Jan Bajoński (ur. 11 grudnia 1888 w Raszkowie, zm. 13–14 kwietnia 1940 w Katyniu) – polski lekarz ginekolog-położnik, powstaniec wielkopolski, major lekarz rezerwy Wojska Polskiego, działacz społeczny, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Józefa i Anieli z Zielewskich. Jego bratem był Kazimierz Bajoński (1880-1927), ekonomista i przedsiębiorca, a także Jarosław Bajoński (1887-1940), aptekarz i ofiara zbrodni katyńskiej. Ukończył Królewskim Gimnazjum w Ostrowie. Następnie został absolwentem studiów medycznych Berlinie i Strasburgu. W 1916 uzyskał tytuł doktora medycyny ze specjalizacją w ginekologii i położnictwa.

Podczas I wojny światowej latach 1914–1918 służył w armii niemieckiej na froncie francuskim.

W 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. Walczył w powstaniu wielkopolskim wraz z dwójką braci, Kazimierzem i Jarosławem. Awansowany na stopień porucznika. W 1919 powołany na szefa pociągu sanitarnego, a później przeniesiony do 16 pułku ułanów wielkopolskich, następnie służył jako lekarz pułkowy na Froncie Litewsko-Białoruskim i w 14 pułku artylerii ciężkiej jako lekarz batalionu. „Odznaczył się walecznością, znajdując się zawsze w pierwszej linii bojowej pułku. Pełniąc służbę w 16 puł., podczas odwrotu 5 Brygady Jazdy z Ukrainy w walkach pod Rohoźną, mjr Bajoński został, by zabrać rannych. Pod Szczurowicami, kiedy dowiedział się, że zostawiono ciężko rannego oficera w wiosce częściowo zajętej przez wroga, z kilkoma sanitariuszami pod ogniem wyniósł rannego”. Za te czyny został odznaczony krzyżem „Virtuti Militari” V klasy nr 3348.

Po skończeniu wojny, w 1921 bezterminowo urlopowany, a w 1922 przeniesiony do rezerwy. W 1934, jako major rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań Miasto i posiadał przydział do Kadry Zapasowej 7 Szpitala Okręgowego w Poznaniu.

Po zwolnieniu z wojska podjął pracę w klinice na Uniwersytecie Poznańskim jako ginekolog–położnik. 21 czerwca 1928 został habilitowany jako docent ginekologii i położnictwa. W czerwcu 1930 brał udział w zjeździe ginekologów w Krakowie, jako członek prezydium. Członek Konwentu Lechia – Korporacji Studentów Uniwersytetu Poznańskiego (Korporacja Akademicka Lechia) jako filister kooptowany i od 1937 do 1939 pełnił funkcję jej kuratora z ramienia uczelni. Zamieszkiwał w Poznaniu przy ulicy Patrona Jackowskiego. Ponadto prymariusz Kliniki Położniczo–Ginekologicznej Poznańskiego Samorządu Wojewódzkiego, działacz zawodowy, członek Komisji Lekarskiej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, wiceprezes Związku Lekarzy obwodu poznańskiego, sekretarz obwodu poznańskiego Związku Lekarzy Słowiańskich oraz Rady Lekarzy Ubezpieczeniowych. Publikował w zakresie swojej specjalizacji lekarskiej i był autorem ok. 50 prac naukowych. Był także członkiem LOPP oraz Stowarzyszenia Obrony Kresów Zachodnich.

Wobec zagrożenia konfliktem zbrojnym 24 sierpnia 1939 został zmobilizowany do Kadry Zapasowej 7 Szpitala Okręgowego. Po wybuchu II wojny światowej, w czasie kampanii wrześniowej 1939 wraz ze szpitalem ewakuowano go z Poznania do wojskowego szpitala okręgowego nr 2 w Białowieży, gdzie w następnym dniu po agresji ZSRR na Polskę, 18 września został aresztowany przez Sowietów. Początkowo więziono go w Ostaszkowie, a następnie od listopada lub grudnia 1939 w obozie jenieckim w Kozielsku. Między 11 a 12 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa 022/3 z 9 kwietnia 1940, pozycja 56. Między 13 a 14 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu. W Lesie Katyńskim prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców pod numerem 1484 – raport dzienny z 8 maja 1943. Przy jego szczątkach odnaleziono Krzyż „Virtuti Militari” i legitymację jego nadania, wizytówkę, listy oraz pocztówki. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 01484, opisany jako lekarz, docent Uniwersytetu Poznańskiego, zamieszkały w Poznaniu, Patr. Jackowskiego nr 39. W Archiwum Robla wymieniony w niedatowanym oświadczeniu grupy jeńców wojennych z obozu w Kozielsku, znalezionym przy szczątkach Konstantego Zacherta (pakiet 02567-01). W Katyniu zginął również jego brat, Jarosław.

Jego żoną była Józefa, z domu Preibisz, z którą miał dwie córki: Zofię (ur. 12 lutego 1929) i Irenę (ur. 13 marca 1932).

Publikacje Spontane Uterusruptur während der Schwangerschaft (1917) Badania bakteriologiczne pochwy w porodzie i w połogu, z uwzględnieniem paciorkowców, gronkowców, prątków okrężnicy i laseczek pochwowych (1927) Profilaktyczne sprowadzenie nóżki w przypadkach położeń pośladkowych (1930) Gorączka połogowa (1933) Stosunek wyrostka robaczkowego do narządów rodnych kobiety (1934)

Upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” w Radomiu został zasadzony Dąb Pamięci upamiętniający Jana Bajońskiego.

Jest jednym z 305 lekarzy pochowanych na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu i upamiętnia go tabliczka epitafijna nr 77.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3348 – 30 czerwca 1921 Krzyż Walecznych –1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu Tadeusz Żuralski, Tadeusz Zawodziński – inni lekarze ginekolodzy habilitowani, zamordowani w Katyniu

Przypisy

Bibliografia

Biogram na stronie korporacji „Lechia”

Linki zewnętrzne Publikacje Jana Bajońskiego w bibliotece Polona

Kategoria:Członkowie Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Kategoria:Jeńcy polscy obozu NKWD w Ostaszkowie (1939–1940) Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Raszkowie Kategoria:Ludzie związani z Ostrowem Wielkopolskim Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem Kategoria:Majorowie lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Katyniu Kategoria:Pochowani na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy ginekolodzy Kategoria:Polscy korporanci Kategoria:Polscy lekarze w kampanii wrześniowej Kategoria:Polscy lekarze w wojnie polsko-bolszewickiej Kategoria:Powstańcy wielkopolscy (1918–1919) Kategoria:Oficerowie 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich Kategoria:Urodzeni w 1888 Kategoria:Zmarli w 1940