1922

Wydarzenia w Polsce

1 stycznia – wprowadzono pokojową strukturę Marynarki Wojennej i utworzono w Warszawie Kierownictwo Marynarki Wojennej. 8 stycznia – odbyły się wybory do Sejmu Litwy Środkowej. 21 stycznia – utworzono Towarzystwo Uniwersytetu Robotniczego. 22 stycznia – założono w Warszawie Korporację Akademicką Respublica. 25 stycznia – kardynał Achille Ratti, ówczesny nuncjusz apostolski w Polsce (późniejszy papież Pius XI), został odznaczony przez Naczelnika Państwa Orderem Orła Białego. Luty – minister spraw wojskowych, gen. Kazimierz Sosnkowski wydał dyrektywę dot. marynarki wojennej, nakazując przenieść punkt ciężkości z sił morskich na flotylle rzeczne (do końca 1926 nie zakupiono ani jednego morskiego okrętu bojowego). 1 lutego – w Wilnie na inauguracyjnym posiedzeniu zebrał się Sejm Litwy Środkowej. 7 lutego – wybór Marii Skłodowskiej-Curie na członka francuskiej Akademii Medycyny. 20 lutego – Sejm Wileński przyjął uchwałę o przyłączeniu Litwy Środkowej do Polski. 22 lutego – powstał Chojnicki Klub Żeglarski – najstarszy polski klub żeglarski. 2 marca – planowane (ale niezrealizowane w tym terminie) przyjęcie uchwały przez Sejm RP o włączeniu Litwy Środkowej do Polski. 5 marca – dymisja pierwszego rządu Antoniego Ponikowskiego (skutkiem odrzucenia uchwały o inkorporacji Litwy Środkowej w planowanym przez rząd kształcie). 5–6 marca – Zjazd Założycielski Młodzieży Wszechpolskiej. 10 marca – powołano drugi rząd Antoniego Ponikowskiego. 17 marca – w Warszawie odbył się I Zjazd Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej. 19 marca – oficjalna data narodzin klubu piłkarskiego Lech Poznań (pod nazwą Lutnia Dębiec). 21 marca – Sejm przyjął ustawę elektryczną. 3 kwietnia – zarządzenie Rady Ministrów o organizacji i kompetencjach władz marynarki wojennej (). 6 kwietnia – Sejm Ustawodawczy przyjął ustawę „O objęciu władzy państwowej nad Ziemią Wileńską”; Litwa Środkowa została włączona do Polski. 7 kwietnia: zakłady Fablok z Chrzanowa przekazały PKP pierwszy wyprodukowany w Polsce parowóz towarowy serii Tr21 z tendrem 3-osiowym. premiera filmu „Chłopi”. 8 kwietnia – założono klub piłkarski Bug Wyszków. 9 kwietnia – uruchomiono podmiejską, parową linię tramwajową Łódź–Ozorków. 18 kwietnia – Litwa Środkowa została przyłączona do Polski. 30 kwietnia – oficjalne powstanie polskiego klubu piłkarskiego – Dyskobolia Grodzisk, wtedy KS Dyskobolia. Kwiecień – bójka posłów na posiedzeniu Sejmu podczas debaty o nadużyciach gospodarczych (Warszawa). 10 maja – założono Stocznię Marynarki Wojennej w Pucku, przeniesioną później do Gdyni. 13 maja – zainaugurowało działalność Gimnazjum Polskie w Wolnym Mieście Gdańsku. 14 maja – reprezentacja Polski w piłce nożnej rozegrała drugi międzypaństwowy mecz, a pierwszy w historii mecz przed polską publicznością, przegrywając na Stadionie Cracovii z Węgrami 0:3. 15 maja – Polska i Niemcy podpisały tzw. konwencję górnośląską. Przewidywała ona pozostawienie na terenie Górnego Śląska ustawodawstwa niemieckiego. Polska część Górnego Śląska otrzymała autonomię („Statut Organiczny Województwa Śląskiego”). 16 maja – uchwalono ustawę o urlopach. 18 maja – w swym pierwszym meczu międzynarodowym Legia Warszawa przegrała na własnym boisku z czeską Viktorią Žižkov 2:9. 20 maja – powstał Instytut Chemii Przemysłowej we Lwowie. 6 czerwca – dymisja drugiego rządu Antoniego Ponikowskiego. 16 czerwca – Wojsko Polskie pod dowództwem gen. Stanisława Szeptyckiego wkroczyło do Piekar Śląskich. 20 czerwca – oddziały Wojska Polskiego pod wodzą gen. Stanisława Szeptyckiego wkroczyły do przyznanej Polsce w wyniku III powstania śląskiego części Górnego Śląska. 22 czerwca – Wojsko Polskie wkroczyło do Katowic. 24 czerwca – utworzono Wyższy Urząd Górniczy z siedzibą w Katowicach. 28 czerwca – powołano rząd Artura Śliwińskiego. 29 czerwca – Wojsko Polskie wkroczyło uroczyście do Pszczyny. 4 lipca: w Rybniku podpisano protokół przejęcia przez Polskę przyznanej części Górnego Śląska – powiatu Rybnik. włączenie Wodzisławia Śląskiego i okolicznych gmin do Polski. 6 lipca – wprowadzono polskie tablice rejestracyjne w miejsce tablic państw zaborczych. 7 lipca – dymisja rządu Artura Śliwińskiego. 9 lipca – otwarto schronisko PTTK na Stożku w Beskidzie Śląskim. 16 lipca – część Górnego Śląska przyłączono do Polski. 26 lipca – Sejm uchwalił ustawę o regulaminie Zgromadzenia Narodowego, które miało dokonać wyboru prezydenta państwa. 31 lipca – powołano rząd Juliana Nowaka. 13 sierpnia – założenie klubu „IKS Polonia Iłża” (piłka nożna). 16 sierpnia – powstał blok wyborczy Chrześcijański Związek Jedności Narodowej (pot. Chjena). 27 sierpnia – w Niemczech powstał Związek Polaków w Niemczech, który za swój symbol przyjął później rodło. Wrzesień – uruchomiono połączenie lotnicze Warszawa–Lwów. 13 września – uchwała Sejmu w sprawie budowy portu w Gdyni. 16 września – otwarto linię kolejową Reda–Hel. 22 września – założono Obywatelski Komitet Obrony Przeciwgazowej (OKOP). 23 września – w związku z problemami z korzystaniem z portu w Wolnym Mieście Gdańsku, Sejm upoważnił rząd do budowy portu morskiego w Gdyni. 24 września – odbyły się wybory do Sejmu Śląskiego. 30 września–1 października – w Parku Sobieskiego (Warszawa) odbyły się III Mistrzostwa Polski w lekkoatletyce (wielokrotni złoci medaliści: Bronisława Szmendziuk: 60 m, sztafeta 4 × 50 m i skok w dal, Stefan Piątkowski: 100 m i 200 m, Stanisław Świętochowski: 400 m i 800 m, Stanisław Ziffer: 1500 m i 5000 m, Sławosz Szydłowski: dysk i oszczep). 1 października – prawa miejskie uzyskała osada Zabrze (nosząca wówczas nazwę „Hindenburg O.S.”). 3 listopada – powstało Towarzystwo z Ograniczoną Poręką „Stocznia w Gdyni”. 5 listopada – odbyły się wybory do Sejmu I kadencji. 6 listopada – Toruń: utworzono Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej. 12 listopada – pierwsze w historii wybory do Senatu (w wyborach do Sejmu głosowano 5 listopada). 25 listopada – założono klub sportowy Unia Tczew. 27 listopada – marszałek Wojciech Trąmpczyński poprowadził ostatnie, 342. posiedzenie Sejmu Ustawodawczego, ustępującego po 20 miesiącach od uchwalenia Konstytucji marcowej. 1 grudnia: na 2. posiedzeniu Sejmu otwartym przez marszałka seniora Kazimierza Brownsforda na Marszałka Sejmu wybrany został Maciej Rataj; kontrkandydatem był Eugeniusz Śmiarowski. na 2. posiedzeniu Senatu otwartym przez marszałka seniora Bolesława Limanowskiego na Marszałka Senatu wybrany został Wojciech Trąmpczyński; kontrkandydatem był Ksawery Prauss. 7 grudnia – Władysław Jabłoński został prezydentem Warszawy. 9 grudnia – inżynier Gabriel Narutowicz, minister spraw zagranicznych w rządzie Juliana Nowaka, został przez Zgromadzenie Narodowe wybrany na pierwszego prezydenta Rzeczypospolitej głosami lewicy, mniejszości narodowych i PSL „Piast” przeciw kandydatowi prawicy, Maurycemu Zamoyskiemu – największemu w Polsce obszarnikowi. 10 grudnia – powstanie pisma Awangardy Krakowskiej o nazwie „Zwrotnica”. 11 grudnia – w na pół pustej (z powodu zbojkotowania uroczystości przez endecję) sali obrad, przysięgę przed Zgromadzeniem Narodowym złożył Gabriel Narutowicz, wybrany dwa dni wcześniej pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. 12 grudnia – po niepotrafiącym zapobiec zamieszkom w dniu zaprzysiężenia prezydenta Gabriela Narutowicza Antonim Kamieńskim obowiązki ministra spraw wewnętrznych przejął Ludwik Darowski. 13 grudnia – Józef Piłsudski wraz z rodziną przeprowadził się z Belwederu do Kamienicy Próchnickich przy ul. Koszykowej w Warszawie. 14 grudnia: dymisja rządu Juliana Ignacego Nowaka. Gabriel Narutowicz przyjechał do Belwederu, gdzie uroczyście odbył się akt przekazania władzy przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego – prezydentowi. 16 grudnia: w atmosferze rozpętanej przez prawicę nagonki przeciw wybranemu tydzień wcześniej prezydentowi, endecki fanatyk Eligiusz Niewiadomski trzema strzałami w plecy zamordował Gabriela Narutowicza. obowiązki prezydenta Rzeczypospolitej objął zastępczo Marszałek Sejmu Maciej Rataj, który powierzył generałowi Władysławowi Sikorskiemu utworzenie nowej Rady Ministrów, ta zaś wprowadziła stan wyjątkowy na obszarze miasta stołecznego Warszawy; grożący krwawy odwet radykalnej lewicy i piłsudczyków został powstrzymany przez Ignacego Daszyńskiego, przywódcę PPS. 20 grudnia – Zgromadzenie Narodowe 298 głosami wybrało kandydata lewicy, mniejszości narodowych i ludowców Stanisława Wojciechowskiego na urząd Prezydenta RP (kontrkandydat, zgłoszony przez prawicę prezes PAU Kazimierz Morawski, otrzymał 221 głosów); tego dnia Stanisław Wojciechowski złożył przysięgę i przejął władzę od marszałka Sejmu Macieja Rataja. 31 grudnia – rozpoczął się proces Eligiusza Niewiadomskiego. Oficjalnie powstał klub Odra Wodzisław Śląski.

Wydarzenia na świecie

7 stycznia – Dáil Éireann, niższa izba parlamentu Irlandii, ratyfikowała traktat angielsko-irlandzki, kończący irlandzką wojnę o niepodległość, głosując 64–57 za przyjęciem traktatu. 8 stycznia – w Norwegii powstała organizacja pod nazwą „Socjaldemokratyczna Liga Młodzieży Norwegii” (norw. Norges sosialdemokratiske ungdomsforbund), młodzieżowa przybudówka „Socjaldemokratycznej Partii Pracy Norwegii” (norw. Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti). 10 stycznia – Arthur Griffith został wybrany prezydentem Wolnego Państwa Irlandzkiego (irlandzki: Saorstát Éireann). 11 stycznia – Toronto: pierwsze lecznicze zastosowanie hormonu insuliny, odkrytej w roku 1921. 12 stycznia – rząd Wielkiej Brytanii zwolnił ostatnich pozostających irlandzkich więźniów schwytanych podczas wojny o niepodległość Irlandii. 13 stycznia – epidemia grypy spowodowała śmierć 804 osób w Wielkiej Brytanii. 15 stycznia – Michael Collins stanął na czele tymczasowego rządu Irlandii Południowej. 22 stycznia – na zapalenie płuc zmarł papież Benedykt XV. 24 stycznia – w USA Christian K. Nelson opatentował wynalazek lodów na patyku (ang. Eskimos Pie). 29 stycznia – unia Kostaryki, Gwatemali, Hondurasu i Salwadoru przestała istnieć. 30 stycznia: w Hadze rozpoczął działalność Stały Trybunał Sprawiedliwości Międzynarodowej. w Mińsku został założony Instytut Kultury Białoruskiej, później przekształcony w Narodową Akademię Nauk. 2 lutego – w Paryżu Sylvia Beach wydała na czterdzieste urodziny pisarza Jamesa Joyce’a jego powieść pod tytułem Ulisses. 6 lutego: kardynał Achille Ratti został obrany papieżem i przyjął imię Piusa XI. w Waszyngtonie zawarto układ o zbrojeniach morskich podpisany przez: Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Japonię, Francję i Włochy (stosunek tonażu głównych flot wyniósł – 5:5:3:1,75:1,75). 7 lutego: António Maria da Silva został po raz drugi premierem Portugalii. u wybrzeży Danii zatonął po zgnieceniu przez lód masowiec SS „Kraków”. 14-osobowa załoga dotarła po lodzie na brzeg. 8 lutego: prezydent USA Warren Harding polecił zainstalować pierwsze radio w Białym Domu. w Rosji Radzieckiej Czeka przekształciła się w GPU, które stało się częścią NKWD. 13 lutego – rząd Litwy założył w Kownie Uniwersytet Witolda Wielkiego. 14 lutego – fiński minister spraw wewnętrznych został zamordowany przez Ernsta Tandefelta. 15 lutego: uchwalono Konstytucję Łotwy. brytyjski transatlantyk RMS „Homeric” wypłynął w dziewiczy rejs do Nowego Jorku. 25 lutego – został ścięty na gilotynie francuski seryjny morderca Henri Désiré Landru. 26 lutego – Luigi Facta został premierem Włoch. 27 lutego – wyzwanie dla dziewiętnastej poprawki do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, uprawniającej kobiety do głosowania, zostało odrzucone przez Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych. 28 lutego – Wielka Brytania zaakceptowała niepodległość Egiptu. 1 marca: wprowadzenie w życie sowieckiego kodeksu karnego. kra lodowa na Odrze przełamała tamę we Wrocławiu. w Wielkiej Brytanii powstała organizacja zarządzająca cywilnym lotnictwem – British Civil Aviation Authority. 3 marca – włoscy faszyści dokonali zamachu stanu w Wolnym Mieście Rijece.