thumb|krajobraz republiki – rzeka Małaja Koszaga thumb|Wołga – główna rzeka kraju Mari El (ros. i maryjski Марий Эл); pełna nazwa Republika Mari ElZmiany wprowadzone na 78. posiedzeniu Komisji (27 marca 2013 roku). (ros. ; maryjski ) – autonomiczna republika Federacji Rosyjskiej, położona nad środkową Wołgą.
Geografia Republika znajduje się na wschodnim skrawku europejskiej części Federacji Rosyjskiej. Kraj graniczy z obwodem kirowskim, Republiką Tatarstanu, Republiką Czuwaszji oraz z obwodem niżnonowogrodzkim.
Strefa czasowa Mari El należy do moskiewskiej strefy czasowej (MSK). UTC +3:00 przez cały rok. Wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, w republice obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC +3:00, a czas letni – UTC +4:00.
Powierzchnia i stosunki wodne Mari El zajmuje powierzchnię 23,372 tys. km².
Przeważająca część kraju leży na lewym brzegu środkowej Wołgi. Zachodnią część lewobrzeżnej Mari El zajmuje błotnista Nizina Maryjska.
Na wschodzie republiki do Wołgi wpada rzeka Wietługa. Bardziej na wschód przez Mari płyną inne dopływy Wołgi, mające swe źródła na południowych stokach Uwałów Wiackich: Mała Kokszaga (wraz z dopływami: Mały Kundysz i Bolszaja Oszła), Mała Kokszaga (wraz z dopływem Wielki Kundysz), Rutka i inne, mniejsze.
W dolinach tych rzek znajduje się duża liczba niewielkich, leśnych jezior.
Wschodnia część Mari położona jest na skraju Uwałów Wiackich, najwyższy punkt ma wysokość 275 m n.p.m.; obszar ten przecinają liczne doliny rzecze i wąwozy. Wśród nich znajdują się rzeki dorzecza Wiatki: Niemda (z dopływami: Łażem, Tołmaniem, Szukszanem i in.), Buj, Urżumka, Szoszma oraz lewy dopływ Wołgi – Ilet i jego dopływy: Szora, Irowka i Juszyt.
Na prawym brzegu Wołgi znajduje się tylko 1 z 14 rejonów republiki (gornomarijski), zajmujący północny skraj Wyżyny Nadwołżańskiej. Na terenie tym do Wołgi wpadają rzeki: Sura, Sumka, Junga, Małaja Junga i Subdyr.
Główne rzeki thumb|Rzeka Małaja Koszaga, w tle stolica kraju Joszkar-Oła thumb|Wołga Przez obszar kraju przepływa 476 rzek. Rzeki te mają od ok. 10 do 50 m szerokości; większość z nich jest dość płytka (0,5 – 1,5 m głębokości), przez co nie nadają się do żeglugi. Zamarzają w połowie listopada i pozostają skute lodem do połowy kwietnia. Największe z maryjskich rzek to: Bolszaja Kokszaga (mar. Kugu Kakszan) Buj (mar. Puwüd) Ilet (mar. Elnet) Irowka (mar. Jyr) Juszut (mar. Üszüt) Kundysz (mar. Kundysz) Łaż (mar. Łaż) Małaja Kokszaga (mar. Izi Kakszan) Mały Kundysz (mar. Izi Kundysz) Małaja Junga (mar. Arjyngy) Nemda (mar. Nemda) Rutka (mar. Yrde) Sundyr (mar. Szundyr, Szyndyr) Sumka (mar. Sumka) Sura (mar. Szur) Szoszma (mar. Szoszma) Szukszam (mar. Szükszan) Tołmań (mar. Tałman) Urżumka (mar. Würzymwüd) Wietługa (mar. Wütla) Wołga (mar. Jul)
Jeziora Na obszarze Mari El znajduje się ponad 200 jezior o powierzchni powyżej 1 km². Zbiorniki te są na ogół dość płytkie i mają 1–3 m głębokości. Największe nich to: Karaka-jer Kiczijer Jalczik Tair Ponadto na Wołdze na terenie Mari El znajdują się dwa sztuczne jeziora: Czeboksarskie i Kujbyszewskie.
Klimat Na terenie kraju panuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego. Charakteryzuje się on długą, chłodną zimą i ciepłym latem. Średnie temperatury lipca wahają się (w zależności od części kraju) od +18 do + 20 °C. Najcieplejszym okresem jest połowa lipca – często w okresie tym występują upały dochodzące do +34 °C; najwyższa zanotowana temperatura to +38 °C.
W okresie jesiennym występuje pogoda chłodna, wietrzna i deszczowa. Charakterystyczne silne wiatry z największym nasileniu i z największą siłą wieją w listopadzie. Wcześnie pojawiają się przymrozki.
Zima zaczyna się w już listopadzie. Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi −18 – –19 °C.
Wiosna przychodzi dość późno; na ogół jest chłodna i sucha. thumb|Łoś – pospolite zwierzę maryjskich lasów thumb|Ryś
Świat roślinny i zwierzęcy Pod względem geograficznym Mari El leży w strefie pośredniej pomiędzy strefą lasów liściastych a strefą tajgi, przy czym przeważają gatunki tajgowe. Przeważają gleby darniowo-bielicowe.
W lasach, zajmujących ponad 50% powierzchni kraju przeważają sosna, świerk, jodła i brzoza. Największe kompleksy leśne znajdują się na zachodzie i centrum kraju. W dolinach rzecznych rosną lasy dębowo-lipowe.
Z ważniejszych gatunków zwierząt występujących w Mari El wymienić można wytępione już w znacznej części Europy: wilka szarego, niedźwiedzia brunatnego, lisa rudego, łosia euroazjatyckiego, rysia euroazjatyckiego, bobra europejskiego itd. Występuje licznie i w wielu gatunkach ptactwo wodne.
Na obszarze Mari El znajduje się Park Narodowy „Marij Czodra” i Rezerwat przyrody „Bolszaja Kokszaga”.
Zasoby naturalne Na terenie kraju znajdują się złoża torfu, gliny, kamieni używanych w budownictwie, wapniaki, piaski szklarskie i krzemionkowe, oraz źródła mineralne.
Demografia (dane spisowe z 2002) Narodowości: Rosjanie 345 513 (47,5%) Maryjczycy 312 178 (42,3%) Tatarzy 43 377 (6,0%) Czuwasze 7418 (1,0%) Ukraińcy 5097 (0,7%) pozostali 14 402 (3,5%) Ludność według miejsca zamieszkania: Ludność miejska: 459 687 (63,1%) Ludność wiejska: 268 292 (36,9%) Ludność według płci: Mężczyźni: 338 485 (46,5%) Kobiety: 389 494 (53,5%) Liczba kobiet na tysiąc mężczyzn: 1151 Ludność według wieku: Średnia wieku: 36,7 lat Średnia wieku mężczyzny: 34 lata Średnia wieku kobiety: 39 lat
Osadnictwo Na obszarze Mari El znajdują się: 4 miasta 16 osiedli typu miejskiego 1632 wsie
Miasta i osiedla typu miejskiego thumb|upright=1.3|mapa kraju z zaznaczonymi dużymi miastami thumb|Gmach teatru w stolicy kraju – Joszkar-Oła miasta i największe osiedla typu miejskiego (stan na 1 stycznia 2005 r.)
NazwaNazwarosyjskaNazwamaryjskaLiczbamieszkańcówJoszkar-Oła Йошкар-Ола Йошкар-Ола 253 407Wołżsk Волжск Юлсер-Ола 58 046Koźmodiemiansk Козьмодемьянск Цикмä 22 679Miedwiediewo Медведево Маскасола 16 606Zwienigowo Звенигово Провой 12 455Sowietski Советский У Роҥго 10 619Morki Морки Морко 9795Siernur Сернур Шернур 9082Krasnogorskij Красногорский Лушмара 7008Nowy Torjał Новый Торъял У Торйал 6940Orszanka Оршанка Öрша 6907Parańga Параньга Поранча 6667Mari-Turek Мари-Турек Марий Тӱрек 5965Kużenier Куженер Кужэҥер 5854Krasnooktiabrskij Краснооктябрьский Краснооктябрьский 4314Priwołżskij Приволжский Приволжский 4217Kilemary Килемары Кӹлемар 4005Jurino Юрино Йӱрнӧ 3950Susłongier Суслонгер Сӱзлэҥер 3557
Podział administracyjny thumb|upright=1.7|podział administracyjny Mari El Na terenie republiki znajdują się: 3 miasta wydzielone 14 rejonów, w których skład wchodzi 180 administracji wiejskich
Rejony 3 największe maryjskie miasta stanowią miasta wydzielone; pozostały obszar republiki podzielony jest na rejony.
Rejony miejskie: MiastoNazwa rosyjskaLiczba mieszkańców(01.01.2006)Joszkar-Oła Йошкар-Ола 276 630Koźmodiemiansk Козьмодемьянск 22 655Wołżsk Волжск 57 621
Rejony: RejonNazwa rosyjskaLiczba mieszkańców(w tys.)(stan na 1 stycznia 2006)Ośrodek administracyjnyGornomarijskiГорномарийский район 27 855KoźmodiemianskJurińskiЮринский район 10 500JurinoKilemarskiКилемарский район 13 635KilemaryKużenierskiКуженерский район 16 255KużenierMari-TureckiМари-Турекский район 24 170Mari-TurekMiedwiediewskiМедведевский район 53 718MiedwiediewoMorkińskiМоркинский район 33 980MorkiNowotorialskiНовоторъяльский район 17 461Nowy TorjałOrszańskiОршанский район 15 673OrszankaParańgińskiПараньгинский район 17 461ParańgaSiernuskiСернурский район 25 010SiernurSowieckiСоветский район 30 082SowietskiWołskiВолжский район 23 693WołżskZwienigowskiЗвениговский район 45 177Zwienigowo
Gospodarka i infrastruktura Przemysł Głównymi gałęziami przemysłu są przemysł maszynowy i metalurgiczny. Produkują one elementy metalowe, przyrządy, elementy maszyn oraz techniczne oprzyrządowanie dla innych gałęzi lokalnego przemysłu, zwłaszcza leśnego i spożywczego, paszowego i związanego z hodowlą. Ponadto w kraju wytwarza się produkty przemysłu lekkiego, spożywczego, papierniczego oraz drzewnego (i związanego z nim – meblarskiego).
Centrami przemysłu są największe miasta kraju – Joszkar-Oła, Wołżsk, Koźmodiemiansk i Zwienigowo.
Rolnictwo Główną gałęzią gospodarki rolnej jest chów i hodowla, obejmujące bydło domowe, trzodę chlewną, owce i drób.
Z upraw największe znacznie mają zboża (zwłaszcza jęczmień, i owies, w mniejszym stopniu żyto i pszenica) oraz rośliny pastewne, len, chmiel, ziemniaki i warzywa.
Leśnictwo Lasy zajmujące ponad połowę obszaru Mari El pełnią istotną rolę gospodarczą: dostarczają surowca dla przemysłu drzewnego, papierniczego, a ponadto są źródłem ryb, zwierzyny i owoców runa leśnego, co ma istotne znaczenie, zwłaszcza w ubogich rejonach wiejskich.
Transport Na terenie republiki znajduje się 1 międzynarodowy port lotniczy. Przez obszar kraju przebiegają też szlaki kolejowe, przy których jest 1 dworzec oraz 14 stacji kolejowych (osobowych i towarowych). Sieć drogowa jest średnio rozwinięta. Na trasach linii autobusowych znajdują się 2 dworce oraz 51 przystanków. Ponadto istnieje port rzeczny na Wołdze w mieście Koźmodiemianskie oraz 4 przystanie o znaczeniu lokalnym, przystosowane do rozładunku barek.
Jakkolwiek przez obszar kraju przepływa blisko 500 rzek, z powodu niskiego stanu wód żeglowne są tylko 2 rzeki: Wietługa i Wołga.
Turystyka Lokalne władze dość energicznie promują także turystykę, która nie pełni jak dotąd istotnej roli gospodarczej. Na terenie kraju znajduje się wiele szlaków do wędrówek pieszych i konnych. Istnieją także liczne szlaki kajakowe, zarówno na rzekach, jak i jeziorach. Jako iż na obszarze kraju znajduje się wiele zakątków w praktycznie dziewiczym stanie, organizowane są liczne sanatoria i obozy letnie, zarówno dla mieszkańców republiki, jak i sąsiednich regionów.
Historia Starożytność i średniowiecze thumb|upright=1.2|plemiona ugrofińskie nad środkową Wołgą w średniowieczu Rdzenni mieszkańcy republiki, Maryjczycy, należą do ugrofińskiej rodziny językowej. Narody tej grupy zamieszkiwały obszar kraju już w czasach przedhistorycznych. Jako odrębna grupa narodowa wykształcili się pod koniec I tysiąclecia n.e. Pierwsze pisemne wzmianki o Maryjczykach (zwanych pierwotnie Czeremisami) pojawiły się w VI wieku n.e. u gockiego historyka Jordanesa. Przodkowie Maryjczyków popadli w ścisłą zależność od kaganatu chazarskiego. W wiekach następnych znajdowali się w jakiejś formie zależności od Bułgarii Wołżańsko-Kamskiej. Jednocześnie od końca IX w. z zachodu zaczęli napierać na nich Słowianie – Ruś Kijowska założyła na ziemiach maryjskich kilka miast, m.in. Rostów i Suzdal. Od początku XI wieku stopniowo na zachodnich terenach Mari pojawiło się chrześcijaństwo (prawosławne). W XII wieku Maryjczycy stali się zależni od Złotej Ordy, a potem chanatu kazańskiego. Wraz z próbami wyzwolenia się Rusi od jarzma tatarskiego, a następnie walkami o wyzwalanie kolejnych ziem ruskich, tereny Mari stawały się częstym miejscem walk rosyjsko-tatarskich, przy czym Maryjczycy występowali w nich po stronie Tatarów. Aż do czasów cara Iwana Groźnego górą byli Tatarzy i to w ich rękach pozostawał kraj Mari, mimo prób opanowania go przez Rosjan. W XVI w. tereny Mari zostały przyłączone do Rosji: w 1546 opanowano ziemie północnej części tego ludu, a gdy w 1552 carskie wojska zdobyły stolicę chanów – Kazań, cały obszar Mari znalazł się pod kontrolą rosyjską, a Maryjczycy zostali zobowiązani do płacenia daniny.
Nowożytność