990 uzyskał tytuł profesora. Pełnił m.in. funkcję kierownika Zakładu Studiów nad Niemcami. Był wieloletnim pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN oraz Collegium Civitas, członkiem Polskiej Akademii Nauk. Wykładał na uniwersytetach w Moguncji, Fryburgu Bryzgowijskim i Berlinie.

Od 1978 współpracował z Komitetem Obrony Robotników. Był stałym autorem wydawnictw bezdebitowych „Biuletyn Informacyjny”, „Zapis” oraz „Głos”. Uczestniczył w niezależnym seminarium naukowym dotyczącym historii najnowszej (wraz m.in. z Krystyną Kersten, Andrzejem Paczkowskim, Anną Radziwiłł, Adamem Michnikiem, Maciejem Koźmińskim i Marią Turlejską)Opozycja w PRL. Słownik biograficzny 1956–89. Tom 1. Ośrodek KARTA, Warszawa 2000. s. 127..

Od 1978 był zaangażowany w tworzenie podziemnej organizacji Polskie Porozumienie Niepodległościowe. 23 sierpnia 1980 dołączył do apelu 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikamiApel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s]). W latach 1980–1981 współtworzył „Solidarność” na Uniwersytecie Warszawskim. W listopadzie 1980 został członkiem Towarzystwa Kursów Naukowych. Internowany 13 grudnia 1981 na cztery miesiące, najpierw w Białołęce, potem w Jaworzu. W 1983 wydał pierwszą monografię poświęconą „Solidarności” - „Solidarność” 1980–1981. Geneza i historia, która doczekała się wielu przedruków.

W 1990 wraz z trzema osobami (historyk Andrzej Ajnenkiel, dyrektor Archiwum Akt Nowych Bogdan Kroll oraz Adam Michnik, poseł OKP) tworzył komisję do spraw zbiorów archiwalnych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, która na prośbę ówczesnego szefa MSW Krzysztofa Kozłowskiego uzyskała dostęp do archiwów MSW bez akt wydziału I (wywiad i kontrwywiad) Wywiad z Pawłem Wrońskim „Byłem naiwny”. Gazeta.pl 15-06-2005..

Był członkiem Kolegium Programowego Muzeum II Wojny Światowej.

Dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Teresa Holzer, po raz drugi ożenił się z Barbarą Stępniewską-HolzerJan Skórzyński, Jerzy Holzer (24 VIII 1930–14 I 2015), [w:] Kwartalnik historyczny nr 1/2016, s. 203–209.. Miał troje dzieci. Synów Ryszarda (z pierwszego małżeństwa) i Filipa oraz córkę Natalię.

Zmarł w Warszawie, pochowany 20 stycznia 2015 na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 242-5-27).

Uczniowie Do grona jego uczniów można zaliczyć takie osoby, jak: Jacek Bartyzel, Wojciech Jaworski, Yurij Malafeer, Jolanta Niklewska, Jerzy Pająk, Jerzy Zbigniew Pająk, Jan Skórzyński, Tadeusz Szumowski, Piotr Wróbel, Andrzej Żbikowski.

Ważniejsze prace Polska w pierwszej wojnie światowej wraz z Janem Molendą, 1962, 1967, 1973 Od Wilhelma do Hitlera, 1963 Kryzys polityczny w Niemczech 1928-1930. Partie i masy, 1970 Państwo Hitlera, 1972 Mozaika polityczna Drugiej Rzeczypospolitej, 1974 PPS. Szkic dziejów, tom 308 serii wydawniczej Omega, 1977 Solidarność 1980–1981. Geneza i historia, 1983 (wydanie podziemne) Historia Polski (1986, współautor z Janem Kieniewiczem i Michałem Tymowskim) Solidarność w podziemiu (wspólnie z Krzysztofem Leskim), 1990 Komunizm w Europie, 2000 Europejska tragedia XX wieku. II wojna światowa, 2005 Europa wojen 1914–1945, 2008 Europa zimnej wojny, 2012 (książka została nagrodzona Nagrodą Klio oraz nagrodą im. Jana Długosza)Paweł Wroński, Adam Leszczyński, Zmarł prof. Jerzy Holzer (1930-2015), Gazeta Wyborcza, 15.01.2015.

Ordery i odznaczenia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 2015) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (30 października 1998) „w uznaniu wybitnych zasług w popularyzowaniu wiedzy historycznej”. Medal Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (2009)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Działacze PPN Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy politolodzy Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady Kategoria:Pracownicy Instytutu Nauk Społecznych przy KC PZPR Kategoria:Pracownicy Instytutu Studiów Politycznych PAN Kategoria:Nauczyciele akademiccy Collegium Civitas w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Johannesa Gutenberga w Moguncji Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Albrechta i Ludwika we Fryburgu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Wspierający Apel 64 Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 2015