Giovanni Battista Tiepolo lub Giambattista Tiepolo (ur. 5 marca 1696 w Wenecji, zm. 27 marca 1770 w Madrycie) – włoski malarz, freskant, rysownik, grafik i rytownik okresu rokoka, ostatni z wielkich mistrzów weneckiego malarstwa dekoracyjnego.
Życiorys Pochodził z bogatej rodziny weneckiej. Był synem kupca i kapitana statku. Około 1710 wstąpił do pracowni malarza portretów i scen historycznych – Gregoria Lazzariniego (1655–1730). W 1717 został członkiem gildii malarzy i mając zaledwie 21 lat stał się niezależnym artystą. W 1719 poślubił Cecylię Guardi, siostrę Francesca Guardiego. W 1722 wszedł w skład ekipy malarzy, ozdabiających nawę kościoła San Stae. Następnie malował freski w Udine, Mediolanie, Bergamo, Weronie i Vicenzy. W 1740 udał się ponownie do Mediolanu, gdzie pracował przy dekoracji Palazzo Clerici. W 1743 został doradcą i pośrednikiem hrabiego Francesca Algarottiego (1712–64), który zajmował się kupnem dzieł przeznaczonych do kolekcji elektora saskiego i króla Polski Augusta III (1696–1763). W latach 1746–1747 malował freski w weneckim Palazzo Labia. W latach 1751–1753 wraz z synami przebywał w Würzburgu, gdzie wykonał cykl gigantycznych fresków w rezydencji biskupiej. Po powrocie do Wenecji zrealizował szereg nowych zleceń, malując dekoracje ścienne m.in. w pałacu Ca’ Rezzonico, w willi hrabiego Valmarana w Vicenzy oraz w Villa Pisani w Stra k. Padwy. W 1756 objął stanowisko przewodniczącego weneckiej Akademii Malarstwa i Rzeźby. Na początku 1762, na zaproszenie króla Hiszpanii Karola III (1759–1789), przeniósł się do Madrytu, gdzie wykonał dekorację plafonu Sali Tronowej Palacio Real. Zmarł nagle w 1770. Pochowany został w madryckim kościele św. Marcina.
Malarzami byli również jego dwaj synowie: Giovanni Domenico Tiepolo (1727–1804) i Lorenzo Baldissera Tiepolo (1728–1777).
Twórczość Wykonywał olbrzymie malowidła ścienne i obrazy religijne dla kościołów i pałaców. Malował też sceny mitologiczne i alegoryczne oraz portrety. Był artystą bardzo płodnym. Pozostawił 400 płócien, 20 olbrzymich zespołów dekoracyjnych malowanych klasyczną techniką al fresco oraz ok. 2600 rysunków wykonanych ołówkiem, węglem, sangwiną, pastelem lub piórkiem. W jego twórczości widać wpływy Giovanniego Battisty Piazzetty, Sebastiana Ricciego oraz Paola Veronesego. Jego szczytowym osiągnięciem jest freskowa dekoracja reprezentacyjnych schodów i Sali Cesarskiej w Rezydencji w Würzburgu (1751–53), łącząca elementy malarstwa historycznego, motywów mitologicznych i alegorii.
Wybrane dzieła thumb|250px|Zwiastowanie Najświętszej Pannie Marii (ok. 1725), Zamek Królewski na Wawelu, Kraków thumb|250px|Anioł ukazujący się Sarze (1726–28) thumb|250px|Edukacja Marii (ok. 1732), Santa Maria della Fava, Wenecja thumb|250px|Triumf Flory (1743–44), Fine Arts Museums of San Francisco thumb|250px|Św. Patryk, biskup Irlandii (ok. 1745), Musei Civici di Padova, Padwa thumb|250px|Alegoria Planet i Kontynentów (1752), Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork thumb|250px|Święta Tekla wyzwalająca miasto Este z dżumy (1759) thumb|250px|Apoteoza Hiszpanii (1762–66)
Porwanie Sabinek – (1718-19), 288 × 588 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Diana i Akteon – (1720-22), 100 × 135 cm, Gallerie dell’Accademia, Wenecja Diana i Kallisto – (1720-22), 100 × 135 cm, Gallerie dell’Accademia, Wenecja Męczeństwo św. Bartłomieja – (1722), 139 × 167 cm, San Stae, Wenecja Cierpliwość Scypiona – (1722-23), 250 × 500 cm, Prado, Madryt Zwiastowanie – (1724-25), 46 × 38 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Apollo i Marsjasz – (ok. 1725), 100 × 135 cm, Gallerie dell’Accademia, Wenecja Porwanie Europy – (ok. 1725), 99 × 134 cm, Gallerie dell’Accademia, Wenecja Triumf Aureliusza – (ok. 1725), 260 × 402 cm, Galleria Sabauda, Turyn Zwiastowanie Najświętszej Pannie Marii – (ok. 1725), 71 × 50 cm, Zamek Królewski na Wawelu, Kraków Madonna wręczająca szkaplerz św. Szymonowi Stockowi – (1721-27), 210 × 650 cm, Pinakoteka Brera, Mediolan Triumf Scypiona – (ok. 1729), 546 × 322 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Hannibal rozpoznaje głowę swojego brata Hasdrubala – (1728-30), 383 × 182 cm, Kunsthistorisches Museum, Wiedeń Faeton i Apollo – (ok. 1730), 68 × 53 cm, Akademie der Bildenden Künste, Wiedeń Królowa Zenobia przemawiająca do żołnierzy – (ok. 1730), 262 × 366 cm, National Gallery w Londynie Mucjusz Scaevola przed Porseną – (1728-30), 387 × 227 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Anioł przychodzący z pomocą Hagar – (1732), 140 × 120 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja Abraham i trzej aniołowie – (1732), 140 × 120 cm, Scuola Grande di San Rocco, Wenecja Adoracja Dzieciątka Jezus – (ok. 1732), 228 × 160 cm, Bazylika św. Marka w Wenecji Edukacja Maryi – (ok. 1732), 362 × 200 cm, kościół Santa Maria della Fava, Wenecja Śmierć św. Hieronima – (1732-33), 33 × 44,2 cm, Museo Poldi Pezzoli, Mediolan Męczeństwo św. Agaty – (ok. 1734), 48,9 × 30 cm, Courtauld Gallery, Londyn Niepokalane Poczęcie – (1734-35), 378 × 187 cm, Museo Civico, Vicenza Triumf Zefira i Flory – (1734-35), 395 × 225 cm, Ca’ Rezzonico, Wenecja Jupiter i Danae – (ok. 1736), olej na płótnie, 41 × 53 cm, Muzeum Uniwersyteckie, Sztokholm Papież Klemens adorujący Trójcę Świętą lub Wizja św. Klemensa – (1737-38), 488 × 256 cm, Stara Pinakoteka, Monachium Niesienie krzyża – (ok. 1738), 52 × 63 cm, Gemäldegalerie, Berlin Madonna z sześcioma świętymi – (1737-40), 72,8 × 56 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie Triumf Amfitryty (ok. 1740) – (ok. 1740), 213 × 442 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie Ocalenie Mojżesza – (ok. 1740), 202 × 342 cm, National Gallery of Scotland, Edynburg Aleksander Wielki i Pankarpe w pracowni Apellesa – (ok. 1740), 42 × 54 cm, J. Paul Getty Museum, Los Angeles Czarodziej z Askalanu pokazuje Rinaldowi czyny jego przodków – (1740), 183 × 188 cm, Art Institute of Chicago Uczta Antoniusza i Kleopatry – (1742-43), 50,5 × 69 cm, Musee Cognacq Jay, Paryż Przeniesienie Świętego Domu do Loreto – (ok. 1743), 124 × 85 cm, Gallerie dell’Accademia, Wenecja Triumf Flory – (1743-44), 71,8 × 88,9 cm, Fine Arts Museums of San Francisco Uczta Kleopatry – (1743-44), 249 × 346 cm, National Gallery of Victoria, Melbourne Mecenas cesarz August i sztuki wyzwolone – (1744), 69,5 × 89 cm, Ermitaż, Sankt Petersburg Podwyższenie św. Krzyża (1740-45), (tondo), śr. 486 cm, Gallerie dell’Accademia, Wenecja Bachus i Adriana – (1743-45), 213,4 × 231,8 cm, National Gallery of Art, Waszyngton Apollo i Dafne – (1744-45), 96 × 79 cm, Luwr, Paryż Rinaldo zauroczony przez Armidę – (1742-45), 187,5 × 216,8 cm, Art Institute of Chicago Chrystus w ogrodzie Oliwnym – (1745-47), 79,4 × 88,5 cm, Kunsthalle, Hamburg Św. Patryk, biskup Irlandii – (ok. 1745), Civic Museums of Padua Madonna i Dzieciątko Jezus ukazujący się św. Szymonowi Stockowi – (1746-49), 65 × 41 cm, Luwr, Paryż Ostatnia komunia św. Łucji – (1747-48), 222 × 101 cm, kościół Santi Apostoli, Wenecja Palla delle Tre Sante – (ok. 1748), 340 × 168 cm, kościół Santa Maria del Rosario, Wenecja Święty Jakub z Compostelli walczy z Maurami – (1749), 317 × 163 cm, Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie Neptun obdarowuje Wenecję – (1748-50), 135 × 275 cm, Pałac Dożów, Wenecja Ostatnia Wieczerza – (1745-50), 78 × 88 cm, Luwr, Paryż Alegoria Planet i Kontynentów – (1752), 185,4 × 139,4 cm, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork Śmierć Hiacynta – (1752-53), 287 × 232 cm, Muzeum Thyssen-Bornemisza, Madryt Pokłon Trzech Króli – (1753), 425 × 211 cm, Stara Pinakoteka, Monachium Koronacja Maryi – (1754-55), 1-3 × 77 cm, Kimbell Art Museum, Fort Worth (USA) Grająca na mandolinie – (ok. 1755), 93,7 × 75 cm, Detroit Institute of Arts Siedzący mężczyzna i dziewczyna z dzbanem – (ok. 1755), 160 × 54 cm, National Gallery w Londynie Męczeństwo św. Agaty – (ok. 1756), 184 × 131 cm, Gemäldegalerie, Berlin Wizja św. Agaty – (1759), 244 × 120 cm, Galeria Obrazów Starych Mistrzów w Dreźnie Apollo pożądający Dafne – (1755-60), 68,5 × 87 cm, National Gallery of Art, Waszyngton Rinaldo i Armida podsłuchiwani przez Carla i Ubalda w zaczarowanym ogrodzie Armidy – (1755-60), 39 × 62 cm, Gemäldegalerie, Berlin Młoda kobieta w dominie i trójgraniastym kapeluszu – (1758-60), 62 × 49 cm, National Gallery of Art, Waszyngton Święta Tekla wyzwalająca miasto Este z dżumy – (1759) Kobieta z papugą – (1760-61), 70 × 52 cm, Ashmolean Museum, Oksford Olimp – (1761-64), 86 × 62 cm, Prado, Madryt Niepokalane Poczęcie – (1767-69), 279 × 152 cm, Prado, Madryt Alegoria Niepokalanego Poczęcia i Zbawienia – (1760-70), 59 × 45 cm, National Gallery of Ireland, Dublin Madonna ze szczygłem – (1767-70), 62 × 49,5 cm, National Gallery of Art, Waszyngton Abraham i trzej aniołowie – (1767-70), 197 × 151 cm, Prado, Madryt Odpoczynek podczas ucieczki do Egiptu – (1767-70), 55,5 × 41,5 cm, Staatsgalerie, Stuttgart
Rebeka u studni – (84 × 105 cm), Luwr, Paryż
Wybrane freski Alegoria Czterech Kontynentów – (1752-53), 1900 × 3050 cm, klatka schodowa, Rezydencja w Würzburgu Alegoria ślubu Ludovica Rezzonico i Faustiny Savoranga – (1758), 630 × 1030 cm, Ca’ Rezzonico, Wenecja Anioł ukazujący się Sarze – (1726-28) Apoteoza Monarchii Hiszpańskiej – (1762-66), 1500 × 900 cm, Palacio Real, Madryt Apoteoza rodziny Pisani – (1761-62), 1350 × 2350 cm, Villa Pisani, Stra Bellerofont i Pegaz – (1746-47), śr. 600 cm, Palazzo Labia, Wenecja Chwała Hiszpanii – (1762-66), 2700 × 1000 cm, Sala Tronowa, Palacio Real, Madryt Gniew Achillesa – (1757), 300 × 300 cm, Villa Valmarana, Vicenza Ofiara Ifigenii – (1757), 350 × 700 cm, Villa Valmarana, Vicenza Potęga krasomówstwa lub Siła elokwencji – (1724-25), 650 × 1000 cm, Palazzo Sandi, Wenecja Rachela ukrywająca posążki bóstwa przed Labanem – (1726-29), 4000 × 5000 cm, Pałac Arcybiskupi, Udine Spotkanie Antoniusza i Kleopatry – (1746-47), 650 × 300 cm, Palazzo Labia, Wenecja Trzej aniołowie ukazujący się Abrahamowi – (1726-29), 4000 × 2000 cm, Pałac Arcybiskupi, Udine Uczta Kleopatry – (1746-47), 650 × 300 cm, Palazzo Labia, Wenecja Ufundowanie różańca – (1737-39), 1200 × 450 cm, Santa Maria del Rosario, Wenecja Zaślubiny cesarza Fryderyka Barbarossy z Beatrice Burgundzką – (1750-53), 400 × 500 cm, Sala Cesarska, Rezydencja w Würzburgu
W oczach potomnych „Tiepolo jest bardzo inteligentny i łatwy w kontakcie; posiada niespożyty zapał, umiejętność stosowania wspaniałych kolorów i nadzwyczajną prędkość w malowaniu. Tworzy obrazy w krótszym czasie, nim inny zdąży wymieszać farby” (Carl Gustaf Tessin, 1736)F. Gambrelle, Giovanni Battista Tiepolo, Siechnice 2000, s. 4..
„Jego freski są tak zachwycające, że wydaje się, iż to sama natura wyznaczyła mu drogę, czyniąc go tak zręcznym i zdolnym do tworzenia wielkich dzieł” (Luigi Lanzi, 1824)Tamże, s. 5..
„W swych obrazach religijnych poszukuje melodramatu, zaś w obrazach alegorycznych ruchu i mocnego efektu” (Hipolit Taine, 1864)Tamże, s. 15..
„Malarstwo Tiepola staje się autonomicznym zjawiskiem, a każde kolejne jego płótno współzawodniczy z dziełami, które je poprzedzały, szukając coraz to niebezpieczniejszej, coraz to zuchwalszej scenografii, jak również coraz bogatszych, coraz bardziej absolutnych efektów kolorystycznych” (Eugenio Riccomini, 1974)W. Łysiak, Malarstwo białego człowieka, wyd. 2, t. 6, Warszawa 2011, s. 267..
„Jego opanowanie środków techniczno-artystycznych – rysunku, światła, koloru, skrótów, ruchu, perspektywy, reżyserii malarskiej – jest wręcz zawrotne. Żadnego przy tym mozołu, wszystko zrobione jakby od niechcenia. Pozy i ruchy postaci nigdy przy tym nie są karkołomne i dziwaczne, jak to bywa u manierystów XVI wieku” (Maria Rzepińska, 1976)M. Rzepińska, Siedem wieków malarstwa europejskiego, Wrocław 1976, s. 332..
„Jego postaci zdają się płynąc gdzieś w przestworzach na zawrotnej wysokości, a oszołomiony widz, tracąc poczucie rzeczywistości, doznaje wrażenia, że razem z nimi unosi się nad ziemią” (Adam Bochnak, 1983)A. Bochnak, Historia sztuki nowożytnej, t. 2, Warszawa 1983, s. 75..