Białorzytka płowa (Oenanthe isabellina) – gatunek małego ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae).
Systematyka Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1829 roku Coenraad Jacob Temminck, nadając mu nazwę Saxicola isabellina. Jako miejsce typowe wskazał Nubię (północno-wschodnia Afryka). Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Oenanthe. Jest to gatunek monotypowy (nie wyróżnia się podgatunków).
Zasięg występowania Wędrowny. Gniazduje w północno-wschodniej Grecji, we wschodnich Bałkanach, na Bliskim Wschodzie oraz na południowej i wschodniej Ukrainie i dalej na wschód po Zabajkale, środkową Mongolię i północno-centralne Chiny. Zimuje na obszarze od zachodniej Afryki do południowej Azji. Rzadko można go spotkać w Europie Zachodniej.
Do Polski sporadycznie zalatuje – do końca 2021 roku odnotowano 6 stwierdzeń. Pierwsze stwierdzenie miało miejsce w maju 1986 pod Jastarnią, drugie w 1997 nad Jeziorem Żywieckim nieopodal Bielska-Białej. Po raz trzeci widziano ją we Wrocance pod Krosnem 2 maja 2016.
Morfologia Długość ciała 16–17 cm, masa ciała 21–39 g. Białorzytki płowe są nieco większe od białorzytki zwyczajnej (O. oenanthe) i przypominają samice tego gatunku. Nie występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Brew styka się w okolicy nasady dzioba. Wyróżnia się czarne skrzydełko.
Ekologia i zachowanie 160px|mały|lewo|Jaja z kolekcji muzealnej Białorzytki płowe gniazdują na suchych, otwartych i skąpo porośniętych obszarach jak półpustynie, stepy, obrzeża pustyń i uedy. Zimują na suchych nizinnych stepach, w podobnych do lęgowych siedliskach. W sezonie lęgowym często koegzystują z żyjącymi w norach gryzoniami, takimi jak chomiki i susły. Żywią się głównie owadami, jednak niekiedy zjadają małe kręgowce (jaszczurki i węże) oraz nasiona. Swoje gniazda zakładają w norach gryzoni, rzadziej w norach żołn; lokalne wahania liczebności mogą wynikać z niedostępności miejsc do gniazdowania. W zniesieniu 4–7 jaj koloru od jasnoniebieskiego do prawie białego, niekiedy z czerwonawym plamkowaniem.
Status i ochrona IUCN uznaje białorzytkę płową za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy i całej Turcji z 2021 roku, mieści się w przedziale 30,8–88 milionów dorosłych osobników. Trend liczebności populacji nie jest znany.
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkowąRozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt ()..
Zobacz też ptaki Polski
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Muchołówkowate Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1829 roku Kategoria:Taksony opisane przez Coenraada Jacoba Temmincka