mały|Zalewajka pomorska Zalewajka – tradycyjna zupa wiejska, której podstawę stanowią pokrojone w kostkę i ugotowane ziemniaki, zalane (stąd nazwa) przygotowanym osobno czystym żurem z zakwasu chlebowego.
Pochodzenie Zupa wywodzi się z centralnej Polski. Pierwsze wzmianki pochodzą z XIX wieku z Łodzi i Radomska. Podstawowym składnikiem diety tych regionów były ziemniaki i zbiory leśne. Z tego powodu ziemniaki były bazą wielu potraw (podawano je w różnej postaci i z różnymi dodatkami). Dzięki swej prostocie zalewajka rozpowszechniła się w Kielcach, skąd na przełomie XIX i XX wieku wraz z migrującą ludnością pojawiła się w Zagłębiu Dąbrowskim. W województwie podkarpackim jej źródeł dopatruje się w okolicach Krzeszowa.
Zalewajki regionalne mały|Zalewajka – przepis w książce „Przepisy dawne i nowe”, 1933 Z czasem powstało kilka odmian zupy. Kilka z nich doczekało się wpisu na Listę produktów tradycyjnych. Sposób przygotowania jest niezmienny, różnicą są składniki.
Ziemniaki gotuje się z przyprawami, a po ugotowaniu nie odlewa się z nich wody. Następnym krokiem jest dodanie pozostałych składników i dalsze gotowanie. Czas przygotowania to około 45 minut. Często podawana jest z chlebem.
Radomszczańska zalewajka (woj. łódzkie) Wpisana na listę produktów tradycyjnych 21 grudnia 2009.
skład: woda ziemniaki żur słonina (wytopiona ze skwarkami) cebula czosnek śmietana liście laurowe ziele angielskie sól, pieprz grzyby (najlepiej gąski zielonki, tzw. zieleniatki)
Zalewajka z zasmażką (woj. łódzkie) Wpisana na listę produktów tradycyjnych 22 stycznia 2008.
skład: woda ziemniaki żur (mąka żytnia – razowa lub żubrowiny, ew. mąka pszenna, skórka od chleba, cebula, woda) wędzony boczek lub kiełbasa marchewka przesmażona cebula czosnek liście laurowe (opcjonalnie) sól, pieprz suszone grzyby (opcjonalnie) mąka ze śmietaną lub maślanka (do zaprawienia, opcjonalnie) zasmażka lub skwarki ze świeżej słoniny
Zalewajka świętokrzyska (woj. świętokrzyskie) Wpisana na listę produktów tradycyjnych 6 września 2006.
skład: woda ziemniaki żur boczek wędzony lub kiełbasa cebula czosnek liście laurowe ziele angielskie sól, pieprz śmietana słonina (skwarki) Zalewajka z Rogowa Gotowana i serwowana była od lat 40. XX wieku, kiedy to w Rogowie i okolicach osiedlili się repatrianci z powiatu piotrkowskiego, województwa świętokrzyskiego, podkarpackiego i Kresów Wschodnich. Mętna zupa o kremowo-szarej barwie jest zawiesista, z widocznymi kawałkami ziemniaków, przysmażoną cebulką i skwarkami. Zapach jest słodko-kwaśny i wyrazisty. Daje się wyczuć zapach kwasu żytniego. W zalewajce z Rogowa cechą wyróżniającą jest kształt ziemniaków: krojonych w talarki, a nie np. w kostkęMirosław Mikulski, Tradycyjne smaki Pomorza Zachodniego, w: Smaki Polskiej Turystyki 2023, Nowa Turystyka, Concept Media, Warszawa, 2023, s. 37. 27 lutego 2023 wpisana na polską listę produktów tradycyjnych.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Zagłębiowska Zalewajka
Kategoria:Potrawy z ziemniaków Kategoria:Kuchnia polska Kategoria:Polskie produkty tradycyjne Kategoria:Kuchnia łódzka Kategoria:Polskie zupy