Stanisław Doktorowicz-Hrebnicki h. Ostoja (ur. 9 listopada 1888 w Petersburgu, zm. 27 grudnia 1974 w Warszawie) – polski geolog oraz inżynier górniczy, specjalista geologii złóż węgli oraz stratygrafii karbonu.
Życiorys Syn Adama Hrebnickiego-Doktorowicza, profesora botaniki i pomologii Instytutu Leśnego w Petersburgu, i Stanisławy Stankiewicz, mąż Małgorzaty Marii z Rodziewiczów (1888–1975), ojciec Julii (1915–1970), żony Aleksandra Rejmana, która była palinologiem, pracownikiem Instytutu Geologicznego Centralnego Urzędu Geologii w Warszawie, oraz Waweczka (1918–przed 1922), Halusi (1920–przed 1922) i Kazimierza (1922–1944), dziadek Andrzeja RejmanaZbigniew Wójcik, Doktorowicz-Hrebnicki Stanisław Giganci Nauki [dostęp 2026-03-11].Rejman Julia z d. Doktorowicz-Hrebnicka ps. Elżbieta Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej [dostęp 2026-03-11]..
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera S-2-22).
Wykształcenie W 1906 ukończył I Szkołę Realną w Petersburgu i rozpoczął studia w Instytucie Górniczym w Petersburgu, na Podwydziale Geologiczno-Poszukiwawczym Wydziału Górniczego. Podczas studiów zapoznał się ze złożami rud żelaza, manganu, miedzi, chromu, złota i platyny na środkowym Uralu. Brał też udział w ekspedycji profesora Karola Bohdanowicza, badającej tereny roponośne północno-zachodniego Kaukazu (rejon kubański). Studia ukończył w 1912 dwoma pracami dyplomowymi wykonanymi pod kierunkiem prof. K. Bohdanowicza: z zakresu górnictwa Projekt poszukiwań geologiczno-górniczych na terenie jednej z kopalni węgla kamiennego w Zagłębiu Donieckim oraz z zakresu geologii: Opis skał ze złoża rud kobaltu w Daszkiesanie w kraju Zakaukaskim. Uzyskał tytuł inżyniera górniczego.
Praca w Rosji Po ukończeniu studiów, przez 10 lat pracował w Komitecie Geologicznym w Petersburgu, najpierw jako asystent etatowy, a później jako adiunkt. W latach 1912–1913 zbierał i opracowywał faunę kredową z czarnomorskiego wybrzeża Kaukazu. Następnie do 1914 wykonywał mapy geologiczne południowo-zachodniej części Okręgu Zabajkalskiego w skali 1:420 000. Badał również, częściowo wspólnie z Aleksandrem Meisterem, obszar pomiędzy Mysowskiem na południowym brzegu Bajkału a Sieleginskiem w górach Chamar-Daban.
Podczas następnych lat poszukiwał różnych surowców mineralnych, m.in. złóż fluorytu w Dułdurdze, we wschodniej części Zabajkala oraz złóż rud wolframu w Okręgu Niemczyńskim (góra Bukuka), w górach Kukulbej k. Borzji, a także pod Charanorem na pograniczu Syberii, Mongolii i Mandżurii. Interesował się także złożami kryształu górskiego, akwamarynu i topazu w górach Adun-Cziłon, złożami rud cyny oraz rud molibdenu w środkowej części Zabajkala. W latach 1918–1920 kontynuował kartowanie geologiczne południowo-zachodnich terenów Zabajkala. Ostatnie jego prace w Komitecie Geologicznym dotyczyły złóż rud żelaza koło Brackiego Ostroga nad rzeką Angarą. Do lipca 1922 pełnił funkcję sekretarza naukowego Sekcji Syberyjskiej Komitetu Geologicznego.
Praca w Polsce W 1922 przyjechał do Polski i rozpoczął pracę w Państwowym Instytucie Geologicznym jako etatowy geolog na Wydziale Węgli. Po pierwszej wojnie światowej Polska otrzymała ponad dwie trzecie Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. S. Doktorowicz-Hrebnicki do 1939 wykonywał m.in. szczegółowe zdjęcie geologiczne północnej i wschodniej części Zagłębia Górnośląskiego. W pierwszym okresie objęły one prawie cały obszar dąbrowski, to jest arkusze Grodziec, Ząbkowice i Dąbrowa Górnicza. Pierwszy z nich opublikowany został w 1934, dwa pozostałe w 1947.
Poza tym, w latach 1931–1932 brał udział w poszukiwaniu złóż węgli brunatnych w rejonie Rogowa, Kokoszki i Żyrardowa. W latach 1932–1935 i w 1937 badał petrografię i chemizm węgla kamiennego, a w latach 1935-1936 opracowywał złoża glinek ogniotrwałych w północnej części GZW oraz określał zasoby rud Zn-Pb w okolicach Olkusza. W tym też czasie objął kierownictwo nowej Stacji Terenowej PIG w Dąbrowie Górniczej, przeniesionej potem do Czeladzi, która dała początek Oddziałowi Górnośląskiemu PIG w Sosnowcu.
Podczas okupacji niemieckiej prowadził m.in. badania złóż rud żelaza pasma tychowskiego w rejonie Starachowic (1940), a w latach 1943–1944 wykonywał zdjęcie geologiczne na zachód od Krakowa, w rejonie Dębnika i Zabierzowa, aż do Wisły.
Po wojnie, w marcu 1945 zajął się reorganizacją Wydziału Węgli PIG. Utworzył Stacje Terenowe PIG w Czeladzi dla Zagłębia Górnośląskiego i w Szczawnie Zdroju dla Zagłębia Dolnośląskiego. Po kilku latach kierowany przez niego Wydział Węgli Instytutu składał się z trzech działów: węgla kamiennego, węgla brunatnego i torfu, z dwóch pracowni paleobotanicznych: karbońskiej w Krakowie i trzeciorzędowej w Warszawie oraz z punktu badawczego w Chwałowicach pod Rybnikiem.
W latach 1946–1947 wspólnie z prof. Tadeuszem Bocheńskim opracował i wprowadził nową nomenklaturę pokładów węgla w Zagłębiu Górnośląskim. Była to praca podstawowa dla dalszych badań karbonu i dla eksploatacji górnośląskich złóż węgla kamiennego. W latach 1951–1952 opracował arkusze Wałbrzych, Opole i Kraków Przeglądowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1:300 000. Sporządził również pierwszy bilans zasobów węgla kamiennego obydwu Zagłębi oraz węgla brunatnego Polski.
Od 1954 rozpoczął realizację syntetycznego opracowania kartograficznego GZW. W pierwszej kolejności została opracowana i wydana Mapa geologiczna Górnośląskiego Zagłębia Węglowego w skali 1:50 000 bez utworów czwartorzędowych (1955), a następnie Mapa strukturalna tego obszaru (1957). Uogólnieniem tych map stała się Mapa geologiczna Górnośląskiego Zagłębia Węglowego w skali 1:100 000.
W 1954 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego oraz został członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk. Opublikował blisko 70 prac naukowych. Jego cennym dorobkiem są liczne opracowania archiwalne i rękopiśmienne mapyCiuk 1975, s. 472. Należał do Polskiego Towarzystwa GeograficznegoLista członków Polskiego Towarzystwa Geologicznego, stan na 31 stycznia 1971, Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego Tom XL-1970, Zeszyt 3-4, Kraków 1971.
mały|Grób Stanisława Doktorowicza-Hrebnickiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Ordery i odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy (1957) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1952) Złoty Krzyż Zasługi (1950) Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)
Nagrody i wyróżnienia
Nagroda Państwowa I stopnia w zakresie geologii, górnictwa i energetyki za opracowanie kartograficzne obszaru górnośląskiego zagłębia węglowego 1964)
Upamiętnienie Z okazji 40-lecia pracy w Instytucie Geologicznym (16 listopada 1962) wybito srebrny medal na jego cześć.
Przypisy
Bibliografia Profesor Zwyczajny w Instytucie Geologicznym, inż. górn. Stanisław Doktorowicz-Hrebnicki, (9.XI.1888 Petersburg – 27.XII.1974 Warszawa), 1975, Przegląd Geologiczny, Nr 3, Warszawa. Edward Rühle: Stanisław Doktorowicz-Hrebnicki. Sylwetki naukowe członków PAN, Nauka Polska–3, s. 31-34, Warszawa. Edward Ciuk, 1975: Stanisław Doktorowicz-Hrebnicki (1888–1974). Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego, Tom XLV, Nr 3/4, Kraków. Zbigniew Werner, Stanisław Doktorowicz-Hrebnicki
Kategoria:Absolwenci Petersburskiego Instytutu Górniczego Kategoria:Członkowie korespondenci PAN Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Geologicznego Stanisław Doktorowicz-Hrebnicki Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy inżynierowie górniczy Kategoria:Pracownicy Państwowego Instytutu Geologicznego Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1974