thumb|Belzebub jako mucha. Ilustracja ze Słownika wiedzy tajemnej Collina de Plancy (1863), Belzebub (hebr. בעל זבוב *ba‘al zəvûv, arab. بعل الذباب, gr. Βεελζεβούλ – dosł.: pan much i komarów, popularnie: władca much) – semickie imię demona, wodza demonów. Pojawia się ono w Ewangelii Łukasza, w opisie sytuacji, gdy Żydzi (faryzeusze i uczeni) oskarżają Jezusa, że mocą Belzebuba, władcy złych duchów, wyrzuca złe duchy (Łk 11, 15). Bywał także nazywany karmazynowym królem bądź antychrystem. W niektórych kodeksach Nowego Testamentu pojawiają się ponadto inne greckie wersje zapisu Βεελζεβούλ, takie jak Βεζεβούλ i Βεελζεβούβ. Z tymi różnicami leksykalnymi nie wiążą się żadne nowe odcienie znaczeniowe. W celu pogodzenia tych rozbieżności leksykalnych, niektórzy egzegeci stosują zapis Βεελζεβούλ(β), który jednak nie wydaje się ani praktyczny, ani koniecznyK. Kościelniak, Implikacje ugaryckiej etymologii Belzebuba w Nowym Testamencie, w: „Polonia Sacra” 5/49(1999) s. 177 Cytuj stronę: http://www.academia.edu/21652211/Implikacje_ugaryckiej_etymologii_Belzebuba_w_Nowym_Testamencie.
Prawdopodobnie imię Belzebub pochodzi od jednego z imion boga Baala: Baal-Zebul (sem. pan podziemia lub pan podziemnych wód). Pierwotnie był kananejskim bóstwem opiekuńczym miasta Akkron (Ekron). Bóstwo to rywalizowało z kultem Boga Jahwe, dlatego też Żydzi starali się zdyskredytować Baal-Zebula (pana podziemi), przekręcając jego imię na Baal-Zevuv (pan much) lub Beel-Zebul (pan odchodów).
W późniejszej literaturze Belzebub stał się synonimem diabła. Uważany jest w okultyzmie oraz w demonologii chrześcijańskiej za strażnika bram piekielnych. Według rang piekielnych ma być „przybocznym generałem piekła”. Przedstawiany jako demon (w tej postaci posiada wiele wizerunków) albo mucha. Belzebub jest dobrze poświadczony w literaturze ugaryckiej, gdzie występuje w formach zbl b’l lub zbl b’l ars jako „pan podziemia”, „książę podziemnego świata”. To znaczenie jest wyraźną analogią do chrześcijańskiej lokalizacji Belzebuba spotykanej w apokryfach (zob. np. Ewangelia Bartłomieja 11; Ewangelia Nikodema)K. Kościelniak, Implikacje ugaryckiej etymologii Belzebuba w Nowym Testamencie, w: „Polonia Sacra” 5/49(1999) s. 180 http://www.academia.edu/21652211/Implikacje_ugaryckiej_etymologii_Belzebuba_w_Nowym_Testamencie.
W kulturze masowej Jest jednym z panów Otchłani w książce „Dzieje ludzkiej duszy” Johna Bunyana Od jednego z jego imion (Karmazynowy Król) nazwę wziął zespół King Crimson William Golding użył określenia władca much jako tytuł swojej powieści. Pojawia się w serii książek „Mroczna Wieża” oraz powieści „Bezsenność” Stephena Kinga Występuje w słowach utworu „Bohemian Rhapsody” zespołu Queen. Pojawia się w mandze 666 Satan, autorstwa Seishiego Kishimoto Jest czwartym z siedmiu piekielnych płomieni w mandze „Code: Breaker” Pojawia się jako Demon lub Persona w grach z serii „Megami Tensei” Jest główną postacią w anime i mandze Beelzebub, autorstwa Ryūheia Tamury Jest jednym z trzech władców piekieł w pierwszym tomie komiksu Sandman, autorstwa Neila Gaimana W filmie/musicalu Tenacious D występuje jako diabeł (Beelzeboss) Pojawia się też w „Dziadach” Adam Mickiewicza Jest Księciem Piekła w książce i serialu „Good Omens” Występuje w serialu „Chilling Adventures of Sabrina” Występuje w Vocaloid w serii „Seven Deadly Sins” jako demon nieumiarkowania Pojawia się jako jedna z postaci w grze Helltaker Pojawia się jako jeden z bohaterów w cyklu Anety Jadowskiej „Heksalogia o Dorze Wilk” Pojawia się jako jedna z postaci w grze Obey Me! W grze Genshin Impact Beelzebub jest boskim imieniem bogini Ei, siostry bogini Baal Jest jednym z walczących o zniszczenie ludzkości bogów w mandze i anime Record of Ragnarok Pojawia się w grze The Binding of Isaac Nawiązanie w Świat Według Kiepskich odc. 195 "Galareta społeczna" postać Beaty Belzebub polskiej skandalistki będącej gościem w TV show Kuby Rarytasa. Imię Belzebub pojawia się w serialu "Robin z Sherwood" w II części "Mieczy Waylanda" w scenie przywoływania na świat Lucyfera przez Morgwyn z Ravenscar graną przez Rulę Lenską.
Przypisy Nowy komentarz biblijny – Ewangelia według świętego Łukasza, Edycja Świętego Pawła, 2011 cz. 1, s. 597
Kategoria:Upadłe anioły