Kanał Lingqu () – śródlądowa droga wodna w regionie autonomicznym Kuangsi w Chinach; pierwszy na świecie żeglugowy kanał wododziałowy. Zbudowany na rozkaz Pierwszego Cesarza Chin w 219–214 r. p.n.e. jako droga transportowa dla wojsk i zapasów w trakcie inwazji na południe, przeciwko Yue. Budowniczym kanału był Shi Lu.
Położenie thumb|Mapa Kanału Lingqu Kanał znajduje się w powiecie Xing’an w północno-zachodniej części Kuangsi; przechodzi przez dział wód (mapa – zielona linia) między płynącą na północ rzeką Xiang (na mapie zaznaczona na błękitno), a płynącą na południe rzeką Li (Li Jiang) (na mapie granatowa). Ponieważ Xiang wpada ostatecznie do Jangcy, a Li Jiang do rzeki Gui, która uchodzi do Rzeki Zachodniej, kanał ten, liczący łącznie zaledwie 35,4 km (w tym kanałów właściwych ok. 7,4 km, reszta to uregulowane biegi rzek), łączy dwa wielkie dorzecza Chin, tworząc śródlądową drogę wodną liczącą ok. 2200 km. Można dzięki niemu przepłynąć np. z Chengdu czy Wuhanu do Kantonu.
Konstrukcja Niedaleko miejscowości Guanxian, na rzece Xiang, zbudowano trójkątną groblę (podobną do Yuzui w Dujiangyan) dzielącą bieg wód na dwa kanały, północny i południowy. Kanał Północny, transportowy, o długości ok. 2,5 km, podążał równolegle do dawnego biegu rzeki i łączył się z nią na powrót dalej na północ. Południowy, zbierający ok. 30% wód, kierował się wzdłuż zbocza góry, w poprzek działu wód, ok. 5 km, aż dochodził do górnego biegu rzeki Li.
Kilka kanałów przelewowych zabezpieczało Kanał Południowy, zawracając ewentualny nadmiar wód z powrotem do dawnego koryta rzeki Xiang.
Rzeka Li została wyregulowana na długości ok. 28 km, prowadząc na południowy zachód, aż do płynącej na południe rzeki Gui.
Tak opisuje kanał Zhou Qufei w księdze Ling Wai Dai Da (Informacje o Krajach za Przełęczami) z 1187:
Obserwowane przez Zhou śluzy zostały prawdopodobnie zainstalowane w późniejszym okresie niż oryginalny kanał, natomiast trójkątne groble dzielące nurt i kanały odpływowe są bardzo podobne do zastosowanych w zbudowanym w tym samym okresie Dujiangyan; można je więc uznać za oryginalne. thumb|Widok na kanał Lingqu
Znaczenie Kanał Lingqu miał zasadnicze znaczenie dla południowych kampanii wojskowych Pierwszego Cesarza; następnie służył podczas operacji za czasów dynastii Han, zwłaszcza w latach 140–87 p.n.e.; szczyt ruchu przypadł w 111, podczas operacji Han Wudi przeciw Yue. Ok. 40 n.e. używano go do przerzutu zaopatrzenia podczas uderzenia na Annam; ówczesny dowódca, Ma Yuan, wyregulował w tym celu rzekę Xiang. Następnie kanał funkcjonował jako ważna droga wodna łącząca centrum i południe Chin. Jego rola była szczególnie istotna ze względu na górzysty krajobraz południowych Chin, utrudniający transport, oraz fakt, że wielkie rzeki Chin płyną z zachodu na wschód, nie oferując połączeń północ-południe.
Wielkość kanału i statków nim pływających może wydawać się nieduża. Opisane przez Zhou Qufei łodzie (z kilkuosobową załogą) miałyby pojemność ok. 52 tys. litrów; przyjmując gęstość niełuskanego ryżu na 522 kg/m3, daje to ok. 27 ton; do przewiezienia takiego ładunku drogami polnymi potrzeba by ponad 40 konnych wozów z zaprzęgami i woźnicami (licząc 0,635t/wóz), co uświadamia efektywność transportu wodnego.
Obecnie kanał używany jest do transportu lokalnego i jako atrakcja turystyczna; nawadnia też ok. 2000 ha gruntów. Rozważa się wpisanie go na listę światowego dziedzictwa UNESCO
Zobacz też Kanał Zhengguo Wielki Kanał System irygacyjny Dujiangyan
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Opis w serwisie Chinaculture
Kategoria:Transport w Chinach Kategoria:Kuangsi Kategoria:Kanały wodne w Chinach