Uakari czarnogłowy (Cacajao melanocephalus) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny saki (Pitheciinae) w obrębie rodziny sakowatych (Pitheciidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1812 roku niemiecki przyrodnik Alexander von Humboldt, nadając mu nazwę Simia melanocephala. Miejsce typowe według oryginalnego opisu to „lasy, przez które przepływają rzeki Cassiquiare i Rio Negro”, ograniczone w 1987 roku Philipa Hershkovitza do północnego brzegu rzeki Japurá u zbiegu z rzeką Solimões.
Gatunek ten był wcześniej znany jako C. ouakary, przy założeniu, że C. melanocephalus jest formą z północnego obszaru rzeki Rio Negro. Uakari czarnogłowy z północnego obszaru rzeki Rio Negro został opisany nową nazwą C. hosomi. Ten układ taksonomiczny nie został powszechnie zaakceptowany, a niektóre autorytety zachowują nazwę C. ouakary dla tego gatunku i C. melanocephalus dla C. hosomi (w tym C. ayresi jako podgatunek).
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten takson za gatunek monotypowy.
Etymologia Cacajao: „uakari”, od tupi cacajao – lokalnej nazwy uakari czarnogłowego w niektórych częściach Brazylii i Wenezueli. melanocephalus: melas, μελανος melanos „czarny”; -κεφαλος -kephalos „-głowy”, od κεφαλη kephalē „głowa”.
Zasięg występowania Uakari czarnogłowy występuje w południowej Wenezueli (na zachód od rzeki Casiquiare), południowo-wschodniej Kolumbii (od Serranía de la Macarena na zachodzie, na wschód do międzyrzecza Guayabero-Guaviare i dolnego biegu rzeki Apaporis oraz na południe do rzeki Japurá) oraz w północno-zachodniej Brazylii (na południe od rzeki Rio Negro, na wschód do zbiegu z rzeką Solimões i na południe do Japurá).
Morfologia Długość ciała (bez ogona) samic 30–56 cm, samców 40–50 cm, długość ogona samic i samców 13–21 cm; masa ciała 1,9–4,5 kg.
Ekologia Zasiedla zwłaszcza lasy okresowo zalewane, większość czasu spędzając w koronach drzew. W okresach, gdy dno lasów nie jest zalane, schodzi, by żywić się kiełkującą roślinnością. Nie stwierdza się go w lasach wtórnych.
Uakari czarnogłowy żyje w grupach liczących do 100 osobników, jednak zwykle liczą one tylko od 5 do 40 zwierząt. W czasie niedostatku owoców maleją one i spotyka się 1–10 małp. Prawdopodobnie więc liczebność grupy skorelowana jest z dostępnością pokarmu.
Spożywa głównie owoce, w tym miąższ, ale także liście i drobne stawonogi.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) uakari czarnogłowy został zaliczony do kategorii LC ( ‘najmniejszej troski’). Nie istnieją precyzyjne dane dotyczące liczebności gatunku. Populacja wydaje się jednak stabilna.
Główne zagrożenia to strata środowiska przez rolnictwo i osadnictwo w części obszaru występowania, a także polowania dla zdobycia mięsa lub przynęty, co okazjonalnie zdarza się w Brazylii. Potencjalne zagrożenie to także zmiana klimatu, która może uszczuplić obszar specyficznych lasów zajmowanych przez te małpy. Poza tym duża część gatunków roślin spożywanych przez te ssaki znajduje zastosowanie w przemyśle.
Przypisy Nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne zdjęcie
Kategoria:Sakowate Kategoria:Ssaki Ameryki Południowej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1812 roku