Jurandów, zwany także jako GoszyceRozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13.12.2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. (Dz. U. Nr 166, poz. 1612 oraz z 2005 r. Nr 17, poz. 141), s. 552. [on-line] [dostęp 2020-11-13]. () – historyczna dzielnica Kłodzka, położona w północno-wschodniej części miasta na prawym brzegu Nysy KłodzkiejKłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, wyd. PPWK, Warszawa-Wrocław 1999., będąca przed 1890 roku samodzielną wioską w hrabstwie kłodzkimSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 184..
Historycznie Jurandów składa się z trzech jednostek osadniczych, które z racji bliskiej odległości Kłodzka, silnie były związane z tym miastem od czasów średniowieczaSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 57, 185, 513.: Goszyce () – właściwa część Jurandowa; stanowiły główny i najludniejszy ośrodek Jurandowa, będąc dawną wsią (ulicówką), której zabudowania zlokalizowane były wzdłuż dzisiejszej ul. Zamiejskiej; z czasem do osady tej przyłączono okoliczne przysiółki; obecnie mianem Goszyc określa się tereny położone w pobliżu dworca kolejowego Kłodzko Główne. Skiba () – osada na pograniczu Jurandowa i Boguszyna, powstała w średniowieczu jako przysiółek Goszyc, w okolicy potoku Dębinka; na przełomie XIX i XX wieku jej obszar został ostatecznie podzielony między Kłodzko i Boguszyn i włączony do tych miejscowościSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 57.. Żaków – nazwa nadana po 1945 roku dwóm niemieckim przysiółkom założonym w 2. połowie XIX wiekuRozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 2 kwietnia 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości., [w: „Monitor Polski” z 13.05.1949, nr 29, poz. 445.]: (w rejonie dzisiejszej ul. Warty) i włączony pod koniec XIX wieku do Goszyc oraz (w rejonie dzisiejszej ul. Rajskiej) – podzielony pod koniec XIX wieku między Goszyce i BoguszynSłownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 513.Archiwalna mapa Wojciechowic i okolic z lat 30. XX wieku na stronie „polska-org” z widocznym Jurandowem i ówczesnymi miejscowościami znajdującymi się na jego obszarze. [on-line] [dostęp 2020-11-14]..
Geografia Położenie geograficzne Jurandów leży w północno-wschodniej części Kłodzka, na północny wschód od centrum. Na północy graniczy z Boguszynem, zaś na wschodzie z Wojciechowicami – wioskami w gminie wiejskiej Kłodzko. Poprzez rzekę Nysę Kłodzką sąsiaduje z Ustroniem, zaś na południu graniczy z osiedlem Owcza Góra oraz Mariańską Doliną. Od centrum miasta oddalony jest o około 2 km na północny wschódKłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 2, wyd. PPWK, Warszawa-Wrocław 1992..
Warunki naturalne thumb|240px|Powstające po 2010 roku domy jednorodzinne w przy ul. Młodych Jurandów leży na prawym brzegu Nysy Kłodzkiej na wysokości ok. 290–330 m n.p.m. Jego zabudowania zasadniczą ciągną się od dworca kolejowego Kłodzko Główne na południu po dolinę potoku Dębinki na północy. Najniżej położonym terenem dzielnicy jest ujście Dębinki do Nysy Kłodzkiej w okolicy wiaduktu drogowego – Estakady Doliny Nysy Kłodzkiej, stanowiącej północną obwodnicę Kłodzka. Najwyżej położone są domy usytuowane na wzniesieniu ciągnącym się od Grzbietu Wschodniego Gór Złotych po Owczą Górę, stanowiącą naturalną południową granicę Jurandową od reszty prawobrzeżnego miastaKotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, wyd. Eko-Graf, Wrocław 1997.. Z wyższych punktów roztaczają się ładne widoki na miasto i jego okolice. Spore tereny zajmują użytki rolne, w tym ogródki działkowe.
Budowa geologiczna W okolicy Jurandowa występują złoża chalkopirytów.
Demografia thumb|240px|Końcowy fragment ul. Zamiejskiej, widoczny na wprost wiadukt stanowi granicę miasta, zaś budynek po lewej stronie znajduje się na terenie Boguszyna Ludność Jurandowa na przestrzeni stuleci kształtowała się w następujący sposóbDane na podstawie: F.A. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, Bd. 1-13, Brieg 1783-1796.:
Ze względu na korzystne położenie oraz dość bliskie sąsiedztwo Kłodzka osada nie wyludniła się i posiadała ustabilizowaną sytuację ludnościową z wyraźną tendencją wzrostową. Pozostałe dane na temat liczby ludności, w związku z tym, że została ona przyłączona do Kłodzka podawane są wraz z jego liczbą mieszkańców.
Historia Prahistoria Osadnictwo na terenie Jurandowa pojawiło się już bardzo dawno, o czym świadczy odkrycie na terenie szpitala dawnej osady kultury łużyckiej. Podczas prac archeologicznych znaleziono tam wiele fragmentów ceramiki, ślady półziemianek oraz cmentarzyskoKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 33.Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 185, 197..
Później na tym obszarze istniała osada wczesnośredniowieczna, którą datuje się na okres IX-XII wieku. W trakcie badań archeologicznych odkryto także niezidentyfikowany fragment jakiejś murowanej budowli – domniemanej cylindrycznej wieży obronnejK. Bartkiewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej w wiekach średnich, Wrocław 1977, s. 15..
Średniowiecze + Daty wzmianeko miejscowości ijej oficjalnenazwy według źródełF. Volkmer, W. Hohaus, Geschichtsquellen der Grafschaft Glatz, t. I-V, Habelschwerdt 1883-1928.; mapa hrabstwa kłodzkiego z XVIII w.; Regesty śląskie, opr. K. Bobowski, J. Gilewska-Dubis, W. Korta, B. Turoń, M. Cetwiński, A. Skowrońska, wyd. Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1975-1990, t. 1, 2, 3.; Słownik geografii turystycznej Sudetów pod red. M. Stafy, t. 15, Wrocław 1994, s. 184. 1337 Hassitz 1354 Hassicz 1360 Hassycz 1420 HasitczHasiiz 1749 Hassitz 1945 Goszyce 1946 Jurandów
thumb|left|240px|Pałac w Goszycach, najcenniejszy zabytek na Jurandowie, zniszczony w 2. połowie XX wieku Jurandów już jako wieś powstał prawdopodobnie w 1. połowie XIII wieku, w okresie przedlokacyjnym. W dokumentach po raz pierwszy pojawił się dopiero w połowie kolejnego stulecia. Wieś była zawsze związana z Kłodzkiem. Już w 1337 roku pobierano z niej czynsz na rzecz szpitala w mieście. W 1354 roku istniał tu kamieniołom i piec wapienniczy. W 2. poł. XIV wieku i XV wieku wieś należała do rycerskiego rodu von Tschetterwangów. W 1360 roku Hannus Czeterwang (Tschetterwang) kupił tu sędziostwo obejmujące swoim zasięgiem 9 prętów gruntu. W 1366 roku Hartnung von Nymancz i Albrecht Schof zawarli umowę o Jurandów za 20 kóp groszy. Tego samego roku został wymieniony z imienia niejaki Heinrich Hofemanne z Jurandowa. W 1379 roku wspomniany folwark obejmował już 13,5 pręta gruntów, a Heinrich Czeterwang płacił z niego 1 markę czynszu. Szybko wzrastała wartość majątku o czym świadczy fakt, iż w 1381 roku zapisał on swojej żonie Annie aż 100 marek (także z sędziostwa)Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 185..
thumb|left|240px|Widok na Goszyce i nowy szpital na Skibie z początku XX wieku Około 1400 roku sędzią w Jurandowie był Heidreich. W tym czasie mieszkali tu chłopi pochodzenia czeskiego. W 1408 roki król Wacław IV Luksemburski nadał Hansowi Tschetterwange, piastującemu wówczas funkcję kłodzkiego burmistrza 3,5 łana w Jurandowie jako lenno razem z sędziostwem. W 1414 roku Nitczo ze Skiby sprzedał za 26 kóp groszy praskich swoje sędziostwo wspomnianemu wyżej Hansowi. Od 1420 roku część czynszu z Jurandowa pobierali kłodzcy augustianie. W 1423 roku jakaś część wsi posiadał niejaki Johann Tarnau z żoną Hedwige. W XV wieku we wsi powstawały folwarki i dworki podmiejskie bogatych mieszczan kłodzkich, w pobliżu których osiedlano chłopów. W 1428 roku był tu folwark, którego 1/3 należała do Hansa Moschena, 5 lat później również 1/3 posiadał Michel Tolmeczscher. Wiadomo także, że w 1450 roku tutejszym sędziom był Preither. Posiadłości w Jurandowie musiały być spore skoro w 1469 roku Anna Pannwitz ze swojej części współfinansowała budowę kościoła farnego p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kłodzku (10 marek groszy). W 1473 roku magister Johann z Kłodzka otrzymywał z Jurandowa 4 marki czynszu rocznie. Natomiast w 1483 roku hrabia kłodzki Henryk I Podiebradowicz potwierdził kupno folwarku przez braci Hahnten i ich siostry Hedwigi. W tym samym czasie swoje włości mieli tutaj również Longe Urban i Nickil Panewicz, a pieniądze pobierali jeszcze augustianie. W 1495 roku wymieniany jest sędzia Hans Scheibsky. Przez cały ten okres wieś należała do parafii św. Wacława w Kłodzku.
Nowożytność thumb|240px|Budynek F Szpitala Powiatowego w Kłodzku, którego całość kompleksu powstała od lat 60. XIX wieku do lat 10. XX wieku Z czasem coraz bardziej Jurandów zamieniał się w podmiejska osadę. W 1653 roku mieszkało tu 29 gospodarzy. Jednak największe zmiany zaszły tutaj dopiero w XVIII wieku, podczas gdy powstała tu wielka posiadłość magnata barona Pilatiego, który wzniósł w dolnej części wsi okazały pałacT. Broniewski, Kłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław 1970, s. 170.. W 1748 roku wieś należała do niego, a zamieszkiwało ją 2 kmieci, 88 zagrodników i chałupników. Potem pałac należał do hrabiego Harbuval-Chamaré. W 1762 roku podczas wojny prusko-austriackiej kwaterował w nim feldmarszałek Leopold von Daun. W 1765 roku właścicielem majątku o wartości ok. 16 tysięcy talarów był Christian Friedrich von Wrede. Mieszkało tu nadal 2 kmieci oraz 68 zagrodników i chałupników, w tym 8 rzemieślników. W 1782 roku nowym właścicielem został Ludwig Wilhelm von Schlabrendorf. Wieś liczyła 118 domów: był pałac, folwark i szkoła, a mieszkało 2 kmieci oraz 113 zagrodników i chałupników, w tym 10 rzemieślnikówF. A. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, t. 9..
XIX wiek W 1. połowie XIX wieku właścicielem Jurandowa była hrabina Charlotte von Fürstenburg. Wieś wsławiła się tym, że 25 czerwca 1807 roku pruski komendant twierdzy kłodzkiej podpisał w pałacu kapitulację wobec oblegających Kłodzko FrancuzówKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 95.. W 1840 roku wieś liczyła 96 budynków. Była tu szkoła, warzelnia, a mieszkało w niej 18 rzemieślników i 8 handlarzy. W 1870 roku właścicielami Jurandowa byli spadkobiercy hr. von Schlabrendorfa, ale rezydował tu dzierżawca Naschke. Cały majątek obejmował 602 morgi. Koło pałacu znajdowała się gospoda.
Wieś coraz bardziej łączyła się z miastem, zwłaszcza po utracie przez Kłodzko statusu twierdzy i wzniesieniu na terenie wsi dworca kolejowego Kłodzko Główne, którego teren został przyłączony do miasta, za co właściciele Jurandowa otrzymali odszkodowanieKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 115.. Ostatecznie w 1890 roku wieś włączono w całości do Kłodzka. Na przełomie XIX i XX wieku wzniesiono tu duży zespół szpitalny koło wcześniejszego klasztoru i kaplicy sióstr franciszkanekKłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998, s. 213..
XX wiek thumb|240px|Widok na kamienicę z lat 1900–1910 oraz dawny „Dom Pielęgniarski” z 1967 roku przy ul. Zamiejskiej Wielkim wydarzeniem w dziejach Jurandowa było oddanie do użytku w 1925 roku, w najwyższym punkcie osady, powstałego ze składek społecznych, z inicjatywy Richarda Poppego, Młodzieżowego Ośrodka Kultury (obecnie Młodzieżowy Ośrodek Socjoterapii). Przez ośrodek ten do 1932 roku przewinęło się około 32 tysięcy osób. Poza tym wybudowano kolonię domków jednorodzinnych wzdłuż ulicy Warty w latach 1925–1939Pocztówka z dwudziestolecia międzywojennego przedstawiająca nowo powstałe osiedle domków jednorodzinnych na Goszycach. [on-line] [dostęp 2020-11-13].K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 12.Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 204..