Konstanty Aleksander Wiktor Schmidt-Ciążyński (ur. 18 lutego 1818W źródłach wymienionych w bibliografii artykułu występują rozbieżności dotyczące roku urodzenia. Jan Grzegorzewski podaje rok 1818 (bez wskazywania miesiąca). Joachim Śliwa, na podstawie informacji uzyskanych przez siebie od władz Gorycji, podawał datę 3 października 1817 w Polskim Słowniku Biograficznym oraz w pracach Egyptian scarabs... i Konstanty Schmidt-Ciążyński.... Tymczasem data ta (pominąwszy rok) oraz rzekome miejsce urodzenia (Warszawa) w istocie dotyczą chrztu. W artykule Konstanty Schmidt-Ciążyński, w Internetowym Polskim Słowniku Biograficznym, Joachim Śliwa podał już datę 18 lutego 1818., zm. 5 stycznia 1889 w GorycjiAkt zgonu. Księga zgonów Parafii św. Ignacego w Gorycji, rok 1889, nr 4 (odpis).) – polski kolekcjoner i znawca sztuki, ofiarodawca dużego zbioru dla Muzeum Narodowego w Krakowie.
Studiował prawdopodobnie w Dorpacie. Następnie w latach 1839–1851 przebywał w Sankt Petersburgu, gdzie pracował w Ermitażu m.in. w charakterze restauratora obrazów dawnych mistrzów włoskich. Wtedy też rozpoczął tworzenie prywatnej kolekcji gemm, obrazów i grafik. W latach 1851–1859 w Paryżu zajmował się handlem dziełami sztuki, prowadząc renomowany antykwariat. Uzyskał patent dostawcy dworu Napoleona III. W roku 1859 przeniósł się do Londynu, gdzie stopniowo pozbywał się swojej kolekcji, zachowując jedynie gemmy i niektóre ulubione obrazy.
U schyłku życia zdecydował o przekazaniu posiadanych zbiorów do polskich muzeów. Początkowo planował obdarować Muzeum Polskie w Rapperswilu, ale w wyniku trudności w negocjacjach z Władysławem Platerem ostatecznie kolekcja dzięki Karolowi Estreicherowi trafiła do Muzeum Narodowego w Krakowie. W 1883 rokuJoachim Śliwa we wszystkich trzech cytowanych tu pozycjach bibliograficznych podaje datę 1884, choć źródła, na które się powołuje, nie wymieniają takiej daty. Tymczasem w przywoływanym tu tekście Mariana Sokołowskiego, datowanym na 28 września 1883, o wystawie tej jest mowa w czasie przeszłym. w Sukiennicach miała miejsce wystawa, na której zaprezentowano przekazane zbiory. Obecnie są one przechowywane w Dziale Rzemiosła Artystycznego i Kultury Materialnej Muzeum Narodowego w Krakowie. __TOC__
Rodzice Ojcem Konstantego Schmidta-Ciążyńskiego był Louis (Ludwik) Schmidt, lekarz pochodzący z Lotaryngii. Jako chirurg był przybocznym lekarzem cesarzowej Józefiny, a następnie lekarzem w armii Napoleona I. Był szermierzem, rysownikiem, muzykiem grającym na wielu instrumentach, poliglotą władającym płynnie dwunastoma językami. Wkrótce stał się ulubieńcem Napoleona i w jego świcie odbył kilka kampanii. Był przy szarży kawalerii w wąwozie Somosierry, a następnie walczył w wojnie 1812 roku. Po klęsce Wielkiej Armii wielokrotnie więziony, zdołał za każdym razem odzyskać wolność.
Matką Konstantego Schmidta-Ciążyńskiego była pochodząca z Wielkopolski panna Ludwika Rozalia Ciążyńska, opisywana jako „sławna piękność” (stąd drugi człon nazwiska, przyjęty w późniejszym okresie życia).
Po zawarciu małżeństwa rodzice osiedlili się najpierw w Warszawie, gdzie Louis zatrudnił się jako lekarz wizytujący wojskowe szpitale w Krakowie, Radomiu, Miechowie i Warszawie, a następnie w tej samej roli w Kijowie i Kamieńcu PodolskimJan Grzegorzewski, 1884, op. cit., s. 340.. Louis brał następnie udział w wojnie z Turcją w roku 1828Jan Grzegorzewski, 1884, op. cit., s. 340. Fakt ten znajduje oparcie tylko w tym źródle i jest przez prof. J. Śliwę podawany w wątpliwość..
Dzieciństwo Konstanty Schmidt-Ciążyński urodził się 18 lutego 1818. Rodzicami chrzestnymi byli hrabina Aleksandra z Lubomirskich Potocka i wielki książę Konstanty Pawłowicz, po którym zresztą Schmidt-Ciążyński otrzymał na chrzcie swoje imię. Fakt ten potwierdza uprzywilejowaną pozycję społeczną rodziców wśród warszawskiej elity.
Jako dziesięcioletni chłopiec towarzyszył swojemu ojcu nie tylko w medycznych podróżach po całym kraju, ale także w kampanii wschodniej, tj. w wojnie rosyjsko-tureckiej w latach 1828–1829 jako dragoman. Jego znajomość takich języków jak francuski, rosyjski, turecki i ukraiński była porównywalna ze znajomością ojczystego języka polskiego. Talent do języków okazał się przydatny w dalszym życiu, kiedy poznanie kolejnych ważnych europejskich języków otworzyło przed nim cały świat.
Rosja Studia odbył w Dorpacie (obecnie Tartu w Estonii) w latach 1835–1839. Archiwalne listy studentów Uniwersytetu w Tartu nie potwierdzają jednak tego faktu, co rodzi przypuszczenia, że mógł być tam studentem krótko, być może na prawach wolnego słuchaczaW spisie studentów Uniwersytetu w Tartu w XIX w. figuruje trzech Konstantych Schmidtów, ale bliższa analiza wskazuje, że żaden z nich nie mógł być Schmidtem-Ciążyńskim. Joachim Śliwa, 1988, op. cit., s. 439..
Wkrótce później, w roku 1839Joachim Śliwa, 1989, op. cit., s. 16., znalazł się w Sankt Petersburgu, gdzie związał się z Ermitażem jako nadzwyczajny, nieetatowy pracownik, mający wolną rękę w wyborze obiektów swoich prac i prawo do ich porzucenia w dowolnym momencie.
Pobyt w Petersburgu trwał 12 lat, do roku 1851. W tych latach ukształtowała się jego artystyczna osobowość, zdobył sławę jednego z niewielu wybitnych restauratorów obrazów mistrzów starych szkół włoskich. Stał się znawcą w zakresie nie tylko malarstwa, ale i gliptyki, tj. sztuki rzeźbienia szlachetnych i półszlachetnych kamieni. Wówczas stał się także właścicielem prywatnej kolekcji rzadkich i cennych obiektów malarstwa, grafiki oraz znacznej liczby gemm. W dążeniu do uzyskania finansowej niezależności był aktywny na rynku handlu i wymiany dzieł sztuki. W tym okresie odbył inspirowaną artystycznie podróż po Europie, urządził w Petersburgu wystawę rycin pozyskanych w tej podróży, a część z nich sprzedał następnie ze znacznym zyskiem. Za uzyskaną w ten sposób kwotę stopniowo powiększał swoje zbiory sztuki starożytnej. Gromadził też coraz większą liczbę rzadkich i cennych obrazów i miedziorytów. W tym czasie jego zbiory były szacowane na przynajmniej 500 tys. frankówJan Grzegorzewski, 1884, op. cit., s. 341..
W czasie pobytu w Rosji Schmidt-Ciążyński ożenił się z Leontyną, ale w źródłach nie ma innych informacji o jego małżonce.
Poważna choroba zmusiła go w roku 1851 do zmiany klimatu. Z sumą 10 000 rubli uzyskaną z pośpiesznie sprzedanej kolekcji udał się przez Anglię i Francję do Włoch.
Paryż thumb|Patent przyznający Konstantemu Schmidtowi-Ciążyńskiemu funkcję dostawcy dworu Napoleona III Pobyt we Francji obejmował lata 1851–1869, czyli prawie cały okres Drugiego CesarstwaJoachim Śliwa, 1989, op. cit., s. 17.. Pojawił się w Paryżu w przededniu grudniowego zamachu stanu Ludwika Napoleona (który wkrótce stał się Napoleonem III), w okresie zmian warunków politycznych oznaczających poważne zagrożenia dla właścicieli ziemskich. Na rynku antykwarycznym cenne dzieła sztuki były dostępne za niewielkie pieniądze, ponieważ ich właściciele rozważali opuszczenie stolicy lub nawet kraju. Konstanty Schmidt-Ciążyński dobrze zainwestował swoje środki z Rosji, znacznie wzbogacił swoje kolekcje (ponownie m.in. w wyniku kilku podróży po Europie) i uruchomił antykwariat (o nazwie „Schmidt Antiquaire” pod adresem Quai Voltaire 3, z filiami w Vichy i Nicei), który uzyskał wkrótce wielką renomę, a jego klientami stały się nawet koronowane głowy. Sam Napoleon III w 1863 roku mianował Konstantego Schmidta-Ciążyńskiego dostawcą dworuJan Grzegorzewski, 1884, op. cit., ss. 342–343..
thumb|Nominacja Konstantego Schmidta-Ciążyńskiego na kaprala 8 kompanii 17 batalionu departamentu Sekwany Gwardii Narodowej W okresie paryskim, 15 marca 1854 roku, Konstanty Schmidt-Ciążyński został mianowany kapralem 8 kompanii 17 batalionu departamentu Sekwany Gwardii Narodowej (franc. Garde Nationale de la Seine).
Londyn Po stracie swojego jedynego syna, młodzieńca wielkich zalet i niepospolitych zdolnościJan Grzegorzewski, 1884, op. cit., s. 356., który już wyrobił sobie własną pozycję w świecie artystycznym, Konstanty Schmidt-Ciążyński opuścił w roku 1869 Paryż i przeniósł się z żoną do Londynu, gdzie znalazł stałe miejsce pobytu. W trakcie spisu statystycznego w 1881 roku rodzina wraz ze służącą mieszkała na Trafalgar Square pod numerem 24.
Stopniowo wycofywał się z interesów, pozbył się zgromadzonych kolekcji, pozostawiając sobie tylko zbiór ulubionych obrazów oraz gemmy. Uzupełnianie i ulepszanie tej kolekcji pochłonęło go całkowicie i było źródłem satysfakcji dla strapionej duszy jego w samotnych chwilach życia. Pod koniec życia wypełnionego podróżami po całym świecie, wobec braku bliższej rodziny, Konstanty Schmidt-Ciążyński zdecydował się na przekazanie owoców swojej wieloletniej pracy i wyrzeczeń ojczyźnie, krajowi swoich dziecięcych lat. Jak sam wspominał: W początkach roku 1883 zapadłem w ciężką chorobę, która trwała przez kilka miesięcy. Mieszkając naówczas za granicą, mianowicie w Londynie i będąc w podeszłym wieku, obawiałem się, aby w razie mojej śmierci nie dostały się w obce ręce zbiory rzadkich dzieł i drogocennych utworów sztuki, które przez 50 lat życia mego spędzonego na tułactwie, kosztem ciężkiej pracy i całego mojego majątku nagromadziłem, i które bądź co bądź uzyskały sławę europejską między znawcami i amatorami starożytnych zabytków.
Dary dla polskich muzeów Rapperswil W tym okresie Konstanty Schmidt-Ciążyński nie miał bezpośrednich związków z krajem swego dzieciństwa i młodości, dlatego w lutym 1883Jan Grzegorzewski, 1884, op. cit., s. 357. J. Śliwa w pracy Egyptian scarabs... podaje grudzień 1882, błędnie przytaczając cytat z J. Grzegorzewskiego. napisał list do jednego z wiedeńskich przyjaciół, antykwariusza i starożytnika Tobiasa von BiehleraJoachim Śliwa, 1989, op. cit., s. 20., z zapytaniem, czy na ziemiach polskich nie ma jakichś muzeów. Otrzymał odpowiedź, że takiego muzeum nie ma, ale od roku 1870 istnieje Muzeum Narodowe Polskie w Rapperswilu, założone z inicjatywy hrabiego Władysława Platera i działające pod jego kierownictwem. 6 kwietnia 1883 napisał z Londynu do hrabiego Platera list, deklarując gotowość przekazania swoich kolekcji do Rapperswilu, na wieczną własność Muzeum Narodowego Polski, tego kraju w którym się urodziłem i którego zawsze byłem, jestem i być nie przestanę, kochającym i wdzięcznym synemKonstanty Schmidt-Ciążyński, list do hr. Platera, Londyn, 6 kwietnia 1883 [za:] Konstanty Schmidt-Ciążyński, 1887, op. cit., ss. 4–5. W tym liście pytał o możliwość uzyskania w zamian od Muzeum mieszkania i skromnej pensji, deklarując gotowość świadczenia dla Muzeum usług w zakresie, na który pozwoli zdrowie. W nadziei, że te skromne warunki zostaną przyjęte, nie czekając na odpowiedź wysłał malowidła [...] i inne przedmioty, jak bronzy, książki, etc.Jan Grzegorzewski, 1884, op. cit., s. 357. do Rapperswilu. Dary przekazał w dwóch przesyłkach: 26 kwietnia i 19 maja. Kolekcję gemm uznał za zbyt cenną, żeby powierzać ją poczcie i napisał, że przywiezie ją ze sobą. Przyjazd uzależnił od odpowiedzi hrabiego na list i przyjęcia podanych warunków.
Wśród przedmiotów przekazanych do Rapperswilu znalazły się m.in.Akt notarialny z 31 grudnia 1886 nadający umowie darowizny z 19 czerwca 1885 między Konstantym Schmidtem-Ciążyńskim a Gminą miasta Krakowa moc aktu notarialnego – Archiwum Państwowe w Krakowie, zespół 882/0: „Akta notariusza Stefana Muczkowskiego w Krakowie”, sygn. 29/882/26 dokument o numerze 24419. Zob. też: Protokół legalizacyjny do tej umowy – tamże, sygn. 29/882/24 dokument o numerze 21746.: