thumb|240px|Północna część Psarskiego (ul. Słodyńska) to jednocześnie kraniec Poznania Psarskie – niewielka, peryferyjna część Poznania, w obrębie osiedla samorządowego Kiekrz, na północno-zachodnim skraju miasta.

Położenie Psarskie nie posiada ściśle wyznaczonych granic. Tradycyjnie za część tę uważa się zabudowę przy ulicach: Psarskie, Łagiewnickiej, Złotnickiej i Słodyńskiej.

Leży na dziale wodnym – od wschodu Bogdanki (mającej w okolicy swoje źródła) i Samicy Obornickiej, płynącej z pobliskiego Jeziora Kierskiego. Okolice są mocno zalesione i dość podmokłe.

Nazwa Nazwa nawiązuje do historycznego zajęcia – była to dawna osada psarzy książęcych, którzy trudnili się hodowlą i tresurą psów myśliwskichBogdan Walczak, Co mówią nazwy?, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/2013, s.66, ISSN 0137-3552 Miejscowość istnieje co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1391 kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Psarske”, 1394 „Pszarszky”, 1394 błędnie „Sparszke” oraz odmiejscowe nazwisko „Sparszky”, 1423 (wg zachowanej kopii z lat 1488-1492) „Psarskye”, 1426 „Psarskie”, 1481 „Pscharskye”, 1563 „Psarskie” Bogdan Walczak, Co mówią nazwy?, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/2013, s.66, ISSN 0137-3552.

Historia Obecna część miasta Poznań o nazwie Psarskie była w średniowieczu wsią leżącą 10 kilometrów na północny zachód od Starego Rynku w Poznaniu. Wieś podobnie jak inne okoliczne wsie zostały z czasem wchłonięte przez miasto Poznań w wyniku procesów urbanizacyjnych.

Okolice miejscowości były zasiedlone jednak wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. We wczesnej epoce żelaza założono tu cmentarzysko kultury łużyckiej (ulica Koszalińska/Słupska), odkryte przypadkowo w 1964Jarmila Kaczmarek, Archeologia północno-zachodniej części Poznania, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/2013, s.16, ISSN 0137-3552.Archeolodzy znaleźli we wsi także pięć znalezisk naczyń z IX-XIII wieku oraz z pełnego średniowiecza, które uważa się za potencjalne ślady po osadzie.

Wieś początkowo była własnością szlachecką należącą do lokalnej, wielkopolskiej szlachty z rodu Suczków, którzy przyjęli odmiejscowe nazwisko Psarskich, a później kościelną należącą do zakonu joannitów z klasztoru św. Jana Jerozolimskiego za murami Poznania. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1508 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1510 należała do parafii Kiekrz .

Pierwsze zachowane zapisy o miejscowości pochodzą z końca XIV wieku. W 1391 Piotr, Piotrek Suczka, dziedzic z Psarskich pozwał Dobrogosta z Kiekrza o wycięcie dwóch gajów w Kiekrzu. W latach 1393 dziedzicem wsi był syn Piotra tenutariusz babimojski, a później średzki Wojciech Suczka, brat Anny. W 1393 oraz w latach 1403-1404 upominał się u Katarzyny żony stolnika poznańskiego Mikosza Sczebota z Pożarowa o wiano (łac. „dotalicium”) swojej matki oraz babki. W sądzie Wojciecha zastąpił jego szwagier Jura Chojnicki z Chojnicy i Bielaw mąż Anny, siostry Wojciecha. W 1394 Wojciech toczył proces z Katarzyną żoną kasztelana starogrodzkiego Mikołaja z Bytynia o dziedzinę Nieczajna uzyskując 105 grzywien na tej wsi. Katarzyna, która miała na niej zapisane wiano, mogła dochodzić prawa do 100 grzywien po śmierci swojego męża. W 1394 ponownie odnotowano Wojciecha, którego odmiejscowe nazwisko błędnie zapisano Sparski, zamiast Psarski. Toczył on w tym roku spór sądowy z kmieciami podlegającymi komandorii joannitów poznańskich. W 1394 Wojciech Psarski poręczył za swojego szwagra Jurę z Chojnicy i Bielaw. W 1400 Wojciech był w sporze sądowym z sędzią kaliskim Mikołajem z Wenecji (także właścicielem Chomiąży i Kiekrza), zwanym „Krwawym Diabłem”. W 1409 Wojciech Suczka Psarski toczył proces z Wojciechem Lulińskim z Lulina oraz z Mikołajem Baworowskim o kwotę 100 grzywien. W 1424 starosta generalny Wielkopolski Sędziwój z Ostroroga oznajmił, że Wojciech Suczka niegdyś z Psarski zrzekł się na rzecz Chwaliboga, Michała i Szczepana braci z Chyb posagu, który otrzymała od jego zmarłego ojca Piotra Suczki jego siostra Anna żona Jury z Chojnicy oraz Bielaw. Wojciech przekazał ów posag braciom z Chyb z tytułu długów, które u nich zaciągnął. W 1434 po śmierci króla polskiego Władysława II Jagiełły jego następca Władysław III Warneńczyk nakazał zawiesić terminy sądowe tegoż Wojciecha Suczki, który wraz z królem udał się do Halicza na zjazd z wojewodą mołdawskim .

W 1394 Maciej Zielątkowski z Zielątkowa oraz ze Skórzewa twierdził, wbrew roszczeniom Pietrasza z Krzesin do Psarskich, że dziedzina ta należała do niego, a nie do Dzierżka i jego żony. W 1396 wygrał on proces z kramarzem (łac. „institor”) Bartoszem, który pozywał siostrę i zięcia tegoż Macieja z dziedziny Psarskie. W latach 1394-1397 jako świadek sądowy odnotowany został Dzierżek Psarski.

W drugiej połowie XVI wieku miejscowość stała się własnością zakonu joannitów poznańskich. W latach 1559-1563 Stanisław Mężyk z Putnowic w ziemi krakowskiej, stolnik krakowski oraz komandor joannitów poznańskich wydzierżawił podsędkowi poznańskiemu Jakubowi Rokossowskiemu całe wsie należące do joannitów, tj. Krzyżewniki (obecnie część miasta Poznania Krzyżowniki), Psarskie, Baranowo, Suchy Las, Rawowice (obecnie Rabowice), Krzesinki, Pogorzelica, Kanclerzewice, Rangocino koło Strzeszyna, wieś która obecnie nie istnieje i która prawdopodobnie została włączona później do jednej z wsi należącej do joannitów. Być może włączono ją do Baranowa lub Krzyżewnik. Dzierżawa ta początkowo została udzielona w 1559 na 3 lata za kwotę 2300 złotych, a w 1563 przedłużona na kolejne 3 lata za kwotę 2500 złotych z zaznaczeniem, że ma objąć także dwór wraz z folwarkiem koło klasztoru Świętego Jana za murami Poznania.

W latach 1577-1583 wieś Psarskie joannici wydzierżawili Aleksandrowi Mokronowskiemu ze wsi Mokronos w powiecie pyzdrskim. W 1582 Aleksander Mokronowski scedował Janowi Golczowi synowi Konrada Gołcza sumy zapisane mu przez komandora joannitów poznańskich Adama Sędziwoja Czarnkowskiego na dobrach Krzyżewniki, Psarskie, Suchy Las i Baranowo.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1508 miał miejsce pobór z Psarskich od młyna wodnego oraz od wiatraka. W 1510 w Psarskich nie odnotowano kmieci, byli za to tylko wolni zagrodnicy. W 1563 odnotowano we wsi samych zagrodników. W 1577 miał miejsce pobór od dzierżawcy Aleksandra Mokronowskiego. W 1580 ponownie odnotowano pobór od Aleksandra Mokronowskiego, który został zapłacony od 4 zagrodników po 6 groszy, od dwóch zagrodników po 4 grosze, od miejscowego rybaka 6 groszy oraz opłatę od młyna wodnego o jednym kole wodnym. W 1583 miał miejsce pobór z Psarskich wsi komandora joannitów poznańskich, która w dalszym ciągu dzierżawiona była przez tenutariusza Aleksandra Mokronowskiego.

Wieś duchowna, własność komandorii joannitów w Poznaniu pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.Atlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 248..

W granice Poznania została włączona w czasie okupacji niemieckiej, w 1940, wraz z kilkoma innym ówczesnymi osadami podmiejskimi.

Współcześnie Psarskie zachowało w dużym stopniu dawną zabudowę wiejską, ze zwiększającym się udziałem nowego budownictwa jednorodzinnego.

Przyroda Część terenów cennych przyrodniczo, chroniona była od maja 1994, jako użytek ekologiczny Psarskie. Obszar chroniony posiadał 77 ha, z czego 41 ha w granicach Poznania. Użytek (obecnie zlikwidowany) chronił głównie tereny bagienne (torfowiska niskie, szuwary, torfianki)Sławomir Janyszek, Magdalena Szczepaniak-Janyszek, Władysław Danielewicz, Dorota Wrońska-Pilarek, W dolinie Bogdanki, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/2002, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2002, s.210, ISSN 0137-3552.

Komunikacja Psarskie obsługiwane jest przez linie autobusowe MPK Poznań i Rokbusu 186, 833, 834, 835, 836 i 837. Na terenie dzielnicy północna obwodnica kolejowa Poznania łączy się z linią Poznań – Szczecin (ściślej – na pobliskiej stacji Kiekrz w poznańskim Kiekrzu).

Bibliografia

Włodzimierz Łęcki, Piotr Maluśkiewicz, Poznań od A do Z, KAW, Poznań, 1986, ISBN 83-03-01260-6, s.122. https://web.archive.org/web/20160305003630/http://www.mpu.pl/studium2008/studium/A_TOM1_Uwarunkowania/D_III_Czesc_szczegolowa/podstrefa_ZW5/uwarunkowania_podstrefa_ZW5.pdf – o użytku ekologicznym (dostęp 26.3.2010)

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Wsie komandorii joannitów poznańskich (województwo poznańskie)