Trzebież (do 1945 ) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie polickim, w gminie Police. Należy do aglomeracji szczecińskiej.
W latach 1973–1976 miejscowość była siedzibą gminy Trzebież.
Geografia Położenie Pod względem fizycznogeograficznym wieś położona jest na Równinie Polickiej w Dolinie Dolnej Odry nad brzegiem Zalewu Szczecińskiego, na skraju Puszczy Wkrzańskiej, ok. 35 km na północ od centrum Szczecina, 14 km od centrum Polic (Rynek Starego Miasta w Policach, plac Chrobrego, droga wojewódzka nr 114) i ok. 14 km na wschód od granicy z Niemcami.
Wieś znajduje się u ujścia Odry do Zalewu Szczecińskiego (tzw. Roztoka Odrzańska) oraz w bliskim sąsiedztwie Puszczy Wkrzańskiej, stała się ośrodkiem wypoczynkowym.
W Trzebieży zlokalizowany jest największy polski port nad Zalewem Szczecińskim. W rejonie Trzebieży przebiega tor wodny Świnoujście–Szczecin. Na północny wschód od portu znajdują się sztuczna wyspa Chełminek, powstała podczas pogłębiania toru wodnego, oraz Wyspa Refulacyjna, powstała podczas budowy i pogłębiania portu oraz torów podejściowych do Trzebieży.
Wieś składa się z 2 części: starszej południowo-wschodniej, zwanej Trzebieżą Wielką, i nowszej po stronie północno-zachodniej – Trzebieży Małej, gdzie znajdują się plaże.
Historia thumb|upright=0.5|left|Trzebież, przydrożny krzyż we wsi thumb|Trzebież, ul. Portowa
Pierwsze kronikarskie wzmianki o Trzebieży pochodzą z ok. 1280 r., kiedy to ks. pomorski Bogusław IV nadał wieś mieszczaninowi ze Szczecina. Osada poniosła duże straty w czasie wojen trzydziestoletniej i siedmioletniej. W następnych wiekach Trzebież rozwijała się jako typowa osada nad Zalewem Szczecińskim. W XVIII w. wieś uzyskała własny samorząd. W końcu XIX w. powstały tu porty żeglugi pasażerskiej oraz tranzytowy, a także stocznia. Po roku 1898 Trzebież uzyskała połączenie kolejowe z Policami, a w 1910 r. uruchomiono regularne połączenie pasażerskie. Do 1930 r. wody zalewu odsłoniły plażę o czystym piasku. Zapoczątkowało to rozwój ruchu turystycznego.
W czasie II wojny światowej osada ucierpiała w ok. 40% pod względem zabudowy (głównie port oraz tartak). Istniał tu także przejściowy obóz dla polskich robotników przymusowych. Trzebież została zajęta 27 kwietnia 1945 r. przez wojska radzieckie (2 Front Białoruski – 2 Armia Uderzeniowa) i polskie, a została oddana pod administrację polską we wrześniu 1946 r. po likwidacji tzw. Enklawy Polickiej.
Przez kilka powojennych miesięcy miejscowość była nazywana przez pierwszych polskich osadników Zatoką. W 1946 powstał tu Zarząd Lasów Zaodrzańskich, przekształcony później w Nadleśnictwo Trzebież. Do 1948 r. uruchomiono ponownie port, stocznie, tartak, powstała spółdzielnia rybacka „Certa”. Osada zaczęła się rozwijać dynamicznie. Największy rozkwit Trzebieży przypada na lata 70. XX wieku, był to wówczas największy polski port nad Zalewem Szczecińskim.
24 listopada 2018 w wyniku podpalenia spłonęła kilkusetmetrowa drewniana promenada spacerowa nad Zalewem SzczecińskimStrażacy i mieszkańcy Trzebieży wstrząśnięci. Ktoś spalił kilkaset metrów pomostów..
9 września 2023 nad zalewem w Trzebieży stanął pomnik podróżnika Aleksandra Doby (1946-2021), który jako pierwszy na świecie przepłynął kajakiem przez Atlantyk z kontynentu na kontynent.
Pochodzenie nazwy miejscowości Nazwa polska wsi pochodzi od do wyrazu trzebić – wycinać, karczować las. Jest to historyczne nawiązanie do istniejącego tutaj od czasów średniowiecznych wytrzebionego uroczyska zwanego dawniej Zerebis, co można odczytać jako Czerebiesz, Trzebież.
Niemiecka nazwa wsi Ziegenort pochodzi od niemieckiego słowa Ziege oznaczającego rybę ciosę (Pelecus cultratus), w którą dawniej zasobne były wody Zalewu Szczecińskiego. Dawniej spotykano także formę Zegenort, w ortografii dolnoniemieckiej.
Przynależność polityczno-administracyjna Trzebieży + Przynależność polityczno-administracyjna TrzebieżyProvinz Pommern 1845, s. 1 (de); Provinz Pommern 1849, Neuster Zeitungs Atlas, J. Meyer, 1855, s. 1. (de); Preussische Provinz Pommern 1:600 000, Geographisches Institut, Heinrich Kiepert, Weimar 1856 s. 1 (de); Karte der historischen preussischen Provinz Pommern 1905 1:600 000, Deutsches Verlaghaus Bong & Co, Berlin 1905, s. 1 (de). Okres Jednostki podziału terytorialnego 1815–1866Związek Niemiecki, Królestwo Prus, prowincja Pomorze, rejencja szczecińska, powiat Randow (1815–1826), powiat Uckermünde 1866–1871Związek Północnoniemiecki, Królestwo Prus, prowincja Pomorze, rejencja szczecińska, powiat Uckermünde 1871–1918Cesarstwo Niemieckie, Królestwo Prus, prowincja Pomorze, rejencja szczecińska, powiat Uckermünde 1919–1933Rzesza Niemiecka (Republika Weimarska), kraj związkowy Prusy, prowincja Pomorze, rejencja szczecińska, powiat Uckermünde 1933–1945III Rzesza, prowincja Pomorze, rejencja szczecińska, powiat Uckermünde border|23px|link=Armia Czerwona1945–1946Enklawa Policka – obszar podległy Armii Czerwonej 1946–1950Rzeczpospolita Polska (Polska Ludowa), województwo szczecińskie, powiat szczeciński, gmina Jasienica 1950–1957Polska Rzeczpospolita Ludowa (Polska Ludowa), województwo szczecińskie, powiat szczeciński, gmina Jasienica (do 1954) 1957–1975Polska Rzeczpospolita Ludowa, województwo szczecińskie, powiat szczeciński, gmina Trzebież (1973–1975) 1975–1989Polska Rzeczpospolita Ludowa, województwo szczecińskie, gmina Police 1989–1998Rzeczpospolita Polska, województwo szczecińskie, gmina Police 1999– terazRzeczpospolita Polska, województwo zachodniopomorskie, powiat policki, gmina Police
Demografia Ogólna liczba mieszkańców: 1864 – 1823 mieszk. 1905 – 1808 mieszk. 1925 – 2382 mieszk. 1939 – 2660 mieszk. 1960 – 1897 mieszk. 1972 – 2240 mieszk. 2001 – 2000 mieszk. 2011 – 2136 mieszk.
thumb|Trzebież, Kościół parafialny z 1745 r.
Zabytki kościół Podwyższenia Świętego Krzyża z 1745 r., wcześniej kościół ewangelicki, pastorówka szachulcowa z początku XIX wieku, obecnie plebania (ul. Rybacka 2), dom szachulcowy z drugiej połowy XVIII wieku (ul. Rybacka 5/4)
Transport thumb|Trzebież, ul. Wkrzańska (dawniej: ul. WOP), w głębi autobus linii samorządowej Wieś leży przy drodze nr 114, łączącej Nowe Warpno z Policami i Tanowem.
Autobus SPPK: LS (linia samorządowa) Police – Trzebież. Komunikacja miejska Polic umożliwia przemieszczanie się do Szczecina (101, 102, 107) i kilku wsi gminy Police (103, 109) Trzeszczyn, Tanowo, Pilchowo, Siedlice, Leśno Górne, Przęsocin.
Do wsi prowadzi linia kolejowa nr 406 ze Szczecina, zamknięta dla ruchu pasażerskiego 1 października 2002 r.
Wieś leży na szlaku wodnym Jezioro Dąbie – Odra – Zalew Szczeciński.
Na promenadzie między Małą Trzebieżą a Wielką Trzebieżą znajduje się droga pieszo–rowerowa.
Ulice Trzebieży: Boczna Brzozowa Dolna Kopernika Kościuszki (niem. Stettinerstraße / Hindenburgstraße) Kwiatkowskiego (niem. Landwegstraße) Leśna Osadników (niem. Dorfstraße / Hitlerstraße) Piaskowa (powstała w latach 90. XX w.) Plażowa (powstała w latach 90. XX w.) Portowa (niem. Hafenstraße) – [zdjęcie] Rybacka (niem. Strandstraße) Spacerowa (powstała 2006 r.) – [zdjęcie] Wkrzańska (poprzednia nazwa: WOP (Wojsk Ochrony Pogranicza)) (niem. Neuwarperstraße / Bahnhofstraße) – [zdjęcie] Zachodnia (wydzielona w latach 90. XX w. z ul. Kościuszki)
Turystyka i rozrywka thumb|Plaża i tereny rekreacyjne w Trzebieży W sezonie letnim Trzebież pełni funkcję wczasowo-wypoczynkową. Mieszczą się tutaj liczne kolonie młodzieży. Miejscowa ludność wynajmuje też letnikom kwatery prywatne.
Przez wieś i okolice prowadzą szlaki turystyczne: • czerwony Szlak Puszczy Wkrzańskiej • czerwony Szlak „Puszcza Wkrzańska” • czarny Szlak Parków i Pomników Przyrody • zielony Międzynarodowy szlak rowerowy wokół Zalewu Szczecińskiego R-66
Imprezy cykliczne Dzień Leśnika od 1991 corocznie, lato Trzebieskie Neptunalia od 1996 corocznie, lato Czas na Trzebież, od 2007 corocznie, czerwiec Łarpia Sail Festival w Policach i Trzebieży, corocznie, czerwiec
Sport KS Rybak Trzebież thumb|Boisko Klubu Sportowego "Rybak" Wieś jest siedzibą klubu wielosekcyjnego KS Rybak Trzebież, który został założony w 1948 roku jako Ludowy Zespół Sportowy „Rybak”. Drużyna piłkarska aktualnie występuje w A-klasie.
Centralny Ośrodek Żeglarstwa im. Andrzeja Benesza thumb|Marina w Trzebieży. W głębi zabudowania Centralnego Ośrodka Żeglarstwa Centralny Ośrodek Żeglarstwa im. Andrzeja Benesza w Trzebieży to dawniej jeden z najważniejszych ośrodków szkolenia żeglarzy morskich w Polsce, położony nad Zalewem Szczecińskim, przy torze wodnym Szczecin–Świnoujście.
Ośrodek działał jako Centralny Ośrodek Żeglarski Polskiego Związku Żeglarskiego (COŻ PZŻ), a następnie jako spółka Centralny Ośrodek Żeglarstwa im. Andrzeja Benesza.
Po okresie upadku i zamknięcia teren dawnego ośrodka został zmodernizowany i obecnie funkcjonuje tam Marina Trzebież oraz zaplecze szkoleniowo-noclegowe, kontynuujące żeglarskie tradycje miejscaCentralny Ośrodek Żeglarstwa – Trzebież..
Osoby związane z Trzebieżą Andrzej Mendygrał Andrzej Straburzyński Jadwiga Wilejto
Zobacz też
Port morski Trzebież Trzebież Szczeciński Enklawa Policka
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Fotografie i historia miejscowości Informacje o miejscowości
Kategoria:Wsie w powiecie polickim