thumb|200px|Ph. Johnson AT&T Building na Manhattanie (ob. Sony Building) thumb|200px|Ph. Johnson i J. Burgee: Kaplica Dziękczynienia w Dallas
thumb|200px|Ph. Johnson i J. Burgee: IDS Center w Minneapolis thumb|200px|Ph. Johnson i J. Burgee: Lipstick Building w Nowym Jorku
Philip Cortelyou Johnson (ur. 8 lipca 1906 w Cleveland, zm. 25 stycznia 2005 w New Canaan) – amerykański architekt i historyk sztuki, długoletni nestor amerykańskiej architektury, w 1979 jako pierwszy architekt uhonorowany Nagrodą Pritzkera.
Młodość i kariera Pochodził z zamożnej rodziny (ojciec był na początku XX w. znanym adwokatem) i jako młodzieniec zwiedził zabytki i muzea Rzymu, Paryża, Berlina, Londynu, Aten i Egiptu. Czynnym uprawianiem architektury zajął się stosunkowo późno, pierwszy budynek zaprojektował w wieku 36 lat po studiach u Gropiusa na Uniwersytecie Harvarda. Wcześniej studiował tam filozofię i filologię klasyczną, był krytykiem, historykiem, dziennikarzem i dyrektorem muzeum. Na potrzeby Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku, którego działem architektury kierował od 1930, stworzył w 1932 wraz z Henrym-Russellem Hitchcockiem termin styl międzynarodowy (międzynarodowa szkoła architektury), którym opisywał pierwszą amerykańską wystawę prac Le Corbusiera i Miesa van der Rohe. W końcu latach 80. stworzył natomiast z Markiem Wigleyem pojęcie architektury dekonstruktywistycznej.
Był uważany za jednego z najbardziej wpływowych architektów wpierw późnej fazy modernizmu, a później postmodernizmu w architekturze. W latach 1964–1967 prowadził wspólne biuro z Richardem Fosterem, 1967–1991 z Johnem Burgee (Johnson/Burgee Architects), zaś później z Alanem Ritchiem (Philip Johnson Alan Ritchie – PJAR) z oddziałami na Manhattanie i w Szanghaju. Prawdopodobnie jego najbardziej znanym projektem był własny dom w New Canaan, tzw. Szklany Dom, należący do fazy modernistycznej. Fascynacja twórczością Miesa van der Rohe zaowocowała dość licznymi budynkami będącymi niemalże dokładnymi kopiami jego stylu, jednak z jednoczesnym wpływem palladiańskiego klasycyzmu.
W późniejszym okresie, dzięki swojej erudycji w sprawach historii sztuki i architektury, Johnson swobodnie czerpał motywy z minionych epok, tak w ogólnej dyspozycji i koncepcji przestrzennej budynku, jak i w detalu czy samej atmosferze. Na pierwszy plan wysunęła się nieco manieryczna dążność do nadania budynkom niepowtarzalnej tożsamości. Charakterystyczne było wykorzystywanie łuków i symetryczna, statyczna kompozycja. Projekty Johnsona były bezkompromisowe, zasadą Johnsona było nie dopasowywanie się do kontekstu, lecz dorównywanie mu jakością. Zajmował się też problematyką urbanistyczną, tworząc wysoko oceniane przez krytyków i użytkowników strefy piesze i przestrzenie publiczne. Powstałe w latach 70. i 80. wieżowce Johnsona i Burgee’ego nadały nowy, postmodernistyczny charakter centrom wielu miast amerykańskich. Pod koniec życia Johnson nie stronił od architektonicznych gagów i stanowiących swoistą grę reminiscencji. Czasem jego budynki szokowały, przypominając mebel, kryształ, szaszłyk, szminkę czy amebę, niekiedy zaś były surowe i zdyscyplinowane.
Tak jak twórczość, tak i życie Johnsona zawsze wzbudzały kontrowersje. Przed II wojną światową otwarcie dawał wyraz swojej fascynacji nazistowskimi Niemcami, zupełnie błędnie łącząc jednak ich ideologię z nowoczesną i zdyscyplinowaną formalnie architekturą. W 1935 Johnson napisał serię antysemickich tekstów dla kierowanego przez o. Charlesa Coughlina radia w Detroit, zaś później usiłował założyć w USA partię faszystowską. W 1938 wziął udział w zjeździe partyjnym NSDAP w Norymberdze, a we wrześniu 1939 był akredytowanym korespondentem wojennym, obserwującym ze strony niemieckiej oblężenie Warszawy. Kolejny raz Johnson zbulwersował amerykańską opinię publiczną, gdy w latach 60. okazało się, że jest osobą o orientacji homoseksualnej (potwierdził to w oficjalnej biografii wydanej w 1994).
Główne dzieła House Johnson (I) w Cambridge, 1942–1943 (praca dyplomowa) House Johnson (II) – Glass House w New Canaan, 1949 zespół pawilonów na posiadłości w New Canaan (dom gościnny, pergola, biblioteka, pawilon wejściowy), 1949–1995 rozbudowy gmachu głównego Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku, 1950 i 1964 ogród rzeźb Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku, 1953 synagoga w Port Chester, 1954–1956 biurowiec Seagram Building w Nowym Jorku, 1954–1958 (z Miesem van der Rohe) – 160 m wysokości, obszerny plac przed wieżowcem kościół bez dachu w New Harmony, 1960 centrum artystyczne Munson-Williams-Proctor Arts Institute w Utice, 1960 Amon Carter Museum of American Art w Fort Worth, 1961; również rozbudowa w 2001 teatr miejski w Lincoln Center for the Performing Arts w Nowym Jorku, 1962–1964 laboratorium biologiczne im. Kline’a na Uniwersytecie Yale w New Haven, 1962-1965 (z Richardem Fosterem) Galeria Miejska w Bielefeld, 1963–1968 (współpraca przy realizacji C. Pinnau) biblioteka miejska w Bostonie, 1964–1973 biurowiec IDS-Center w Minneapolis, 1968–1973 pomnik Kennedy’ego w Dallas, 1970¹ Pennzoil Place w Houston, 1970–1976¹ Plac i Kaplica Dziękczynienia w Dallas, 1976¹ Kryształowa Katedra w Garden Grove (Kalifornia), 1980; wieża w 1990¹ biurowiec Transco Tower (obecnie Williams Tower) w Houston, 1982–1983 biurowiec AT&T (obecnie siedziba przedsiębiorstwa Sony) w Nowym Jorku, 1984¹ biurowiec Lipstick Building (oficjalnie: 53rd at Third) w Nowym Jorku, 1984–1986¹ biurowce Puerta de Europa w Madrycie, 1991–1995¹ ratusz w Orlando-Celebration na Florydzie, 1996² biurowiec przy Friedrichstraße w Berlinie, 1997² ¹ z Johnem Burgee ² z Alanem Ritchiem
Linki zewnętrzne www.pjar.com – oficjalna strona biura Philip Johnson / Alan Ritchie
informacja o śmierci Johnsona
Kategoria:Amerykańscy architekci Kategoria:Architekci modernizmu Kategoria:Architekci postmodernizmu Kategoria:Laureaci Nagrody Pritzkera Kategoria:Amerykańscy historycy sztuki Kategoria:Muzealnicy Kategoria:Ludzie urodzeni w Cleveland Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Zmarli w 2005