thumb|170px|Roman Sanguszko thumb|170px|Krzysztof Radziwiłł Piorun thumb|170px|Jan Karol Chodkiewicz thumb|170px|Wincenty Gosiewski thumb|170px|Michał Kazimierz Radziwiłł Hetman polny litewski – jedna z najwyższych funkcji w wojsku w okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Wkrótce po ustanowieniu instytucji hetmana, została ona podzielona na dwie funkcje o oddzielnych kompetencjachMaciej Franz, Wojskowość Kozaczyzny Zaporoskiej w XVI–XVII wieku, Toruń 2004, s. 29–30.. Od 1579 tytuł hetmana stał się dożywotnim.
Hetman wielki w czasie pokoju pozostający przy dworze zajmując się ogólną administracją i strzegąc interesów wojska.
Hetman polny zwykle przebywał w polu z małymi oddziałami operacyjnymi, strzegąc granic, w szczególności na wschodzie, gdzie były najbardziej zagrożone, jednocześnie prowadząc doraźne walki. Hetmani polni odpowiadali za wywiad, rozpoznanie i prowadzenie doraźnych walk (np. z Kozakami lub Tatarami). W trakcie bitwy pod zwierzchnictwem hetmana wielkiego dowodzili mniej prestiżowym lewym skrzydłem, a w razie jego braku przejmowali dowództwoZdzisław Żygulski, Hetmani Rzeczypospolitej, Kraków 1994, s. 16–20..
Hetman polny litewski podlegał hetmanowi wielkiemu litewskiemu. Stanowiska obu hetmanów (polnego i wielkiego) istniały niezależnie dla Korony i Litwy.
+ Hetmani polni litewscyRok objęciaurzęduRok złożeniaurzędulub śmierciOsoba 1521 1531Jerzy Radziwiłł (hetman wielki litewski) 1531 1536vacat 1536 1541Andrzej Jakubowicz Niemirowicz 1541 1553vacat 1553 1561vacat 1561 1566Grzegorz Chodkiewicz 1566 1569vacat 1569 1571Roman Sanguszko 1571 1572vacat 1572 1589Krzysztof Radziwiłł Piorun 1589 1600vacat 1600 1605Jan Karol Chodkiewicz 1605 1615vacat 1615 1635Krzysztof Radziwiłł 1635 1646Janusz Kiszka 1646 1654Janusz Radziwiłł 1654 1662Wincenty Aleksander Gosiewski 1662 1663vacat 1663 1667Michał Kazimierz Pac 1667 1668Władysław Wołłowicz 1668 1680Michał Kazimierz Radziwiłł 1680 1681vacat 1681 1682Kazimierz Jan Sapieha 1682 1684Jan Jacek Ogiński 1684 1685vacat 1685 1701Józef Bogusław Słuszka 1701 1702vacat 1702 1703Michał Serwacy Wiśniowiecki 1703 1707Grzegorz Antoni Ogiński 1707 1709Michał Serwacy Wiśniowiecki ponownie 1709 1709Ludwik Konstanty Pociej 1709 1728Stanisław Ernest Denhoff 1710 1711Jerzy Hieronim Kryszpin-KirszenszteinZ nominacji Stanisława Leszczyńskiego. 1728 1735vacat 1735 1744Michał Kazimierz Radziwiłł Rybeńko 1744 1762Michał Józef Massalski 1762 1775Aleksander Michał Sapieha 1775 1780Józef Sylwester Sosnowski 1780 1791Ludwik Tyszkiewicz 1791 1792vacat 1792 1793Szymon Marcin Kossakowski 1793 1794Józef Zabiełło
Przypisy
Bibliografia Źródła Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, spisy, wyd. PAN, Kórnik 1992 Opracowania Zdzisław Żygulski, Hetmani Rzeczypospolitej, Kraków 1994 Poczet hetmanów Rzeczypospolitej. Hetmani koronni. red. Mirosław Nagielski, Warszawa 2005 Maciej Franz, Wojskowość Kozaczyzny Zaporoskiej w XVI–XVII wieku, Toruń 2004
Kategoria:Urzędy wojskowe